Ενεργειακή ακρίβεια / Στην Ευρώπη παίρνουν μέτρα, εδώ δίνουν χαρτζιλίκια

Πρωτοβουλία των υπουργών Οικονομικών Ιταλίας, Γερμανίας, Ισπανίας, Πορτογαλίας, Αυστρίας, που ζητούν από την Κομισιόν φορολόγηση των υπερκερδών στην ενέργεια

Κάθε άλλο παρά συντονισμένη και ενιαία φαίνεται πως είναι τελικά η αντίδραση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην ενεργειακή ακρίβεια, την οποία πυροδότησαν οι συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή,

καθώς τα κράτη-μέλη διαφοροποιούνται ανάλογα με τις ανάγκες αλλά και τις αντοχές τους και κάποια είτε προχωρούν μονομερώς σε σοβαρά εθνικά μέτρα είτε προτείνουν συγκεκριμένες παρεμβάσεις με αιχμή τη μείωση των φόρων, αλλά και τη φορολόγηση των υπερκερδών των εταιρειών ορυκτών καυσίμων, ενώ η ελληνική κυβέρνηση δίνει χαρτζιλίκια και ελπίζει μόνο σε ενωσιακή σωτηρία.

Με δεδομένο ότι από την έναρξη του πολέμου οι τιμές στην Ε.Ε. έχουν αυξηθεί κατά τουλάχιστον 70% για το φυσικό αέριο και κατά 60% για το πετρέλαιο, ανεβάζοντας το κόστος των εισαγωγών ορυκτών καυσίμων κατά 14 δισ. ευρώ τις πρώτες 30 ημέρες των εχθροπραξιών, η ανησυχία για τις συνολικές επιπτώσεις του υψηλού ενεργειακού κόστους στις εθνικές οικονομίες και στους πολίτες των 27 εντείνονται. Μάλιστα, αναλυτές εκτιμούν ότι αναμένεται σταδιακή εξομάλυνση των ροών πετρελαίου και αερίου έως τον Οκτώβριο, ενώ οι καταστροφές στις υποδομές υγροποίησης του αερίου στο Κατάρ και οι εργασίες επέκτασης της εξόρυξης που γίνονταν ίσως χρειαστούν τρία-τέσσερα χρόνια, δηλαδή οι επιπτώσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα θα φτάσουν σχεδόν έως το 2030.

Αξιωματούχοι της Ε.Ε. ζητούν από τα κράτη-μέλη αυτοσυγκράτηση, καθώς η υπερβολική στήριξη για την αντιστάθμιση της απότομης αύξηση των τιμών ενέργειας μπορεί να καταλήξει σε δημοσιονομική κρίση, ανακαλώντας μνήμες από την ενεργειακή κρίση του 2022.

Η φορολογία στο επίκεντρο

Αίσθηση προκάλεσε η πρωτοβουλία των υπουργών Οικονομικών Ιταλίας, Γερμανίας, Ισπανίας, Πορτογαλίας και Αυστρίας που έγινε γνωστή το προηγούμενο Σάββατο, οι οποίοι με κοινή επιστολή τους προς τον επίτροπο για το Κλίμα Β. Hoekstra ζήτησαν από την Κομισιόν ένα πανευρωπαϊκό μέσο συνεισφοράς με φορολόγηση των υπερκερδών στην ενέργεια για τον περιορισμό των αυξήσεων στις τιμές των καυσίμων.

Ειδικότερα, οι πέντε υπουργοί επισημαίνουν ότι οι δράσεις που αναλαμβάνονται σε εθνικό επίπεδο σχετικά με τους ΕΦΚ θα πρέπει να συνοδεύονται από κοινή προσπάθεια, κάτι που θα καθιστούσε δυνατή τη χρηματοδότηση προσωρινής ανακούφισης, ιδίως για τους καταναλωτές, και τον περιορισμό του αυξανόμενου πληθωρισμού, χωρίς να επιβαρύνει τους δημόσιους προϋπολογισμούς. Οι υπουργοί υποστηρίζουν παράλληλα την αναβίωση και ενίσχυση ενός μηχανισμού παρόμοιου με την εισφορά αλληλεγγύης του 2022, με την οποία φορολογήθηκαν περίπου 28 δισεκατομμύρια ευρώ σε πλεονάζοντα κέρδη από ορυκτά καύσιμα κατά τη διάρκεια της απότομης αύξησης των τιμών μετά τον πόλεμο της Ουκρανίας. Τονίζουν δε ότι θα στείλει ένα ξεκάθαρο μήνυμα ότι όσοι ωφελούνται από τις επιπτώσεις του πολέμου πρέπει να συμβάλουν στην ελάφρυνση του βάρους που επωμίζεται το ευρύ κοινό. Αυτή τη φορά, σημειώνουν, το σύστημα πρέπει να εφαρμοστεί σε ολόκληρη την Ε.Ε., να βασίζεται σε ισχυρότερη νομική βάση και να στοχεύει καλύτερα στις μεγάλες πολυεθνικές εταιρείες πετρελαίου - συμπεριλαμβανομένων και των κερδών που πραγματοποιούνται στο εξωτερικό.

Υπενθυμίζεται ότι ήδη από τον Μάρτιο αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων οι Ιταλία, Αυστρία, Ισπανία και Πολωνία, προχώρησαν σε μέτρα που περιλαμβάνουν μειώσεις φόρων στα καύσιμα και ειδικότερα σε προσωρινές περικοπές στον ΕΦΚ και στον ΦΠΑ σε βενζίνη και diesel.

Η κυβέρνηση Ν.Δ. δεν συζητά μείωση φόρων, παρά μόνο αν υπάρξουν συγκεκριμένες και επίσημες δημοσιονομικές «ευελιξίες» από την Ε.Ε. «και βλέπουμε», ενώ παραμένει απρόθυμη σε οποιαδήποτε πρόταση για φορολόγηση υπερκερδών ενεργειακών εταιρειών, κάτι που ως γνωστόν έκανε και με την ενεργειακή κρίση που προκάλεσε η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Θυμίζουμε ότι τελικά εξωθήθηκε να το πράξει για τα διυλιστήρια μετά τις αντιδράσεις της κοινής γνώμης και σύσσωμης της αντιπολίτευσης με καθυστέρηση και μόνο για τα υπερέσοδα του 2022, με τον χαμηλότερο συντελεστή (33%), αν και ο σχετικός ευρωπαϊκός κανονισμός επέτρεπε υψηλότερα επίπεδα και χρονική επέκταση της φορολόγησης.

Άλλες φωνές

Στο μεταξύ, για μερική αναστολή του Συμφώνου Σταθερότητας ώστε χιλιάδες νοικοκυριά και επιχειρήσεις να μπορέσουν να αντιμετωπίσουν την αύξηση του κόστους της ενέργειας έκανε λόγο τη Μ. Τετάρτη ο αντιπρόεδρος της ιταλικής κυβέρνησης, υπουργός Μεταφορών M. Salvini.

Παράλληλα, έντονες αντιδράσεις προκάλεσαν οι πρόσφατες δηλώσεις του Βέλγου πρωθυπουργού B. De Wever, ο οποίος κάλεσε την Ευρώπη όχι μόνο να καταλήξει σε συμφωνία με τη Ρωσία για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία, αλλά και να αποκαταστήσει την πρόσβαση σε φθηνή ρωσική ενέργεια. Πέραν της ανάγκης για τον τερματισμό της σύγκρουσης που υποστηρίζει ο De Wever επισήμανε ότι συγχρόνως πρέπει να ομαλοποιήσουμε τις σχέσεις με τη Ρωσία και να ανακτήσουμε την πρόσβαση σε φθηνή ενέργεια, «αυτή είναι η κοινή λογική».

Ωστόσο, η Ε.Ε. προωθεί την πλήρη απεξάρτηση από τις ρωσικές εισαγωγές ορυκτών καυσίμων έως το τέλος του επόμενου χρόνου, μέτρα στα οποία εξακολουθούν να αντιτίθενται Ουγγαρία και Σλοβακία υποστηρίζοντας ότι ο ρωσικός ενεργειακός εφοδιασμός είναι απαραίτητος για την ενεργειακή τους ασφάλεια. Άλλωστε, αρκετοί Ευρωπαίοι ηγέτες επέκριναν την απόφαση του Προέδρου των ΗΠΑ να άρει προσωρινά τις κυρώσεις για το ρωσικό πετρέλαιο στη θάλασσα.

Περιορισμοί στις αερομεταφορές

Εξάλλου, με την αύξηση των καυσίμων αεροσκαφών κατά 95% από την έναρξη των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή έως σήμερα ειδικοί και αναλυτές κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για υψηλότερες τιμές εισιτηρίων, επιβαρύνσεις καυσίμων, μειώσεις χωρητικότητας ή περιορισμό των «ασύμφορων» (μη κερδοφόρων) διαδρομών-πτήσεων. Οι πρόσφατες περικοπές δρομολογίων σε αεροπορικές μεταφορές σε πολλά ιταλικά αεροδρόμια λόγω ανησυχιών για ελλείψεις καυσίμων που συνδέονται με τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή πυροδότησαν φόβους ότι η τάση θα μπορούσε να εξαπλωθεί και σε άλλα αεροδρόμια της Ε.Ε. ενώ ανοίγει η τουριστική σεζόν για πολλούς προορισμούς. Η σκανδιναβική αεροπορική εταιρεία SAS ανακοίνωσε ότι θα ακυρώσει τουλάχιστον 1.000 πτήσεις τον Απρίλιο.

Τα τελευταία φορτία καυσίμων αεροσκαφών που πέρασαν από το Στενό του Ορμούζ πριν από το κλείσιμό του προβλέπεται να φτάσουν στα ευρωπαϊκά λιμάνια γύρω στις 10 Απριλίου, ενώ είναι άγνωστο τι θα συμβεί στη συνέχεια, επιτείνοντας την αβεβαιότητα στον κλάδο.

 .avgi.gr/