Δημήτρης Τριάντος
1996-2026, 30 χρόνια από τον θάνατο του πιο επιδραστικού (για καλό και για κακό) πολιτικού της μεταπολίτευσης.
“Είσαι ένα φύσημα του αγέρα που χτυπάει τα παράθυρά μου για να τα ανοίξω...την ώρα που σου γράφω κρέμονται δύο δάκρυα απ’ τα μάτια μου και θέλω να σ’ τα χαρίσω, ψυχή μου. Η Σοφία τού επιστρέφει 100 γράμματα, ο Γεώργιος τα βάζει σε έναν κίτρινο φάκελο και θα γράψει «Δεσποινίς μου, μάθετε ότι τα γράμματα ανήκουν στον παραλήπτη.
Επιτέλους οι δυο νέοι συναντιόνται στην Πάτρα στην εκκλησία της Παντάνασσας, το πρώτο ραντεβού θα διαρκέσει πέντε λεπτά. «Εδώσαμε έναν όρκο πίσω απ’ την εκκλησία — θυμάσαι; Δε θα σε αφήσω ποτέ, μου είπες. Και σου υποσχέθηκα κι εγώ το ίδιο. Θύελλες και λιακάδες θα μας ευρίσκουν από εδώ κι εμπρός μαζί. Εμένα μου λες!
Το
1913, ο Γεώργιος Παπανδρέου παντρεύεται την Σοφία (κόρη του Πολωνού
αριστοκράτη μηχανικού Ζίγκμουντ Μινέικο και της Περσεφόνης Μανάρη), από
τις πρώτες φοιτήτριες του Πανεπιστήμιου Αθηνών. Το 1919 ήταν Γενικός
Διοικητής των Νήσων του Αιγαίου με έδρα τη Χίο, όταν απέκτησε τον πρώτο
του γιο Ανδρέα. Και μετά ξεσπά η θύελλα. Μόλις 18 μηνών ήταν ο Ανδρέας
όταν ήρθε για παραστάσεις στο νησί η ντίβα Κυβέλη και ο ασταθής Γεώργιος
την ερωτεύεται κεραυνοβόλα.
Η Σοφία αφηγείται : Ήταν για μένα
πολύ σκληρό και μου στοίχισε γιατί ήταν ο μόνος άνθρωπος που είχα
αγαπήσει. Ηρθε σπίτι να με δει. Δεν ήξερα τι ήθελε. Έβαλα ένα πολύ ωραίο
φόρεμα και τον περίμενα με χαρά. Όταν μου είπε για ποιον λόγο ήρθε
έβαλα τα κλάματα - Άκου Σοφία, από τα χέρια σου εξαρτάται η άνοδος μου
στην πολιτική ή η καταστροφή μου. Στη Βουλή θα μου πουν, άφησες τη
γυναίκα σου και το παιδί σου για μία παντρεμένη. Καταστρέφεται το μέλλον
μου, από σένα εξαρτάται- Πως μπορούσα τον άνθρωπο που αγαπούσα να του
κάνω κακό; Στεναχωρήθηκα, τον περίμενα και έλεγα θα μετανιώσει και θα
επιστρέψει στη γυναίκα του και στο παιδί του. Τελικά του είπα “Γιώργο
μείνε ήσυχος. Θα το έχεις το διαζύγιο”....Από τότε που χώρισα έζησα με
το παιδί μου και μόνο με το παιδί μου και αφοσιώθηκα σε αυτό.
Μετά το διαζύγιο, δεν ξαναπαντρεύτηκε, διατήρησε το επώνυμο Παπανδρέου και έζησε μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας. Ο Ανδρέας μεγάλωσε ως ένα προστατευμένο παιδί υπό την μορφωμένη και στοργική του μητέρα. Την έλλειψη του από το σπίτι ο Ανδρέας δεν την συγχώρησε ποτέ στον πατέρα του, η πατρική απουσία έγινε τραύμα ζωής
Μετά το διαζύγιο, δεν ξαναπαντρεύτηκε, διατήρησε το επώνυμο Παπανδρέου και έζησε μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας. Ο Ανδρέας μεγάλωσε ως ένα προστατευμένο παιδί υπό την μορφωμένη και στοργική του μητέρα. Την έλλειψη του από το σπίτι ο Ανδρέας δεν την συγχώρησε ποτέ στον πατέρα του, η πατρική απουσία έγινε τραύμα ζωής
15
χρονών η πρώτη του πολιτική πράξη! στο Κολλέγιο Αθηνών, στο πιο
εμβληματικό σχολείο της χώρας των 5 πρωθυπουργών, των 30 υπουργών, της
επιστημονικής και επιχειρηματικής ελίτ
22 Οκτωβρίου 1934, στο
τεύχος 2 του περιοδικού «Ξεκίνημα» αναλαμβάνει να διαφωτίσει τους
συμμαθητές του με τολμηρά σε σοσιαλιστική ορολογία άρθρα, τα 112
αντίτυπα κατασχέθηκαν. Ο Διευθυντής του Κολλεγίου: τα πλέον απαράδεκτα
άρθρα ήταν εκδηλώσεις πνευματικά καλλιεργημένων αλλά ανώριμων νέων των
οποίων όμως οι επιδόσεις είναι υποδειγματικές. Ο Ανδρέας, ο υπαίτιος του
σκανδάλου, απολάμβανε ασυλία: άριστος μαθητής, γιος κορυφαίου πολιτικού
και πλέον ως παιδί χωρισμένων γονιών ψυχολογικά ευάλωτος, δεν
τιμωρείται.
Η διάσημη ενδυματολόγος Ντένη Βαχλιώτη : Του άρεσε να έχει τον πρώτο λόγο, να κατευθύνει τα party, να εντυπωσιάζει την παρέα, είχε έναν έντονο ναρκισσισμό. Μας είχε επιβληθεί, το 'παιζε Μεσσίας, αλλά είχε γοητεία
Ο Ανδρέας ξανακτυπά, εγκαταλείπει το Κολλέγιο μόλις τελείωσε την πέμπτη Γυμνασίου αντιδρώντας στην απόφαση του σχολείου να προσθέσει ένα παραπάνω κολεγιακό έτος, την εβδόμη Γυμνασίου, έτσι επισήμως δεν υπήρξε ποτέ απόφοιτος του Κολλεγίου γράφτηκε στο Πειραματικό Σχολείο του Πανεπιστημίου Αθηνών. Στον φάκελό του υπάρχει η έκθεση
”Υπήρξεν άριστος εις πάντα τα μαθήματα. Το μόνον μειονέκτημά του, είναι ότι τυγχάνει πείσμων δημαγωγός (!!!!), συνεπεία δε τούτου αποφασίζει ενίοτε να καταφεύγη ενσυνειδήτως εις σοφίσματα ή και εις κενήν λογοκοπίαν. Εν παντί και πάντοτε αναλαμβάνει την πρωτοπορίαν. Εάν η υγεία του [μια φυματίωση τον καθήλωσε έναν χρόνο στην Ελβετία] τον βοηθήση, ασφαλώς θα απασχολήση το Πανελλήνιον μίαν ημέραν !!!
Μπαίνει πρώτος στην Νομική Αθηνών, πάλι αριστεύει σε όλα, εντάσσεται στην ομάδα των τροτσκιστών. Τον σαγηνεύει ο Παντελής Πουλιόπουλος ιδρυτής του τροτσκιστικού ρεύματος στην Ελλάδα. Στις 9 Αυγούστου 1939 οι αρχές ανακοινώνουν την σύλληψη φοιτητικής ομάδας των 13 ατόμων που συνδέονταν με το έντυπο Προλετάριος. Οι γνώμες για το τι πραγματικά έγινε διίστανται.
Κατά μια εκδοχή, ο Ανδρέας κλήθηκε στην Ασφάλεια, τον ανέκριναν με βίαιο τρόπο του έσπασαν το σαγόνι, βρέθηκε πάνω του σημείωμα των συνδρομητών του αριστερού περιοδικού, μερικοί υποστηρίζουν οτι κατέδωσε τους συντρόφους του και υπέγραψε δήλωση αποκήρυξης των αριστερών του πεποιθήσεων. Ο ίδιος ο Ανδρέας στο βιβλίο του Η Δημοκρατία στο Απόσπασμα ισχυρίζεται ότι η Ασφάλεια έκανε έρευνα σπίτι του και εκεί βρήκε γραφομηχανή, πολύγραφο και τα ονόματα των συντρόφων του. Ο φιλόσοφος Κορνήλιος Καστοριάδης θεώρησε τον Ανδρέα υπεύθυνο για τις συλλήψεις των συντρόφων του και αρνήθηκε έκτοτε να του ξαναμιλήσει,
Αδιευκρίνιστες και οι συνθήκες που η δικτατορία του Μεταξά του επέτρεψε να φύγει από τη χώρα τον Μάιο του 1940. Ενδεχομένως να υπάρχει στο αρχείο του υπουργού Μανιαδάκη δήλωση μετανοίας του ίδιου του Ανδρέα και συμφωνία με τον πατέρα του ότι ο γιος του θα απείχε στο μέλλον από κάθε πολιτική εκδήλωση
Ενώ τα υπόλοιπα Ελληνόπουλα φοράνε με χαμόγελο το χακί να πολεμήσουν στο Αλβανικό μέτωπο, ενώ οι Γερμανοί εισβάλουν στην Ελλάδα και ακολουθούν τα μαύρα χρόνια της κατοχής και του εμφυλίου, το φθινόπωρο του 1943, ο 24χρονος Ανδρέας φορά την τήβεννο για να λάβει το διδακτορικό του δίπλωμα από την Οικονομική Σχολή του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ με μια διδακτορική διατριβή 350 σελίδων «The Location and Scope of the Entrepreneurial Function». Ενα χρόνο μετά, το 1944, συμμετέχει στην περίφημη διάσκεψη του Μπρέτον Γουντς —που σχεδίασε ολόκληρη την αρχιτεκτονική της παγκόσμιας οικονομίας ως το 1970.
Μεταξύ 1956 και 1959, Πρόεδρος του Τμήματος Οικονομικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου Μπέρκλεϊ (Berkeley) της Καλιφόρνια.
Το 1949 ήδη καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Μινεσότα, δημοσιεύει στο American Economic Review το περίφημο άρθρο «Market Structure and Monopoly Power» («Η δομή της αγοράς και η μονοπωλιακή ισχύς»). Με αφορμή αυτό το άρθρο Αμερικανοί οικονομολόγοι επινοούν τον «συντελεστή Παπανδρέου», που αποτελεί επιστημονικό τρόπο μέτρησης της διείσδυσης μιας επιχείρησης στην αγορά (coefficient of penetration).
Ο Ανδρέας ανήκε στην πρωτοπορία εκείνων που επιστράτευσαν τα μαθηματικά για να αποδείξουν ότι η φυσική τάση μιας εταιρείας είναι να εξελιχθεί σε μονοπώλιο, να συνθλίψει τον ανταγωνισμό και να κατακτήσει δεσπόζουσα θέση προκαλώντας στρεβλώσεις στη λειτουργία της αγοράς και κατά συνέπεια, επιβάλλεται η επέμβαση του κράτους για να το αποτρέψει. Θα διαφωνήσει με τον Τζον Κένεθ Γκάλμπρεϊθ, ο οποίος πίστευε ότι ο καπιταλισμός μπορεί να διορθώνει τα λάθη του. Αυτή η διαφωνία ασφαλώς δεν απέτρεψε τον Γκάλμπρεϊθ από το να πρωτοστατήσει στη διεθνή προσπάθεια για την αποφυλάκιση του όταν είχε συλληφθεί από τη χούντα τη νύχτα της 21ης Απριλίου. Ο διάσημος επιστήμονας δήλωσε χαρακτηριστικά: «Η απελευθέρωση του Ανδρέα Παπανδρέου είναι το μόνο πράγμα στο οποίο συμφωνήσαμε όλοι οι Αμερικανοί οικονομολόγοι».
Την ακαδημαϊκή του σταδιοδρομία συνέχισε στα χρόνια της δικτατορίας, οπότε εργάστηκε ως καθηγητής οικονομικών στο πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης (1968-69) και του Γιορκ στον Καναδά. (1969-1974), όπου διετέλεσε και διευθυντής μεταπτυχιακών σπουδών
Ο γιος του ο Νίκος θυμάται στο Πανεπιστήμιο του Γιορκ «Το 1972 ξέσπασε η πετρελαϊκή κρίση. Επρεπε να γράψω κάτι γι’ αυτήν και τον ρώτησα να με κατευθύνει. Μου είπε: “Πάρε και διάβασε αυτή την έκθεση ενός φοιτητή μου, που αναφέρεται με πολύ ωραίο τρόπο σε αυτό το θέμα”. Διαβάζοντας τη συνειδητοποιώ όμως ότι η έκθεση ήταν ίδια, λέξη προς λέξη, με ένα άρθρο στο περιοδικό Foreign Affairs που είχα διαβάσει. Προφανώς ήταν αντιγραφή. Το σκέφτηκα πολύ αν έπρεπε να του το πώ ή όχι, τελικά, του το είπα και τον είδα ότι και αυτός προβληματίστηκε πολύ. Την άλλη μέρα τον ρώτησα: “Τι έκανες με τον φοιτητή;”. “Τίποτα, μόλις είδα οτι είναι μαύρος από φτωχή οικογένεια ήθελα να του δώσω άλλη μια ευκαιρία. Τον επέπληξα, αλλά δεν του επέβαλα ποινή, δεν εξαντλούμε την αυστηρότητά μας στους αδύναμους”».
στο επόμενο, ο Ανδρέας στην εξουσία, πως ένας αστος κοσμοπολίτης που ανήκε στην αφρόκρεμα της διεθνούς επιστημονικής ελιτ έρχεται στην Ελλάδα για να ασχοληθεί με την πολιτική κάνοντας στόχο του τις ίδιες τις ελίτ ; ο καημένος ο πατέρας του του στέλνει μήνυμα μέσω τρίτου “πες στον Ανδρέα να σταματήσει να μιλά ενάντια στο κατεστημένο, γιατί κατεστημένο είναι ο πατέρας του”
τι παρέμεινε επτασφράγιστο μυστικό μέσα στην οικογένεια και στο περιβάλλον του και που εξηγεί πολλές από τις αποφάσεις του?
Η διάσημη ενδυματολόγος Ντένη Βαχλιώτη : Του άρεσε να έχει τον πρώτο λόγο, να κατευθύνει τα party, να εντυπωσιάζει την παρέα, είχε έναν έντονο ναρκισσισμό. Μας είχε επιβληθεί, το 'παιζε Μεσσίας, αλλά είχε γοητεία
Ο Ανδρέας ξανακτυπά, εγκαταλείπει το Κολλέγιο μόλις τελείωσε την πέμπτη Γυμνασίου αντιδρώντας στην απόφαση του σχολείου να προσθέσει ένα παραπάνω κολεγιακό έτος, την εβδόμη Γυμνασίου, έτσι επισήμως δεν υπήρξε ποτέ απόφοιτος του Κολλεγίου γράφτηκε στο Πειραματικό Σχολείο του Πανεπιστημίου Αθηνών. Στον φάκελό του υπάρχει η έκθεση
”Υπήρξεν άριστος εις πάντα τα μαθήματα. Το μόνον μειονέκτημά του, είναι ότι τυγχάνει πείσμων δημαγωγός (!!!!), συνεπεία δε τούτου αποφασίζει ενίοτε να καταφεύγη ενσυνειδήτως εις σοφίσματα ή και εις κενήν λογοκοπίαν. Εν παντί και πάντοτε αναλαμβάνει την πρωτοπορίαν. Εάν η υγεία του [μια φυματίωση τον καθήλωσε έναν χρόνο στην Ελβετία] τον βοηθήση, ασφαλώς θα απασχολήση το Πανελλήνιον μίαν ημέραν !!!
Μπαίνει πρώτος στην Νομική Αθηνών, πάλι αριστεύει σε όλα, εντάσσεται στην ομάδα των τροτσκιστών. Τον σαγηνεύει ο Παντελής Πουλιόπουλος ιδρυτής του τροτσκιστικού ρεύματος στην Ελλάδα. Στις 9 Αυγούστου 1939 οι αρχές ανακοινώνουν την σύλληψη φοιτητικής ομάδας των 13 ατόμων που συνδέονταν με το έντυπο Προλετάριος. Οι γνώμες για το τι πραγματικά έγινε διίστανται.
Κατά μια εκδοχή, ο Ανδρέας κλήθηκε στην Ασφάλεια, τον ανέκριναν με βίαιο τρόπο του έσπασαν το σαγόνι, βρέθηκε πάνω του σημείωμα των συνδρομητών του αριστερού περιοδικού, μερικοί υποστηρίζουν οτι κατέδωσε τους συντρόφους του και υπέγραψε δήλωση αποκήρυξης των αριστερών του πεποιθήσεων. Ο ίδιος ο Ανδρέας στο βιβλίο του Η Δημοκρατία στο Απόσπασμα ισχυρίζεται ότι η Ασφάλεια έκανε έρευνα σπίτι του και εκεί βρήκε γραφομηχανή, πολύγραφο και τα ονόματα των συντρόφων του. Ο φιλόσοφος Κορνήλιος Καστοριάδης θεώρησε τον Ανδρέα υπεύθυνο για τις συλλήψεις των συντρόφων του και αρνήθηκε έκτοτε να του ξαναμιλήσει,
Αδιευκρίνιστες και οι συνθήκες που η δικτατορία του Μεταξά του επέτρεψε να φύγει από τη χώρα τον Μάιο του 1940. Ενδεχομένως να υπάρχει στο αρχείο του υπουργού Μανιαδάκη δήλωση μετανοίας του ίδιου του Ανδρέα και συμφωνία με τον πατέρα του ότι ο γιος του θα απείχε στο μέλλον από κάθε πολιτική εκδήλωση
Ενώ τα υπόλοιπα Ελληνόπουλα φοράνε με χαμόγελο το χακί να πολεμήσουν στο Αλβανικό μέτωπο, ενώ οι Γερμανοί εισβάλουν στην Ελλάδα και ακολουθούν τα μαύρα χρόνια της κατοχής και του εμφυλίου, το φθινόπωρο του 1943, ο 24χρονος Ανδρέας φορά την τήβεννο για να λάβει το διδακτορικό του δίπλωμα από την Οικονομική Σχολή του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ με μια διδακτορική διατριβή 350 σελίδων «The Location and Scope of the Entrepreneurial Function». Ενα χρόνο μετά, το 1944, συμμετέχει στην περίφημη διάσκεψη του Μπρέτον Γουντς —που σχεδίασε ολόκληρη την αρχιτεκτονική της παγκόσμιας οικονομίας ως το 1970.
Μεταξύ 1956 και 1959, Πρόεδρος του Τμήματος Οικονομικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου Μπέρκλεϊ (Berkeley) της Καλιφόρνια.
Το 1949 ήδη καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Μινεσότα, δημοσιεύει στο American Economic Review το περίφημο άρθρο «Market Structure and Monopoly Power» («Η δομή της αγοράς και η μονοπωλιακή ισχύς»). Με αφορμή αυτό το άρθρο Αμερικανοί οικονομολόγοι επινοούν τον «συντελεστή Παπανδρέου», που αποτελεί επιστημονικό τρόπο μέτρησης της διείσδυσης μιας επιχείρησης στην αγορά (coefficient of penetration).
Ο Ανδρέας ανήκε στην πρωτοπορία εκείνων που επιστράτευσαν τα μαθηματικά για να αποδείξουν ότι η φυσική τάση μιας εταιρείας είναι να εξελιχθεί σε μονοπώλιο, να συνθλίψει τον ανταγωνισμό και να κατακτήσει δεσπόζουσα θέση προκαλώντας στρεβλώσεις στη λειτουργία της αγοράς και κατά συνέπεια, επιβάλλεται η επέμβαση του κράτους για να το αποτρέψει. Θα διαφωνήσει με τον Τζον Κένεθ Γκάλμπρεϊθ, ο οποίος πίστευε ότι ο καπιταλισμός μπορεί να διορθώνει τα λάθη του. Αυτή η διαφωνία ασφαλώς δεν απέτρεψε τον Γκάλμπρεϊθ από το να πρωτοστατήσει στη διεθνή προσπάθεια για την αποφυλάκιση του όταν είχε συλληφθεί από τη χούντα τη νύχτα της 21ης Απριλίου. Ο διάσημος επιστήμονας δήλωσε χαρακτηριστικά: «Η απελευθέρωση του Ανδρέα Παπανδρέου είναι το μόνο πράγμα στο οποίο συμφωνήσαμε όλοι οι Αμερικανοί οικονομολόγοι».
Την ακαδημαϊκή του σταδιοδρομία συνέχισε στα χρόνια της δικτατορίας, οπότε εργάστηκε ως καθηγητής οικονομικών στο πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης (1968-69) και του Γιορκ στον Καναδά. (1969-1974), όπου διετέλεσε και διευθυντής μεταπτυχιακών σπουδών
Ο γιος του ο Νίκος θυμάται στο Πανεπιστήμιο του Γιορκ «Το 1972 ξέσπασε η πετρελαϊκή κρίση. Επρεπε να γράψω κάτι γι’ αυτήν και τον ρώτησα να με κατευθύνει. Μου είπε: “Πάρε και διάβασε αυτή την έκθεση ενός φοιτητή μου, που αναφέρεται με πολύ ωραίο τρόπο σε αυτό το θέμα”. Διαβάζοντας τη συνειδητοποιώ όμως ότι η έκθεση ήταν ίδια, λέξη προς λέξη, με ένα άρθρο στο περιοδικό Foreign Affairs που είχα διαβάσει. Προφανώς ήταν αντιγραφή. Το σκέφτηκα πολύ αν έπρεπε να του το πώ ή όχι, τελικά, του το είπα και τον είδα ότι και αυτός προβληματίστηκε πολύ. Την άλλη μέρα τον ρώτησα: “Τι έκανες με τον φοιτητή;”. “Τίποτα, μόλις είδα οτι είναι μαύρος από φτωχή οικογένεια ήθελα να του δώσω άλλη μια ευκαιρία. Τον επέπληξα, αλλά δεν του επέβαλα ποινή, δεν εξαντλούμε την αυστηρότητά μας στους αδύναμους”».
στο επόμενο, ο Ανδρέας στην εξουσία, πως ένας αστος κοσμοπολίτης που ανήκε στην αφρόκρεμα της διεθνούς επιστημονικής ελιτ έρχεται στην Ελλάδα για να ασχοληθεί με την πολιτική κάνοντας στόχο του τις ίδιες τις ελίτ ; ο καημένος ο πατέρας του του στέλνει μήνυμα μέσω τρίτου “πες στον Ανδρέα να σταματήσει να μιλά ενάντια στο κατεστημένο, γιατί κατεστημένο είναι ο πατέρας του”
τι παρέμεινε επτασφράγιστο μυστικό μέσα στην οικογένεια και στο περιβάλλον του και που εξηγεί πολλές από τις αποφάσεις του?
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Οιοσδήποτε θίγεται από άρθρο ή σχόλιο που έχει αναρτηθεί στο oxafies.com , μπορεί να μας ενημερώσει, στο oxafies@gmail.com ώστε να το αφαιρέσουμε άμεσα. Ομοίως και για φωτογραφίες που υπόκεινται σε πνευματικά δικαιώματα.
Στo oxafies.com ακούγονται όλες οι απόψεις . Αυτό δε σημαίνει ότι τις υιοθετούμε η ότι συμπίπτουν με τις δικές μας .