Η «θαμμένη» Αγία Δύναμις της Μητροπόλεως


naos_agias_dinamis

Ονομάζεται «Αγία Δύναμις» είναι μονόκλιτος βασιλική με καμάρα και κτίστηκε τον 16ο αιώνα. Βρίσκεται στην συμβολή των οδών Μητροπόλεως και Πεντέλης.

Το 1951 καταπλακώθηκε στην κυριολεξία από πολυόροφο κτήριο, το οποίο στέγασε μέχρι το 2007 το υπουργείο Παιδείας. Σήμερα στεγάζει το πέντε αστέρων ξενοδοχείο Electra Metropolis.
«Δυστυχώς είναι αδικημένο παρά την ιστορική και θρησκευτική του αξία» λέει στον Αθήνα 9.84 ο πατήρ Χρύσανθος που λειτουργεί το ναΐσκο, «εκείνη την εποχή δεν υπήρχε και μεγάλη ευαισθησία για τα μνημεία μας. Ήδη είχε παρακμάσει και το μετόχι της Μονής Πεντέλης που ήταν η Αγία Δύναμις».
naos_agias_dinamis

Το μετόχι της Μονής Πεντέλης

«Υπήρξε μεγάλο σε έκταση το μετόχι της Μονής Πεντέλης, ζωντανό, με αγροτική παραγωγή, ζώα», μας διηγείται ο πατήρ Χρύσανθος,«πολλοί πατέρες της Μονής και ο ηγούμενος έμεναν εκεί για να αποφύγουν τις κακουχίες και το κρύο του χειμώνα της Πεντέλης. Αργότερα για να κατασκευαστεί ο Μητροπολιτικός ναός έκοψαν το μετόχι στη μέση, απαλλοτριώθηκαν τα κτήματα και έκτοτε παρήκμασε. Υπάρχουν γραπτές μαρτυρίες από την αλληλογραφία του δήμου της Αθήνας στις οποίες κάτοικοι της περιοχής διαμαρτύρονται για τα άλογα του μετοχίου που κοπρίζουν τον περιβάλλοντα χώρο».
Για την οικοδόμηση του πολυώροφου κτηρίου που πνίγει το ιστορικό εκκλήσακι ο Κώστας Μπίρης αρχιτέκτονας, πολεοδόμος και λαογράφος στο βιβλίο του «Αι Αθήναι από του 19ου εις τον 20όν αιώνα» γράφει: «Αποτροπιάζει τους διερχόμενους την οδόν Μητροπόλεως και εκθέτει τον νεοελληνικόν πολιτισμόν το θέαμα» και επισημαίνει ότι «παρεμορφώθη και εξευτελίσθη κάτω από τον όγκον ενός δύσμορφου κτιρίου».
naos_agias_dinamis

Η ιστορία της δύναμης

Η «Αγία Δύναμις» σύμφωνα με τους αρχαιολόγους χτίστηκε πάνω στα ερείπια του Ναού του πιο δυνατού ήρωα της Ελληνικής Μυθολογίας του Ηρακλή. Η επωνυμία «Αγία Δύναμις» προέρχεται επίσης και από το γεγονός ότι σε αυτή την μικροσκοπική εκκλησία, αφιερωμένη στην γέννηση της Παναγίας, κατέφευγαν οι επίτοκες Αθηναίες προκειμένου να πάρουν δύναμη και να φέρουν στον κόσμο γερά παιδιά. Η ιστορία της μικρής εκκλησίας κρύβει κι άλλη μία αλληγορική έννοια στην επωνυμία της. Την δύναμη της αντίστασης των Ελλήνων στον τουρκικό ζυγό.
Λίγο πριν από την επανάσταση του 1821, σύμφωνα με όσα έγραψε ο τότε ηγούμενος της Μονής Πεντέλης Κύριλλος Δέγλερης, σε κτίσμα του Μετοχίου πολύ κοντά στον ναΐσκο, ο πυροτεχνουργός ο Μαστροπαυλής κατασκεύαζε πυρομαχικά για λογαριασμό των Τούρκων, πλην όμως τα περισσότερα απ’ αυτά διοχετεύονταν κρυφά, είτε από μια μυστική στοά είτε με το καλάθι της κυρά-Μανώλαινας Μπινιάρη, στον Ιλισσό και από εκεί στο Μενίδι, προκειμένου αυτά να χρησιμοποιηθούν στον επικείμενο αγώνα.
Κατά τη διάρκεια της επανάστασης το εκκλησάκι καταστράφηκε και αναστηλώθηκε το 1912.
naos_agias_dinamis

Η μυστική υπόγεια στοά.

Κάτω από την αγία τράπεζα της εκκλησίας, εικάζεται ότι υπάρχει μία σήραγγα που οδηγεί σε έναν μεγάλο χώρο από όπου ξεκινά μια υπόγεια στοά που οδηγεί κατ’ άλλους στον Ιλισσό και κατ’ άλλους στον Υμηττό.
«Στις ανασκαφές που έγιναν πριν πέντε μήνες» μας λέει ο πατήρ Χρύσανθος «για να επισκευάσουμε το εκκλησάκι απ’ έξω, το αναπαλαιώσαμε με την φροντίδα της αρχαιολογικής υπηρεσίας και την ευγενική προσφορά της δαπάνης από τον κ. Γεράσιμο Φωκά πρόεδρο του ομίλου που ανήκει το ξενοδοχείο, βρήκαμε τον παλαιό ναό ο οποίος υπολογίζεται από τους αρχαιολόγους ότιείναι πάνω από 1000 ετών. Μία τρίκλιτη βασιλική, στο ιερό της οποίας ανακαλύφθηκε ένα κοινοτάφιο 10 μικρών παιδιών. Υπόγεια στοά δεν βρέθηκε ωστόσο ο πρόεδρος του Σπηλαιολογικού Συλλόγου με τον οποίο συνομίλησα για το θέμα, με διαβεβαίωσε για την ύπαρξη της στοάς η οποία περνά από το Σύνταγμα την οδό Βασσιλίσης Σοφίας και καταλήγει στον Υμηττό».
Το αρχικό κτίριο της οδού Μητροπόλεως σχεδιάστηκε από τον Πάτροκλο Καραντινό και σήμερα ανήκει στην Εκκλησία της Ελλάδας.
Καλλιόπη Ασλανίδου
 .athina984.gr