Η Ελλάδα της ακρίβειας: Ίδια προϊόντα, 30% ακριβότερα – Γιατί η λιτότητα έγινε το νέο «lifestyle»

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ

Μια αποκαλυπτική και συνάμα ανησυχητική ακτινογραφία της ελληνικής αγοράς παρουσίασε πρόσφατα η NielsenIQ στο συνέδριο «Shopper Trends», επιβεβαιώνοντας αυτό που κάθε νοικοκυριό βιώνει καθημερινά στο ταμείο του σούπερ μάρκετ: Οι Έλληνες καταναλωτές αγοράζουν σήμερα τον ίδιο ακριβώς όγκο προϊόντων που αγόραζαν πριν από 20 χρόνια,

μόνο που τώρα καλούνται να πληρώσουν 30% περισσότερα χρήματα για να γεμίσουν το καλάθι τους.

Η στασιμότητα στην κατανάλωση, σε συνδυασμό με την εκρηκτική άνοδο των τιμών, συνθέτει ένα σκηνικό οικονομικής ασφυξίας. Παρά την πρόσκαιρη υποχώρηση των τιμών την προηγούμενη δεκαετία, οι αλλεπάλληλες κρίσεις (εφοδιαστική, ενεργειακή και πληθωριστική) που ξεκίνησαν το 2021, εκτίναξαν το κόστος ζωής στα ύψη, καθιστώντας την Ελλάδα μια από τις πιο ακριβές χώρες της Ευρώπης σε σχέση με την αγοραστική δύναμη των πολιτών της.

Το σοκ των τροφίμων: +38% μέσα σε 5 χρόνια

Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ είναι αμείλικτα και εξηγούν γιατί το αίσθημα της φτώχειας είναι πλέον γενικευμένο. Μόνο από το 2022, όταν ο πόλεμος στην Ουκρανία έθεσε σε κίνηση το πληθωριστικό σπιράλ, οι τιμές των τροφίμων αυξήθηκαν κατά 22%. Αν όμως πάμε λίγο πιο πίσω, στο 2020, η σύγκριση προκαλεί ίλιγγο: οι τιμές στα βασικά είδη διατροφής είναι σήμερα υψηλότερες κατά 37,81%.Αυτή η ραγδαία επιδείνωση οδήγησε την Ελλάδα το 2025 στην τελευταία θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης (μαζί με τη Βουλγαρία) όσον αφορά το κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε μονάδες αγοραστικής δύναμης, το οποίο περιορίζεται μόλις στο 68% του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Η απόσταση που χωρίζει τον Έλληνα καταναλωτή από τον μέσο Ευρωπαίο μεγαλώνει, παρά τις ονομαστικές αυξήσεις μισθών.

Η επιστροφή της στέρησης: Τα θλιβερά ρεκόρ της φτώχειας

Η ακρίβεια δεν είναι απλώς ένας αριθμός στα στατιστικά, αλλά μια σκληρή κοινωνική πραγματικότητα. Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, το ποσοστό του πληθυσμού που αντιμετωπίζει σοβαρές υλικές και κοινωνικές στερήσεις σκαρφάλωσε το 2025 στο 14,9%, σημειώνοντας άνοδο από το 14% του προηγούμενου έτους. Πρόκειται για ένα υψηλό πενταετίας που ισοφαρίζει τα επίπεδα της πανδημίας (2020).

Η Ελλάδα φιγουράρει πλέον στην «αρνητική τριάδα» της Ε.Ε. μαζί με τη Ρουμανία και τη Βουλγαρία, ως οι μόνες χώρες με διψήφιο ποσοστό κοινωνικής στέρησης. Παράλληλα, ο κίνδυνος φτώχειας αυξήθηκε για δεύτερη συνεχή χρονιά, φτάνοντας στο 27,5%, το δεύτερο υψηλότερο ποσοστό στην Ευρώπη. Ακόμα και μετά τις κοινωνικές μεταβιβάσεις (συντάξεις, επιδόματα), το ποσοστό φτώχειας παραμένει καθηλωμένο στο 19,6%, αποδεικνύοντας ότι τα κρατικά βοηθήματα δεν επαρκούν για να αναχαιτίσουν το κύμα των ανατιμήσεων.

Στρατηγικές επιβίωσης: Πώς αντιδρούν τα νοικοκυριά

Η λιτότητα δεν είναι πλέον μια προσωρινή κατάσταση, αλλά ένας αναγκαστικός τρόπος ζωής. Έρευνα της εταιρείας Circana καταγράφει τις δραστικές αλλαγές στις συνήθειες των Ελλήνων, οι οποίοι κόβουν από παντού για να ανταπεξέλθουν:

• Εστίαση & Διασκέδαση: Το 84% επισκέπτεται λιγότερο συχνά εστιατόρια, ενώ το 81% περιόρισε τις δαπάνες για διασκέδαση.
• Λιανεμπόριο: Το 84% ξοδεύει λιγότερα για ένδυση και υπόδηση, πλήττοντας άμεσα τον τζίρο της αγοράς.
• Ταξίδια: Το 79% περιόρισε τις διακοπές και τις αποδράσεις.

Μέσα στο σούπερ μάρκετ, η μάχη δίνεται για κάθε ευρώ. Η «μάρκα» έχει χάσει τη δύναμή της μπροστά στην «αξία». Το 60% των καταναλωτών κυνηγά αποκλειστικά τις προσφορές, το 52% κάνει εξονυχιστική σύγκριση τιμών, ενώ πάνω από 4 στους 10 στρέφονται πλέον στα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας (private label), τα οποία κερδίζουν διαρκώς έδαφος στα ράφια.

Η γενικευμένη ανασφάλεια και το «χάσμα» μισθών-τιμών

Παρά τις εξαγγελίες για τη νέα αύξηση του κατώτατου μισθού τον Απρίλιο του 2026, η οικονομική αβεβαιότητα παραμένει το κυρίαρχο συναίσθημα. Η έρευνα δείχνει ότι η μεγαλύτερη πηγή ανασφάλειας για τα νοικοκυριά είναι το χάσμα μεταξύ των μισθών και των τιμών στα βασικά αγαθά. Οι πολίτες νιώθουν ότι οι αυξήσεις στις αποδοχές τους «εξατμίζονται» πριν καν φτάσουν στο πορτοφόλι τους λόγω του κόστους κατοικίας και των ανατιμήσεων στα τρόφιμα.Το πιο ανησυχητικό, ωστόσο, είναι η αίσθηση ενός «μέτριου προς χαμηλού» επιπέδου ευημερίας που διατρέχει οριζόντια την κοινωνία. Δεν πρόκειται μόνο για τις ευάλωτες ομάδες· η πίεση έχει μεταφερθεί πλέον και στη μεσαία τάξη, η οποία βλέπει το βιοτικό της επίπεδο να διολισθαίνει σταθερά. Η ακρίβεια έχει μετατρέψει την καθημερινότητα σε μια διαρκή άσκηση ισορροπίας, όπου η ποιότητα ζωής θυσιάζεται στον βωμό της κάλυψης των στοιχειωδών αναγκών.https://www.athensmagazine.gr/article/news/oikonomia/i-ellada-tis-akriveias-idia-proionta-30-akrivotera-giati-i-litotita-egine-to-neo-lifestyle/?utm_medium=Social&utm_source=Facebook#Echobox=1774847908