Ο εγκέφαλος εθίζεται στο κυνήγι, όχι στο αποτέλεσμα – Κοινωνικά δίκτυα, “like”, παιδιά και όρια
Γράφει ο Ευάγγελος Ορφανίδης Κλινικός Ψυχολόγος,
Σε ένα κλασικό πείραμα νευροεπιστήμης, ένας πίθηκος μαθαίνει να πατάει ένα κουμπί για να λάβει μια μπανάνα. Αρχικά, όλα είναι προβλέψιμα.
Όμως, σε μια συγκεκριμένη φάση, οι κακούργοι ερευνητές αλλάζουν τους κανόνες.. το κουμπί δεν βγάζει μπανάνα κάθε φορά. Κάποιες φορές το πατάει και δεν συμβαίνει τίποτα, ενώ άλλες φορές η μπανάνα πέφτει αμέσως.
Εκεί συμβαίνει κάτι εντυπωσιακό…
Ο πίθηκος “τρελαίνεται”.
Αντί να απογοητευτεί και να σταματήσει, αρχίζει να πατάει το κουμπί ακατάπαυστα, με μανία. Η συμπεριφορά του γίνεται ψυχαναγκαστική.
Το πιο σοκαριστικό εύρημα;
Ο σκοπός του δεν είναι πια η ίδια η μπανάνα. Συχνά, όταν τελικά πέφτει η μπανάνα, την αφήνει στην άκρη ή την τρώει μηχανικά.
Αυτό που τον έχει κυριεύσει είναι η αγωνία και η προσμονή..«Πότε θα βγει η επόμενη;»
Παρεμπιπτόντως παθαίνω ακριβώς το ίδιο με ανοικτά γυράδικα το βράδυ… ποια είναι ανοιχτά και ποια όχι. Κάποτε παίρνω το τυλιχτό μου και κάποτε όχι.
Αυτή η “τρέλα” του πιθήκου (και η δική μου με τους γύρους) εξηγείται από τον τρόπο που λειτουργεί η ντοπαμίνη στον εγκέφαλο.
Η ντοπαμίνη δεν εκκρίνεται όταν παίρνουμε απλά την ανταμοιβή, αλλά όταν την περιμένουμε. Όταν η ανταμοιβή είναι αβέβαιη (το λεγόμενο intermittent reinforcement), τα επίπεδα ντοπαμίνης εκτοξεύονται στα ύψη.
Ο εγκέφαλος εθίζεται στο κυνήγι, όχι στο αποτέλεσμα.
Αυτό είναι το ίδιο κύκλωμα που ενεργοποιείται στον τζόγο, στα “like” στα social media (σ.σ. κοινωνικά δίκτυα) και στα τυχερά παιχνίδια.
Ψυχίατρος του ΑΠΘ εξηγεί πως επηρεάζουν τα like και εν γένει τα κοινωνικά δίκτυα τον εγκέφαλο
Αυτό το πείραμα είναι ο καθρέφτης της συμπεριφοράς ενός παιδιού που δεν έχει σταθερά όρια.
Αν μια μέρα επιτρέψουμε στο παιδί να βλέπει tablet για 3 ώρες επειδή είμαστε κουρασμένοι, και την άλλη μέρα το απαγορεύσουμε αυστηρά, δημιουργούμε το φαινόμενο του “πιθήκου με το κουμπί”.
Το παιδί δεν ξέρει πότε θα “πέσει η μπανάνα” και έτσι αρχίζει να πιέζει, να γκρινιάζει και να ζητάει ακατάπαυστα, ελπίζοντας ότι αυτή τη φορά το κουμπί (η δική μας υποχώρηση) θα δουλέψει.
Για αυτό φωνάζουμε οι ειδικοί ότι τα παιδιά θέλουν ΣΤΑΘΕΡΟΤΗΤΑ.
Οι εφαρμογές και τα παιχνίδια είναι σχεδιασμένα ακριβώς έτσι. Δεν προσφέρουν χαρά κάθε δευτερόλεπτο, αλλά κρατούν το παιδί σε μια διαρκή κατάσταση “ίσως στην επόμενη πίστα”, “ίσως στο επόμενο βίντεο”.
Μέσα μαζικής δικτύωσης-κινητά τηλέφωνα-υπολογιστές~Η ντοπαμίνη και η παγίδα της ευκολίας
Το παιδί πατάει το κουμπί της οθόνης όχι γιατί διασκεδάζει πραγματικά, αλλά γιατί έχει εθιστεί στην προσμονή της επόμενης δόσης ντοπαμίνης.
- Όταν βάζουμε σαφή, σταθερά και αδιαπραγμάτευτα όρια, στην πραγματικότητα “αποσυνδέουμε” το κουμπί.
- Όταν το παιδί γνωρίζει ότι “tablet υπάρχει μόνο το Σάββατο”, ο εγκέφαλός του ηρεμεί τις υπόλοιπες μέρες.
Δεν υπάρχει το “ίσως”, άρα δεν υπάρχει η υπερέκκριση ντοπαμίνης, άρα δεν υπάρχει η μανιακή αναζήτηση.
Τα όρια βοηθούν το παιδί να ξεφύγει από τον ρόλο του πιθήκου που πατάει κουμπιά. Του επιτρέπουν να ηρεμήσει και να βρει ευχαρίστηση σε δραστηριότητες που απαιτούν χρόνο και προσπάθεια, χτίζοντας έναν πιο υγιή και ισορροπημένο εγκέφαλο.
Παρεμπιπτόντως, εάν αναζητάς λύσεις, μπορείς να τις βρείς μέσω της ΓΝΏΣΗΣ/ΕΚΠΑΊΔΕΥΣΗΣ. Εάν αναζητάς κάτι διαφορετικό (για το καλό μας), ξεκινάς τις καθολικές ΑΠΑΓΟΡΕΥΣΕΙΣ! Ψηφιακή Παρακολούθηση με Πρόσχημα την Ασφάλεια των Παιδιών
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Οιοσδήποτε θίγεται από άρθρο ή σχόλιο που έχει αναρτηθεί στο oxafies.com , μπορεί να μας ενημερώσει, στο oxafies@gmail.com ώστε να το αφαιρέσουμε άμεσα. Ομοίως και για φωτογραφίες που υπόκεινται σε πνευματικά δικαιώματα.
Στo oxafies.com ακούγονται όλες οι απόψεις . Αυτό δε σημαίνει ότι τις υιοθετούμε η ότι συμπίπτουν με τις δικές μας .