Ολοι μας τείνουμε να... κρίνουμε εκ του περιτυλίγματος. Είναι γνώρισμα της εποχής. Στην περίπτωση των Μεγάρων, όμως, αν διεισδύσεις κάτω από την επιφάνεια, ένας άγνωστος, πλούσιος σε αξιοθέατα και ιστορία κόσμος αναδύεται στο φως.
Μαζί με την Αθήνα ήταν μια από τις σπουδαιότερες αρχαίες πόλεις της Αττικής. Σε προνομιακή τοποθεσία, ανάμεσα στον Κορινθιακό και τον Σαρωνικό κόλπο, η Μεγαρίδα Χώρα διαδραμάτισε μια μεγαλειώδη πορεία από την ίδρυσή της ακόμα, η οποία εντοπίζεται στην αυγή της Μυκηναϊκής εποχής. Στα ριζά των άλλοτε ακροπόλεων Αλκάθους και Καρίας, αγκαλιασμένη από τα Γεράνεια όρη και όντας στο επίκεντρο των χερσαίων δρόμων από τη Βόρεια Ελλάδα προς την Πελοπόννησο, εξελίχθηκε γρήγορα σε ναυτική και εμπορική δύναμη, με αποικίες που έφταναν έως τον Βόσπορο και τη Σικελία.
Πόσοι γνωρίζουν, άραγε, πως ο γενάρχης των Μεγαρέων, Βύζας, υπήρξε (στα μέσα του 7ου π.Χ. αι.) ο ιδρυτής της μεγαλειώδους «Πόλης των Πόλεων», του Βυζαντίου; Ή πως ο Ευπαλίνος, ο μέγας μηχανικός της αρχαιότητος (ο δημιουργός του Ευπαλίνειου Ορύγματος στη Σάμο), ήταν γνήσιο τέκνο της και, μάλιστα, προίκισε τη γενέτειρά του με ένα σύστημα υδροδότησης άμεσα συνδεδεμένο με τον καλύτερα σωζόμενο αρχαιολογικό της χώρο;
Ο λόγος για την ασκεπή πλέον «Κρήνη του Θεαγένους», την εντυπωσιακή 21 μ. μήκους δεξαμενή που υδροδοτούσε τα, κατά τα άλλα, άνυδρα Μέγαρα, από τις αρχές του 5ου π.Χ. αι. Από το πρωτόλειο έργο του πρωτοπόρου αρχιτέκτονα, μέχρι στιγμής, έχουν ανασκαφεί τρία υπόγεια υδραγωγεία, οι σήραγγες των οποίων τροφοδοτούσαν τους κατοίκους με πόσιμο νερό. Οσο για την αξιοθαύμαστη Κρήνη του εν λόγω τυράννου; Παρότι «στείρα», εξακολουθεί να εντυπωσιάζει με το μέγεθος και το πλήθος των κιόνων της (35 τον αριθμό, λέγεται πως στήριζαν τη στέγη της δεξαμενής).
Αρχαιότητες βρίσκονται διάσπαρτες κάτω από κάθε πετραδάκι της σύγχρονης πόλης, παρ' όλα αυτά, ελάχιστα μπορεί να δει ο επισκέπτης. Ως εκ τούτου, καλύτερο τρόπο γνωριμίας με τη βαθιά ιστορία αποτελεί το Αρχαιολογικό Μουσείο Μεγάρων (τηλ. 22960 22426), στο οποίο εκτίθενται ευρήματα που χρονολογούνται από τον 8ο έως και τον 2ο αι. Βέβαια, ως είθισται, πολλά αρχιτεκτονικά μέλη της αρχαίας πόλης βρίσκονται εντοιχισμένα σε μεταγενέστερους ναούς, με χαρακτηριστικό δείγμα το εκκλησάκι της Υπαπαντής στον λόφο της Αλκάθου.
Μεγίστης ιστορικής αξίας για την πόλη και τους λάτρεις των αρχαίων χρόνων αποτελεί και το σπήλαιο Μουρμούνη, το ιερό δηλαδή της θεάς Δήμητρας (πλησίον του Μουσείου), το οποίο πιστοποιεί την κατά μία εκδοχή προέλευση του ονόματός της («μέγαρα» λέγονταν οι υπόγειοι λατρευτικοί χώροι της θεάς της γονιμότητας), ενώ, κατά μια δεύτερη εκδοχή, πήρε το όνομά της από τον γιο του Ποσειδώνα, ήρωα Μεγαρέα.
ΠΩΣ ΝΑ ΠΑΤΕ
Οδικώς τα Μέγαρα απέχουν από την Αθήνα 40 χλμ. Εναλλακτικά, φτάνετε στον προορισμό σας με δρομολόγια του ΚΤΕΛ Αττικής (τηλ.: 210 8808083) -με αφετηρία τον σταθμό του ΟΣΕ στο Θησείο-, ή με τον Προαστιακό Σιδηρόδρομο (τηλ.: 22960 28600).
Το Βουρκάρι και η Πάχη
Το σημερινό λιμάνι της Πάχης, η Νισαία των αρχαίων χρόνων, πάντοτε λειτουργούσε ως δίοδος στον Σαρωνικό. Πρώτη στάση στην παράκτια εξόρμηση, με θέα τις φιστικιές του μεγαρικού κάμπου και τα βουνά της Σαλαμίνας, ο υγρότοπος Βουρκαρίου· ένας κλειστός, αβαθής όρμος στον οποίο έχουν καταγραφεί πάνω από 127 είδη πουλιών. Το θαυμαστό οικοσύστημα, αν και δέχεται σοβαρές πιέσεις απ' τις ανθρώπινες δραστηριότητες, αποτελεί έναν απ' τους σημαντικότερους υγρότοπους της Αττικής, καθώς λόγω και της απουσίας ισχυρών ρευμάτων προσελκύει και δεκάδες είδη ψαριών.
Στον Nότο του Βουρκαρίου εκτείνεται η χερσόνησος της Αγίας Τριάδας με το ομώνυμο τείχος της, ένα μοναδικό οχυρωματικό έργο της επαναστατικής περιόδου (κατασκευάστηκε μεταξύ 1818 και 1824) γύρω απ' το οποίο ξετυλίγεται ο γλυκύτατος οικισμός «Ηρεμο Κύμα».
Απ' τις γαλήνιες εικόνες του ατάραχου βιότοπου και τα αδειανά ψαροκάλυβα αυτής της πλευράς, λίγο μακρύτερα, στο παραδοσιακό ψαροχώρι της Πάχης, μόλις βγαίνει ο ήλιος επικρατεί το αδιαχώρητο! Λίγο η κοντινή απόσταση από την Αθήνα, λίγο το γραφικό αραξοβόλι με βλέμμα στα απέναντι νησιά, λίγο το αγνάντι από τον λόφο του Αγίου Γεωργίου... Ε, δεν θες και περισσότερα!
Η ακρόπολη της Νισαίας επιβλέπει τα περάσματα· «κοιτά» το Παλαιόκαστρο (τον κωνικό λόφο στην παραλία των Μεγάρων όπου σώζεται τμήμα οχύρωσης Υστερων Μεσαιωνικών χρόνων) και παίρνει το όνομά της από πανέμορφο γαλανόλευκο εκκλησάκι που, αν και θυμίζει φρυκτωρία, φιλοξενεί λείψανα φρουρίου της κλασικής εποχής. Ενενήντα μόλις μέτρα πάνω απ' τη γη και γεύεσαι ένα αληθινό πανόραμα 360 μοιρών! Ηλιοβασίλεμα με φόντο τη Σαλαμίνα και την Αίγινα, στην άλλη άκρη οι ακτές της Πελοποννήσου, πίσω σου η πόλη των Μεγάρων και το βλέμμα να σταματά στις οροσειρές των Γερανείων και του Πατέρα.
Κοιτώντας τον τόπο που διοργανώνονται πανελλήνιες συναντήσεις για τους λάτρεις του μηχανοκίνητου αθλητισμού, διαλέγεις και παίρνεις: σε ορεινές και πεδινές εκτάσεις αξιοσημείωτης φυσικής ομορφιάς ανακαλύπτεις ένα πλούσιο τερέν πεζοπορικών, ορειβατικών και ποδηλατικών διαδρομών, στην παραλία της Βαρέας έχεις την άμμο τα πόδια σου, στις ακτές του Αλεποχωρίου και της Κινέτας παίρνεις ανάσες δροσιάς, ενώ στην παραλία της Νέας Περάμου απολαμβάνεις βραδινούς περιπάτους δίπλα στο κύμα!
Μεγαρίτικη λαογραφία & σύγχρονη τέχνη
Δύο μουσεία (πέραν του αρχαιολογικού) χρήζουν της προσοχής σας και είναι και τα δύο διαφορετικά. Το «Καστάνειο Λαογραφικό Μουσείο Μεγάρων» (Στίλπωνος 10, τηλ.: 22960 29835) προσφέρει υπηρεσίες ανεκτίμητης πολιτιστικής αξίας αφού οι συλλογές, το αρχειακό του υλικό και η δραστηριότητα του εμπνευστή του, Σπύρου Μπερδελή, τεκμηριώνουν ένα σημαντικό μέρος της πολιτιστικής κληρονομιάς των Μεγάρων αλλά και της υπόλοιπης Ελλάδας. Η αγροτική ζωή, η κατοικία, η υφαντική, ακουαρέλες με θέματα από τα τοπικά ήθη και έθιμα, ο αργαλειός και αριστουργηματικές χρυσοκέντητες φορεσιές συνιστούν ένα μονάχα μέρος των όσων θα δείτε. Σύγχρονης τέχνης... η συνέχεια, στο Σκιρώνειο Μουσείο Πολυχρονόπουλου (50ό χλμ. Παλαιάς Εθνικής οδού Αθηνών - Κορίνθου, τηλ.: 22960 62170), το οποίο φιλοξενεί έργα του αείμνηστου γλύπτη με θέα τη θάλασσα. Για τους μη γνώστες σημειώνουμε πως ο Κώστας Πολυχρονόπουλος θεωρείται ένας από τους αντιπροσωπευτικότερους Ελληνες δημιουργούς της γενιάς του.
ΔΙΑΜΟΝΗ
Οι επιλογές σας στη Δυτική Αττική είναι ως επί το πλείστον παραθαλάσσιες. Μία λύση σάς περιμένει στη Νέα Πέραμο με τις δύο αστέρων υπηρεσίες του ξενοδοχείου «Ακτή» (22960 43630), ενώ στην Κινέτα, δίπλα στο Σκιρώνειο Μουσείο, μια καλή επιλογή αποτελεί το «Hotel Cokkinis» (22960 62250, www.cokkinishotel.com). Για πιο «πριβέ» διαμονή, στο κέντρο της Κινέτας, σε απόσταση 150 μ. από την ιδιωτική του παραλία, προτείνουμε τα διαμερίσματα «J&J Studios» (22960 63181).
ΦΑΓΗΤΟ
Ψαροκατάσταση με θέα στο λιμανάκι της Πάχης στον «Σωτήρη» (22960 80502) και στον «Αριστόδημο» (22960 80238). Για σύγχρονη μεσογειακή και ιταλική κουζίνα ιδανική επιλογή αποτελεί το εστιατόριο «Αmalfi» (Πάχη, 22960 80804), ενώ στο κέντρο των Μεγάρων η ταβέρνα «Διόνυσος» (Αγίου Στεφάνου, 22960 25979) ξεχωρίζει για τις πατροπαράδοτες γεύσεις και την αίθουσα εκδηλώσεων του «αδελφού» Dionysos Palace. Επίσης, στον οικισμό «Hρεμο Κύμα» της Αγίας Τριάδας, πλάι στη λίμνη Βουρκαρίου λειτουργεί η ταβέρνα «Το Διβάρι» (22960 82347). Βεβαίως, το δικό τους κοινό έχουν τα εστιατόρια της Νέας Περάμου, συγκεντρωμένα ως επί το πλείστον επί της Εθνικής Αντιστάσεως.
Κείμενο: Ηλέκτρα Φατούρου
Φωτογραφίες: Γιώργος Πατρουδάκης, Δημήτρης Κλεάνθης
Μαζί με την Αθήνα ήταν μια από τις σπουδαιότερες αρχαίες πόλεις της Αττικής. Σε προνομιακή τοποθεσία, ανάμεσα στον Κορινθιακό και τον Σαρωνικό κόλπο, η Μεγαρίδα Χώρα διαδραμάτισε μια μεγαλειώδη πορεία από την ίδρυσή της ακόμα, η οποία εντοπίζεται στην αυγή της Μυκηναϊκής εποχής. Στα ριζά των άλλοτε ακροπόλεων Αλκάθους και Καρίας, αγκαλιασμένη από τα Γεράνεια όρη και όντας στο επίκεντρο των χερσαίων δρόμων από τη Βόρεια Ελλάδα προς την Πελοπόννησο, εξελίχθηκε γρήγορα σε ναυτική και εμπορική δύναμη, με αποικίες που έφταναν έως τον Βόσπορο και τη Σικελία.
Στον υγρότοπο Βουρκάρι μοιάζει να σταμάτησε ο χρόνος. Στο βάθος τα Μέγαρα.
Φωτογραφία: Γιώργος Πατρουδάκης
Φωτογραφία: Γιώργος Πατρουδάκης
Ο λόγος για την ασκεπή πλέον «Κρήνη του Θεαγένους», την εντυπωσιακή 21 μ. μήκους δεξαμενή που υδροδοτούσε τα, κατά τα άλλα, άνυδρα Μέγαρα, από τις αρχές του 5ου π.Χ. αι. Από το πρωτόλειο έργο του πρωτοπόρου αρχιτέκτονα, μέχρι στιγμής, έχουν ανασκαφεί τρία υπόγεια υδραγωγεία, οι σήραγγες των οποίων τροφοδοτούσαν τους κατοίκους με πόσιμο νερό. Οσο για την αξιοθαύμαστη Κρήνη του εν λόγω τυράννου; Παρότι «στείρα», εξακολουθεί να εντυπωσιάζει με το μέγεθος και το πλήθος των κιόνων της (35 τον αριθμό, λέγεται πως στήριζαν τη στέγη της δεξαμενής).
Αρχαιότητες βρίσκονται διάσπαρτες κάτω από κάθε πετραδάκι της σύγχρονης πόλης, παρ' όλα αυτά, ελάχιστα μπορεί να δει ο επισκέπτης. Ως εκ τούτου, καλύτερο τρόπο γνωριμίας με τη βαθιά ιστορία αποτελεί το Αρχαιολογικό Μουσείο Μεγάρων (τηλ. 22960 22426), στο οποίο εκτίθενται ευρήματα που χρονολογούνται από τον 8ο έως και τον 2ο αι. Βέβαια, ως είθισται, πολλά αρχιτεκτονικά μέλη της αρχαίας πόλης βρίσκονται εντοιχισμένα σε μεταγενέστερους ναούς, με χαρακτηριστικό δείγμα το εκκλησάκι της Υπαπαντής στον λόφο της Αλκάθου.
Η ασκεπής, μα ακόμα εντυπωσιακή «Κρήνη του Θεαγένους».
Φωτογραφία: Γιώργος Πατρουδάκης
Φωτογραφία: Γιώργος Πατρουδάκης
ΠΩΣ ΝΑ ΠΑΤΕ
Οδικώς τα Μέγαρα απέχουν από την Αθήνα 40 χλμ. Εναλλακτικά, φτάνετε στον προορισμό σας με δρομολόγια του ΚΤΕΛ Αττικής (τηλ.: 210 8808083) -με αφετηρία τον σταθμό του ΟΣΕ στο Θησείο-, ή με τον Προαστιακό Σιδηρόδρομο (τηλ.: 22960 28600).
Το θαυμαστό οικοσύστημα των Μεγάρων σε όλο του το πολύχρωμο μεγαλείο.
Φωτογραφία: Γιώργος Πατρουδάκης
Φωτογραφία: Γιώργος Πατρουδάκης
Το σημερινό λιμάνι της Πάχης, η Νισαία των αρχαίων χρόνων, πάντοτε λειτουργούσε ως δίοδος στον Σαρωνικό. Πρώτη στάση στην παράκτια εξόρμηση, με θέα τις φιστικιές του μεγαρικού κάμπου και τα βουνά της Σαλαμίνας, ο υγρότοπος Βουρκαρίου· ένας κλειστός, αβαθής όρμος στον οποίο έχουν καταγραφεί πάνω από 127 είδη πουλιών. Το θαυμαστό οικοσύστημα, αν και δέχεται σοβαρές πιέσεις απ' τις ανθρώπινες δραστηριότητες, αποτελεί έναν απ' τους σημαντικότερους υγρότοπους της Αττικής, καθώς λόγω και της απουσίας ισχυρών ρευμάτων προσελκύει και δεκάδες είδη ψαριών.
Το εκκλησάκι του Αγίου Γεωργίου στην κορυφή της άλλοτε ακρόπολης της Νισαίας.
Φωτογραφία: Γιώργος Πατρουδάκης
Φωτογραφία: Γιώργος Πατρουδάκης
Απ' τις γαλήνιες εικόνες του ατάραχου βιότοπου και τα αδειανά ψαροκάλυβα αυτής της πλευράς, λίγο μακρύτερα, στο παραδοσιακό ψαροχώρι της Πάχης, μόλις βγαίνει ο ήλιος επικρατεί το αδιαχώρητο! Λίγο η κοντινή απόσταση από την Αθήνα, λίγο το γραφικό αραξοβόλι με βλέμμα στα απέναντι νησιά, λίγο το αγνάντι από τον λόφο του Αγίου Γεωργίου... Ε, δεν θες και περισσότερα!
Γραφικός προορισμός για όλους το λιμανάκι της Πάχης.
Φωτογραφία: Δημήτρης Κλεάνθης
Φωτογραφία: Δημήτρης Κλεάνθης
Κοιτώντας τον τόπο που διοργανώνονται πανελλήνιες συναντήσεις για τους λάτρεις του μηχανοκίνητου αθλητισμού, διαλέγεις και παίρνεις: σε ορεινές και πεδινές εκτάσεις αξιοσημείωτης φυσικής ομορφιάς ανακαλύπτεις ένα πλούσιο τερέν πεζοπορικών, ορειβατικών και ποδηλατικών διαδρομών, στην παραλία της Βαρέας έχεις την άμμο τα πόδια σου, στις ακτές του Αλεποχωρίου και της Κινέτας παίρνεις ανάσες δροσιάς, ενώ στην παραλία της Νέας Περάμου απολαμβάνεις βραδινούς περιπάτους δίπλα στο κύμα!
Ετοιμη για τα... μουσεία η ατμομηχανή της ανενεργής γραμμής του ΟΣΕ.
Φωτογραφία: Δημήτρης Κλεάνθης
Φωτογραφία: Δημήτρης Κλεάνθης
Δύο μουσεία (πέραν του αρχαιολογικού) χρήζουν της προσοχής σας και είναι και τα δύο διαφορετικά. Το «Καστάνειο Λαογραφικό Μουσείο Μεγάρων» (Στίλπωνος 10, τηλ.: 22960 29835) προσφέρει υπηρεσίες ανεκτίμητης πολιτιστικής αξίας αφού οι συλλογές, το αρχειακό του υλικό και η δραστηριότητα του εμπνευστή του, Σπύρου Μπερδελή, τεκμηριώνουν ένα σημαντικό μέρος της πολιτιστικής κληρονομιάς των Μεγάρων αλλά και της υπόλοιπης Ελλάδας. Η αγροτική ζωή, η κατοικία, η υφαντική, ακουαρέλες με θέματα από τα τοπικά ήθη και έθιμα, ο αργαλειός και αριστουργηματικές χρυσοκέντητες φορεσιές συνιστούν ένα μονάχα μέρος των όσων θα δείτε. Σύγχρονης τέχνης... η συνέχεια, στο Σκιρώνειο Μουσείο Πολυχρονόπουλου (50ό χλμ. Παλαιάς Εθνικής οδού Αθηνών - Κορίνθου, τηλ.: 22960 62170), το οποίο φιλοξενεί έργα του αείμνηστου γλύπτη με θέα τη θάλασσα. Για τους μη γνώστες σημειώνουμε πως ο Κώστας Πολυχρονόπουλος θεωρείται ένας από τους αντιπροσωπευτικότερους Ελληνες δημιουργούς της γενιάς του.
Το τείχος της Αγίας Τριάδας· ένα μοναδικό οχυρωματικό έργο της επαναστατικής περιόδου.
Φωτογραφία: Δημήτρης Κλεάνθης
Φωτογραφία: Δημήτρης Κλεάνθης
Οι επιλογές σας στη Δυτική Αττική είναι ως επί το πλείστον παραθαλάσσιες. Μία λύση σάς περιμένει στη Νέα Πέραμο με τις δύο αστέρων υπηρεσίες του ξενοδοχείου «Ακτή» (22960 43630), ενώ στην Κινέτα, δίπλα στο Σκιρώνειο Μουσείο, μια καλή επιλογή αποτελεί το «Hotel Cokkinis» (22960 62250, www.cokkinishotel.com). Για πιο «πριβέ» διαμονή, στο κέντρο της Κινέτας, σε απόσταση 150 μ. από την ιδιωτική του παραλία, προτείνουμε τα διαμερίσματα «J&J Studios» (22960 63181).
ΦΑΓΗΤΟ
Ψαροκατάσταση με θέα στο λιμανάκι της Πάχης στον «Σωτήρη» (22960 80502) και στον «Αριστόδημο» (22960 80238). Για σύγχρονη μεσογειακή και ιταλική κουζίνα ιδανική επιλογή αποτελεί το εστιατόριο «Αmalfi» (Πάχη, 22960 80804), ενώ στο κέντρο των Μεγάρων η ταβέρνα «Διόνυσος» (Αγίου Στεφάνου, 22960 25979) ξεχωρίζει για τις πατροπαράδοτες γεύσεις και την αίθουσα εκδηλώσεων του «αδελφού» Dionysos Palace. Επίσης, στον οικισμό «Hρεμο Κύμα» της Αγίας Τριάδας, πλάι στη λίμνη Βουρκαρίου λειτουργεί η ταβέρνα «Το Διβάρι» (22960 82347). Βεβαίως, το δικό τους κοινό έχουν τα εστιατόρια της Νέας Περάμου, συγκεντρωμένα ως επί το πλείστον επί της Εθνικής Αντιστάσεως.
Κείμενο: Ηλέκτρα Φατούρου
Φωτογραφίες: Γιώργος Πατρουδάκης, Δημήτρης Κλεάνθης