Καπιταλιστική συσσώρευση και ανισοκατανομή

Γιώργος Π. Τριανταφυλλόπουλος

Δεκαετία του 1970. Μια δεκαετία σταθμός για τον καπιταλισμό. Ύστερα από μια τριακονταπενταετία συνεχούς σχεδόν ανάπτυξης κάτι αλλάζει και αλλάζει δραματικά. Ίσως κάποιοι σκεφτούν πως η αιτία αυτής της τροπής ήταν η πετρελαϊκή   κρίση. Δεν αναφέρομαι σε αυτό. Αναφέρομαι σε δύο άλλα δεδομένα. Στην μετατροπή των ΗΠΑ από πλεονασματική σε ελλειμματική και την εγκατάλειψη της συνθήκης του Bretton Woods και στη συνεχή μείωση
των ποσοστών κέρδους του κεφαλαίου. Το πρώτο, η αποσύνδεση δηλαδή των νομισμάτων από το δολάριο κι αυτού από το χρυσό, άνοιξε τις πόρτες για μια ασύλληπτη νομισματική κερδοσκοπία. Το δεύτερο έβαζε στο κεφάλαιο το καθήκον της, με κάθε θυσία, ενίσχυσης της κερδοφορίας του.  Στο επόμενο διάγραμμα βλέπουμε τη μείωση των ποσοστών κέρδους από τα μέσα της δεκαετίας του 1960 ως τα τέλη της δεκαετίας του 1970.

   Σύμφωνα με το γαλλικό Ινστιτούτο Εθνικής Ευθύνης (INSEE), το μέσο ποσοστό κέρδους στην οικονομία των ΗΠΑ μειώθηκε κατά 50% την περίοδο 1954-1979.  Οι προσπάθειες να μετρηθούν εμπειρικά τα ποσοστά κέρδους σε μακροχρόνια βάση οδηγούν συχνά σε αμφιλεγόμενα αποτελέσματα. Οι διαφορετικοί τρόποι μέτρησης των επενδύσεων παγίου κεφαλαίου αλλά και οι πληροφορίες των εταιρειών για τα κέρδη τους κάνουν τα αποτελέσματα των υπολογισμών του ποσοστού κέρδους μια δύσκολη υπόθεση. Πάντως εμπειρικές μελέτες όπως αυτές των Duménil και Lévy για τις ΗΠΑ και του Brenner, για τις ΗΠΑ την Ιαπωνία και τη Γερμανία  κατάληξαν στα αποτελέσματα που φαίνονται στο παραπάνω διάγραμμα.

    Η επανάκαμψη των κερδών του κεφαλαίου μπορεί να γίνει ή μέσω της αύξησης της παραγωγικότητας με την εφαρμογή νέων τεχνολογιών, και επομένως την άντληση μεγαλύτερης υπεραξίας, είτε μέσω της αναδιανομής του παραγόμενου πλούτου προς όφελος του κεφαλαίου και σε βάρος της εργασίας. Η πρώτη διαδικασία καθιστά τους εργαζόμενους σχετικά φτωχότερους ενώ η δεύτερη απλά φτωχότερους. Η αύξηση της παραγωγικότητας έχει ως προϋπόθεση την εφαρμογή νέων τεχνολογιών ακόμη και τη δημιουργία νέων παραγωγικών κλάδων κάτι το οποίο δεν ήταν πλέον  δυνατό. Η επιλογή που απόμενε επομένως στο κεφάλαιο για να αυξήσει την κλονισμένη κερδοφορία του ήταν να καρπωθεί όλο και μεγαλύτερο ποσοστό του κοινωνικά παραγόμενου πλούτου. Να ιδιοποιηθεί δηλαδή όσο το δυνατό μεγαλύτερο μέρος του πλούτου που κατευθυνόταν στην εργασία. Η πρώτη μέθοδος μεταφοράς μεγαλύτερου ποσοστού του παραγόμενου πλούτου στο κεφάλαιο ήταν ο πληθωρισμός της δεκαετίας του 1970. Είναι το λεγόμενο φαινόμενο του στασιμοπληθωρισμού αυτής της δεκαετίας. Στα διαγράμματα που ακολουθούν βλέπουμε τους ρυθμούς μεταβολής του πληθωρισμού για διάφορες χρονικές περιόδους.

Η συνέχεια του άρθρου στο συνημμένο αρχείο ή στο eparistera

Γιώργος Π. Τριανταφυλλόπουλος

Καθώς η συνέχιση της καπιταλιστικής συσσώρευσης δε θα βρίσκει άλλη διέξοδο θα εντείνει την επίθεσή της στα εισοδήματα και τις καταχτήσεις των εργαζόμενων. Η διαδικασία αυτή παίρνει όλο και πιο αντικειμενικό χαρακτήρα και η έντασή της κάθε φορά θα εξαρτάται κυρίως από την αντίσταση που θα συναντά.Ο καπιταλισμός έχει αρχίσει και τρώει τις σάρκες του οδηγώντας τις κοινωνίες στο χάος. Το ερώτημα που θα μπαίνει όλο και πιο επιτακτικά στους εργαζόμενους θα είναι ένα και απλό. Ή αυτός ή εμείς.

http://aristeroblog.gr/