Μητσοτάκης: Θα θέσει το τουρκολιβυκό μνημόνιο και την τουρκική προκλητικότητα στη σύνοδο κορυφής της ΕΕ

 

Η Ελλάδα ζητά ισχυρότερη ευρωπαϊκή αντίδραση, ενώ ξεκινούν εκ νέου οι έρευνες για την ηλεκτρική διασύνδεση με την Κύπρο

Το τουρκολιβυκό μνημόνιο και η ευρύτερη τουρκική προκλητικότητα στην Ανατολική Μεσόγειο αναμένεται να βρεθούν στο επίκεντρο της παρέμβασης του Κυριάκου Μητσοτάκη στην άτυπη σύνοδο κορυφής των ηγετών της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο Δουβλίνο. Σύμφωνα με δημοσίευμα του Politico, ο Έλληνας πρωθυπουργός προτίθεται να αναδείξει

το ζήτημα, παρά το γεγονός ότι η συνάντηση είχε αρχικά προγραμματιστεί να επικεντρωθεί στην τεχνητή νοημοσύνη και την Ουκρανία.

Όπως αναφέρει το δημοσίευμα, η επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή της Λιβύης έχει προκαλέσει αντιδράσεις όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Ανώτερος αξιωματούχος στην Αθήνα, ο οποίος μίλησε υπό τον όρο της ανωνυμίας, ανέφερε στο Politico ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα θέσει το θέμα κατά τη διάρκεια της συνάντησης των Ευρωπαίων ηγετών, επιδιώκοντας ισχυρότερη αντίδραση από την ΕΕ.

Η αμφισβήτηση θαλάσσιων δικαιωμάτων και οι κίνδυνοι για τα ενεργειακά έργα

Το Politico περιγράφει τη διαμάχη που έχει προκαλέσει η συμφωνία Τουρκίας – Λιβύης, η οποία προβλέπει έναν θαλάσσιο διάδρομο στην Ανατολική Μεσόγειο ανάμεσα στην Ελλάδα και την Κύπρο. Η ελληνική πλευρά υποστηρίζει ότι η περιοχή εμπίπτει στην αποκλειστική οικονομική ζώνη της, ενώ στην ευρύτερη θαλάσσια περιοχή έχουν σχεδιαστεί ενεργειακά και άλλα έργα συνδεσιμότητας με ευρωπαϊκή υποστήριξη.

Η Ελλάδα εκφράζει ιδιαίτερη ανησυχία για το ενδεχόμενο η Τουρκία να επικαλεστεί το μνημόνιο προκειμένου να αμφισβητήσει τις έρευνες για υπεράκτια κοιτάσματα νότια της Κρήτης, αλλά και την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου. Όπως επισημαίνει το δημοσίευμα, ενδεχόμενη παρεμπόδιση των δύο έργων θα μπορούσε να μετατρέψει τις συγκεκριμένες δραστηριότητες σε νέα σημεία έντασης στην περιοχή.

Την προηγούμενη εβδομάδα, ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης είχε προειδοποιήσει ότι, σε περίπτωση κλιμάκωσης, η Ελλάδα θα ζητήσει κυρώσεις και στήριξη από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Παράλληλα, το Politico υπενθυμίζει ότι, παρά τη συμμετοχή τους στο ΝΑΤΟ, Ελλάδα και Τουρκία εξακολουθούν να διαφωνούν για τα θαλάσσια σύνορα και τις επικαλυπτόμενες διεκδικήσεις στην υφαλοκρηπίδα.

Η ευρωπαϊκή αντίδραση και η θέση της Τουρκίας

Η συμφωνία υπογράφηκε το 2019 από την Τουρκία και την τότε υποστηριζόμενη από τον ΟΗΕ κυβέρνηση της Λιβύης στην Τρίπολη, ενώ στις 20 Οκτωβρίου επικυρώθηκε ομόφωνα από τις αντίπαλες αρχές στην ανατολική Λιβύη. Η Ευρωπαϊκή Ένωση αντέδρασε με κοινή δήλωση των επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, χαρακτηρίζοντας τη συμφωνία άκυρη, καθώς, όπως ανέφερε, παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας.

Αντίστοιχη απόρριψη της συμφωνίας έχουν εκφράσει η Αίγυπτος, το Μπαχρέιν, η Κύπρος, το Ισραήλ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Από την πλευρά της, η Τουρκία κατηγόρησε την ΕΕ ότι υιοθετεί τις «μαξιμαλιστικές και παράνομες» θέσεις της Ελλάδας και της Κύπρου, τις οποίες χαρακτήρισε αποκομμένες από την πραγματικότητα. Ο πρόεδρος της Τουρκίας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, δήλωσε ότι αναμένει από τις Βρυξέλλες να σεβαστούν την κοινή βούληση της Τουρκίας και της Λιβύης.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης είχε ήδη αναδείξει το ζήτημα στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ τον προηγούμενο μήνα, παρουσιάζοντας χάρτη για να εξηγήσει τις ελληνικές θέσεις. «Δεν υπάρχει προηγούμενο για μια τέτοια διαγώνια οριοθέτηση», είχε αναφέρει, υποστηρίζοντας ότι η γεωγραφία δεν μπορεί να ξαναγραφτεί και τα κυριαρχικά δικαιώματα να διαγραφούν με αυθαίρετες γραμμές σε έναν χάρτη.

Η ηλεκτρική διασύνδεση και η νέα δοκιμασία για την Ελλάδα

Το ζήτημα αποκτά πρόσθετη σημασία λόγω των επιπτώσεων που μπορεί να έχει η τουρκική στάση σε στρατηγικά έργα της Ανατολικής Μεσογείου. Η Ελλάδα και η Κύπρος προειδοποιούν ότι οι τουρκικές αξιώσεις ενδέχεται να αξιοποιηθούν για να παρεμποδίσουν ενεργειακές και άλλες υποδομές, ενώ η τελευταία έκθεση της ΕΕ για την πορεία ένταξης της Τουρκίας αναφέρεται ειδικά στην παρεμπόδιση της ηλεκτρικής διασύνδεσης μεταξύ των δύο χωρών.

Το έργο είχε διακοπεί το 2024, έπειτα από την αντιπαράθεση μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, ενώ πριν από τρεις μήνες η γαλλική εταιρεία Meridiam απέκτησε την πλειοψηφική συμμετοχή σε αυτό. Την Τρίτη 10 Νοεμβρίου 2026, γαλλικό πλοίο απέπλευσε από το Ηράκλειο προκειμένου να αρχίσουν εκ νέου οι έρευνες. Ο Γιώργος Γεραπετρίτης είχε δηλώσει την προηγούμενη εβδομάδα σε κοινοβουλευτική επιτροπή ότι η Ελλάδα προετοιμάζεται για ενδεχόμενη τουρκική αντίδραση.

Το Politico εντάσσει την αντιπαράθεση στην ευρύτερη επιδείνωση των σχέσεων της Τουρκίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση, με τις διαφωνίες να αφορούν τόσο τα θαλάσσια σύνορα όσο και ζητήματα όπως η προστασία της αυτοκινητοβιομηχανίας και ο ρόλος της Τουρκίας στην ασφάλεια της Μαύρης Θάλασσας. Ο αναλυτής της Carnegie Europe για την Τουρκία, Μαρκ Πιερίνι, σημειώνει ότι οι αποκλίσεις στην Ανατολική Μεσόγειο σχετικά με τις θαλάσσιες οριοθετήσεις έχουν διευρύνει περαιτέρω το χάσμα ανάμεσα στην Τουρκία και τις κυβερνήσεις της ΕΕ.

https://www.newsbreak.gr/geopolitiki-amyna/1062763/mitsotakis-toyrkolivyko-ee/