Δριμεία κριτική Γιάννη Ιωαννίδη για τη βαθιά κρίση στην Ελλάδα: “Η Ελλάδα πάσχει από αχρηστοκρατία. Η διαφθορά είναι εμφανέστατη, βαθύτατη, εξαιρετικά δικτυωμένη και άμεσα συνδεόμενη με την κυβέρνηση”

Σε μία εφ’ όλης της ύλης, αυστηρή αποτίμηση της κοινωνικής, θεσμικής και παραγωγικής κατάστασης της χώρας προχώρησε ο καθηγητής του Πανεπιστημίου του Στάνφορντ, Γιάννης Ιωαννίδης, μιλώντας αποκλειστικά στην εκπομπή «Καθαρές κουβέντες» και τον δημοσιογράφο Σπύρο Χαριτάτο.

Ο διακεκριμένος Έλληνας επιστήμονας περιέγραψε μία κοινωνία που παλεύει να επιβιώσει υπό συνθήκες βαθιάς κρίσης και διάχυτης

αβεβαιότητας, κρούοντας τον κώδωνα του κινδύνου για τη δημογραφική καθίζηση, η οποία απειλεί τη χώρα με καθεστώς «αυτοεξαφάνισης» συγκρίσιμο μόνο με εμπόλεμες ζώνες όπως η Ουκρανία.

Παράλληλα, εξαπέλυσε σφοδρά πυρά κατά του κυβερνητικού σχεδιασμού, κάνοντας λόγο για συστημική διαφθορά, υποταγή της Δικαιοσύνης και «αχρηστοκρατία» που διαπερνά τους θεσμούς, ενώ ανέλυσε με σκληρά δεδομένα την κατάρρευση της εκπαίδευσης, την εξουθένωση του υγειονομικού προσωπικού στο Εθνικό Σύστημα Υγείας και τους κινδύνους μαζικού φακελώματος πίσω από τα σχέδια για ηλικιακούς περιορισμούς στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Το δημογραφικό αδιέξοδο: Ορατός ο κίνδυνος οι θάνατοι να είναι διπλάσιοι από τις γεννήσεις

Ανοίγοντας τη συζήτηση, ο κ. Ιωαννίδης ανέδειξε το δημογραφικό ως το υπ’ αριθμόν ένα υπαρξιακό ζήτημα για το μέλλον της Ελλάδας, καταγγέλλοντας ότι η αντιμετώπισή του εξαντλείται σε επικοινωνιακές εξαγγελίες:

«Η ελληνική κοινωνία βρίσκεται σε μία βαθιά κρίση. Είναι μία κοινωνία η οποία παλεύει να επιβιώσει κάτω από πολύ δύσκολες συνθήκες… Το δημογραφικό είναι ένα τεράστιο πρόβλημα. Ο συνδυασμός μειωμένων γεννήσεων και πολλών θανάτων μας έχει φέρει με την πλάτη στον τοίχο. Τα τελευταία 5 χρόνια μόνο οι γεννήσεις έχουν μειωθεί περίπου κατά 25-30%. Αν συνεχιστεί αυτή η τροχιά, το 2027 μπορεί να είμαστε η πρώτη χώρα στον κόσμο όπου οι γεννήσεις θα πέσουν κάτω από το 50% των θανάτων — δηλαδή οι θάνατοι να είναι διπλάσιοι από τις γεννήσεις. Η μόνη χώρα που έχει αυτή την εικόνα αυτή τη στιγμή είναι με πόλεμο, η Ουκρανία. Καμία άλλη χώρα χωρίς πόλεμο δεν έχει φτάσει σε αυτό το σημείο πρακτικά αυτοεξάλειψης».

Χαρακτηρίζοντας τις κατά καιρούς κυβερνητικές εξαγγελίες στη ΔΕΘ ως «φθηνή προπαγάνδα» και «ασπιρίνη για μεταστατικό καρκίνο», ο καθηγητής υπογράμμισε ότι η αναστροφή της τάσης προϋποθέτει μία βιώσιμη χώρα με αξιόπιστη εκπαίδευση, λειτουργικό σύστημα υγείας, κοινωνική συνοχή και πραγματικό κράτος δικαίου.

Στο ίδιο πλαίσιο, αναφέρθηκε στην ποιοτική υποβάθμιση της ζωής στα αστικά κέντρα και την περιφέρεια, επικαλούμενος πρόσφατα διεθνή δεδομένα:

«Σύμφωνα με την πρόσφατη κατάταξη Smart City 2026, η Αθήνα ανάμεσα σε 148 μεγάλες πόλεις του κόσμου βρίσκεται στη θέση 139 — πρακτικά στον πάτο, μαζί με το Λάγος της Νιγηρίας, την Άκρα, το Σάο Πάολο και το Σαλβαδόρ. Και όποιος μένει στην επαρχία αντιμετωπίζει ακόμα χειρότερες συνθήκες εγκατάλειψης, περιθωριοποίησης και ερημοποίησης».

Διαφθορά, «αχρηστοκρατία» και η κρίση αξιοπιστίας στη Δικαιοσύνη

Απαντώντας στο ερώτημα για το πώς συνδέεται η έννοια της αριστείας με την πραγματική λειτουργία του κράτους, ο καθηγητής χρησιμοποίησε σκληρή γλώσσα, περιγράφοντας τον τρόπο στελέχωσης των δημόσιων θέσεων εξουσίας:

«Η Ελλάδα πάσχει από αχρηστοκρατία. Έχει ένα σμήνος από κηφήνες άχρηστους, οι οποίοι έχουνε καταλάβει εξουσιαστικές θέσεις σε λίγο πολύ όλους τους θεσμούς. Εξακολουθούν να υπάρχουνε βέβαια κάποιοι άνθρωποι που αξίζουν τον κόπο, αλλά είναι σε μία κατάσταση πολιορκίας και ουσιαστικά έξωσης συνεχούς από αυτούς τους κηφήνες».

Όπως υποστήριξε ο κ. Ιωαννίδης, η κατάσταση αυτή δεν αποτελεί μία αφηρημένη θεωρητική διαπίστωση, αλλά αντανακλάται με ακρίβεια στις επίσημες διεθνείς μετρήσεις:

«Το βλέπουμε αυτό στις ολισθαίνουσες και συνεχώς επιδεινούμενες κατατάξεις της χώρας. Το βλέπουμε αυτό στις κατατάξεις για την εκπαίδευση, για την υγεία, για τη δικαιοσύνη, το κράτος δικαίου».

Από τη ρητορική της αριστείας στον νεποτισμό: «Στουρνάρια στα κορυφαία πανεπιστήμια»

Αναλύοντας τα οικονομικά και θεσμικά δεδομένα της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, ο κ. Ιωαννίδης κατήγγειλε ότι η πολιτεία εγκαταλείπει συνειδητά τα δημόσια πανεπιστήμια, στερώντας τους τους στοιχειώδεις πόρους για την εκτέλεση του ερευνητικού και εκπαιδευτικού τους έργου:

«Η επιχορήγηση των πανεπιστημίων είναι της τάξεως των 150 εκατομμυρίων ευρώ το χρόνο. Αν το συγκρίνουμε με την Καλιφόρνια, τα δημόσια πανεπιστήμια του συστήματος του University of California —δημόσια ιδρύματα—, αυτό είναι το 0,3% του προϋπολογισμού τους. Μιλάμε για μία κατάσταση πρακτικά θανάτου από πείνα, από στέρηση. Έχουμε ήρωες στα δημόσια πανεπιστήμια που πολεμούν ακόμα να διδάξουν, να κάνουν έρευνα, να προσφέρουν με μηδενική πρακτικά επιχορήγηση».

Η οικονομική αυτή ασφυξία έχει άμεσο αντίκτυπο στη διεθνή ακτινοβολία των ελληνικών ιδρυμάτων. Επικαλούμενος τα επίσημα στοιχεία της παγκόσμιας κατάταξης Times Higher Education για το 2026, ο καθηγητής επεσήμανε το χάσμα που χωρίζει την Ελλάδα ακόμη και από χώρες του αναπτυσσόμενου κόσμου:

«Πενήντα χώρες έχουν τουλάχιστον ένα πανεπιστήμιο μέσα στα 400 καλύτερα του κόσμου. Ανάμεσα σε αυτές είναι το Πακιστάν, η Τουρκία, το Ιράν, το Μακάο — χώρες που ούτε στα όνειρά μας δεν θα πιστεύαμε ποτέ ότι μας έχουν προσπεράσει τόσο πολύ. Γιατί; Γιατί η κυβέρνηση δεν ενδιαφέρεται να υποστηρίξει τα δημόσια πανεπιστήμια».

Απαντώντας στο σύνηθες επιχείρημα περί στενότητας των δημοσιονομικών περιθωρίων, ο καθηγητής του Στάνφορντ αντέτεινε ότι η χώρα διαθέτει άφθονους πόρους, οι οποίοι ωστόσο διοχετεύονται στη συντήρηση πελατειακών μηχανισμών. Όπως ανέφερε, ένα σύστημα διαπλοκής λειτουργεί σαν παρασίτωση, όπου το αθέατο «εθνικό παραταμείο» απορροφά ποσά πολλαπλάσια των επίσημων προϋπολογισμών, κατευθύνοντάς τα προς ιδιωτικά συμφέροντα που αναπαράγουν την εξουσία.

Η αυταπάρνηση των καθηγητών και το προνόμιο των «στουρναριών» της ελίτ

Σκιαγραφώντας το προφίλ του Έλληνα πανεπιστημιακού, ο Γιάννης Ιωαννίδης τόνισε ότι η επιλογή παραμονής στην εγχώρια ακαδημαϊκή πραγματικότητα συνιστά υπέρβαση, δεδομένων των τεράστιων μισθολογικών ανισοτήτων με τα ιδρύματα του εξωτερικού:

«Το να είσαι καθηγητής πανεπιστημίου στην Ελλάδα είναι μία πράξη αυταπάρνησης πλέον. Καταλαβαίνεις ότι θα μπορούσες να ήσουνα στο εξωτερικό, να έχεις μισθό με ένα ή δύο μηδενικά περισσότερα στο τέλος του μισθού σου, και εξακολουθείς να μένεις απλώς για να προσφέρεις — αν και ίσως μερικοί μένουν για να διαπλακούν και να κερδίσουν άλλου είδους κέρδη ή δόξα».

Την ίδια στιγμή που οι έντιμοι ακαδημαϊκοί λειτουργοί δίνουν καθημερινή μάχη επιβίωσης, ο κ. Ιωαννίδης στηλίτευσε τον απροκάλυπτο νεποτισμό που κυριαρχεί στην κορυφή της πολιτικής πυραμίδας, περιγράφοντας πώς οι ισχυροί διασφαλίζουν ακαδημαϊκά διαπιστευτήρια για τους οικείους τους:

«Αυτοί που βρίσκονται στην κορυφή της εξουσίας γνωρίζουν ότι μπορούν να στείλουν τα παιδιά τους στα καλύτερα σχολεία. Μπορούνε, μέσα από τις διασυνδέσεις που έχουν, ακόμα και αν τα παιδιά τους είναι τελείως στουρνάρια, να βρεθούνε στο Harvard ή στο Stanford ή σε κάποια από τα μεγάλα πανεπιστήμια. Αν είσαι γιος πρωθυπουργού, αν είσαι γιος ενός σημαντικού, φυσικά θα σε πάρουνε. Και μετά έχεις στο βιογραφικό σου ένα ισχυρό χαρτί φοίτησης, το οποίο έρχεται σε άμεση αναντιστοιχία με την πραγματική σου παιδεία, την ικανότητα αντίληψης, την ενσυναίσθηση, ή αν έχεις παραδώσει ένα master που είναι μία ανοησία. Το πλήθος σε βλέπει σε μία κατάσταση υπεροχής, τη στιγμή που μπορεί να είσαι ένα μηδενικό και ένας άδειος πάτος».

Συνεχίζοντας, εξήγησε τον μηχανισμό κατασκευής πλασματικών βιογραφικών:

«Μετά έχεις στο βιογραφικό σου ένα ισχυρό χαρτί φοίτησης, το οποίο έρχεται σε άμεση αναντιστοιχία με την πραγματική σου παιδεία, την ικανότητα αντίληψης, την ενσυναίσθηση ή την κοινωνική ανατροφή, ή αν έχεις παραδώσει ένα master που είναι μία ανοησία… Όλα αυτά, αν διαθέτεις την εξουσία, ποτέ δεν θα φτάσουν στην επιφάνεια για να συζητηθούν. Το πλήθος θα σε βλέπει συνεχώς σε μία κατάσταση υπεροχής, ως τον “καλύτερο των καλύτερων”, τη στιγμή που μπορεί να είσαι ένα μηδενικό και ένας άδειος πάτος».

Απαντώντας στο ερώτημα για τις αιτίες που καθηλώνουν τη χώρα, ο Γιάννης Ιωαννίδης απέδωσε την ευθύνη σε όσους διαχειρίζονται την εξουσία, περιγράφοντας ένα καθεστώς διαπλοκής με ολιγαρχικά συμφέροντα:

«Η διαφθορά στην Ελλάδα είναι εμφανέστατη, βαθύτατη, εξαιρετικά δικτυωμένη και άμεσα συνδεόμενη με την κυβέρνηση πλέον. Είναι ένα κράτος μέσα στο κράτος, ισχυρότερο από το κράτος. Οι άνθρωποι που κυβερνούν είναι βαθύτατα διεφθαρμένοι, διαπλεκόμενοι με ένα σύστημα ολιγαρχών και εξυπηρετούν λίγες οικογενειοκρατικές καταστάσεις».

Ιδιαίτερα αιχμηρός υπήρξε και για τη λειτουργία των ελεγκτικών μηχανισμών και των δικαστικών αρχών, επικαλούμενος τα ανοιχτά μέτωπα που απασχολούν την κοινή γνώμη:

«Η Δικαιοσύνη στην Ελλάδα έχει παραχαραχθεί, έχει υποταχθεί πρακτικά στην κυβερνητική εξουσία. Έχει γίνει περίγελος ακόμα και στα μάτια του απλού πολίτη… Ακόμα και αυτοί που κερδίζουν από τον παραγκωνισμό της Δικαιοσύνης, τελικά γελάνε με αυτό που βλέπουν να συμβαίνει με όλα τα σκάνδαλα: με τις υποκλοπές, με τα Τέμπη, με τον ΟΠΕΚΕΠΕ και χίλια δυο άλλα, τα οποία είναι απλώς η κορυφή του παγόβουνου».

Επικαλούμενος τη ρήση του Διονυσίου Σολωμού ότι «το έθνος πρέπει να μάθει να θεωρεί εθνικόν ό,τι είναι αληθές», ο κ. Ιωαννίδης αντιπαρέβαλε τη συζήτηση περί αριστείας με τη σκληρή πραγματικότητα: «Η Ελλάδα πάσχει από αχρηστοκρατία. Έχει ένα σμήνος από κηφήνες άχρηστους οι οποίοι έχουν καταλάβει εξουσιαστικές θέσεις σε όλους τους θεσμούς, ενώ όσοι αξίζουν βρίσκονται σε κατάσταση διαρκούς πολιορκίας και έξωσης».

Εκπαίδευση: Η καθίζηση στην PISA 2025, οι διεθνείς κατατάξεις και η «φούσκα» των ιδιωτικών πανεπιστημίων

Εστιάζοντας στο πεδίο της εκπαίδευσης, ο καθηγητής παρέθεσε συγκριτικά στοιχεία από διεθνείς αξιολογήσεις, καταδεικνύοντας τη ραγδαία υποχώρηση των μαθησιακών αποτελεσμάτων:

• Αποτελέσματα PISA 2025: Σημείωσε ότι οι επιδόσεις των 15χρονων μαθητών κατατάσσουν την Ελλάδα σε επίπεδα συγκρίσιμα με το Μπρουνέι, κάτω από την Αλβανία και την Ουκρανία. Όπως εξήγησε σε όρους εκπαιδευτικού χρόνου, «ένα μέσο παιδί στην Τουρκία έχει 2,5 χρόνια περισσότερης εκπαίδευσης από ό,τι ένα Ελληνόπουλο 15 ετών, ενώ σε σχέση με τη Σιγκαπούρη το παιδί στην Ελλάδα έχει χάσει 6 χρόνια εκπαίδευσης — πρακτικά είναι σαν να μην έχει πάει σχολείο».

• Έκθεση Times Higher Education 2026: Τόνισε ότι 50 χώρες διαθέτουν τουλάχιστον ένα πανεπιστήμιο μέσα στα 400 καλύτερα του κόσμου —ανάμεσά τους η Τουρκία, το Πακιστάν, το Ιράν και το Μακάο—, ενώ τα ελληνικά ιδρύματα απουσιάζουν λόγω συστηματικής υποχρηματοδότησης.

• Χρηματοδότηση ΑΕΙ: Η ετήσια κρατική επιχορήγηση των ελληνικών δημόσιων πανεπιστημίων ανέρχεται σε μόλις 150 εκατομμύρια ευρώ, ποσό που, όπως σημείωσε, αντιστοιχεί στο 0,3% του προϋπολογισμού του συστήματος των δημόσιων πανεπιστημίων της Καλιφόρνιας (University of California). «Το να είσαι καθηγητής πανεπιστημίου στην Ελλάδα σήμερα είναι μία πράξη αυταπάρνησης», ανέφερε.

Σχετικά με τη συζήτηση για τα μη κρατικά ιδρύματα, ο καθηγητής του Στάνφορντ εξέφρασε έντονες επιφυλάξεις:

«Τα ιδιωτικά πανεπιστήμια στην Ελλάδα, όπως στήθηκαν, ήταν άλλη μία απάτη, άλλη μία φούσκα… Τα παραρτήματα που έρχονται έχουν πολύ χαμηλές υποδομές και δυνατότητες, λειτουργώντας κυρίως ως μία αποθήκη επί χρήμασι για φοιτητές που δεν βρήκαν θέση στα δημόσια ιδρύματα, δημιουργώντας παράλληλα έναν θεσμό αλληλοεξυπηρετήσεων με το σύστημα εξουσίας».

Παράλληλα, αποδόμησε την έννοια της «δωρεάν παιδείας», υπενθυμίζοντας το τεράστιο οικονομικό βάρος της παραπαιδείας και των φροντιστηρίων που επωμίζονται οι οικογένειες για να καλύψουν τα κρατικά κενά, ενώ κατήγγειλε τον νεποτισμό που επιτρέπει σε γόνους ισχυρών πολιτικών οικογενειών να εξασφαλίζουν θέσεις σε κορυφαία αμερικανικά ιδρύματα (όπως το Χάρβαρντ ή το Στάνφορντ) χωρίς την αντίστοιχη επιστημονική επάρκεια.

Πανδημία και ψηφιακός αυταρχισμός: Οι κίνδυνοι του ηλικιακού «κόφτη» στα social media

Ανατρέχοντας στην εμπειρία της διαχείρισης της νόσου COVID-19, ο κ. Ιωαννίδης προειδοποίησε ότι ο αυταρχισμός που αναπτύχθηκε στο όνομα της δημόσιας υγείας τείνει να παγιωθεί και σε περιόδους κανονικότητας.

Εστιάζοντας στην πρόσφατη νομοθετική πρωτοβουλία για την επιβολή ηλικιακού «κόφτη» στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για ανηλίκους κάτω των 15 ετών, διατύπωσε σοβαρές επιστημονικές και θεσμικές ενστάσεις:

«Ο εθισμός στα social media είναι ένα σοβαρό πρόβλημα με ενδείξεις ότι βλάπτει τα παιδιά. Όμως δεν γνωρίζουμε αν η απαγόρευση θα μειώσει τον εθισμό ή αν θα τον επιδεινώσει, μετατρέποντας τον ανήλικο σε επίδοξο παραβάτη που θα επιχειρήσει να σπάσει τον κανόνα. Στην ιατρική, τα αντιαρρυθμικά φάρμακα μείωσαν μεν τις αρρυθμίες στις κλινικές δοκιμές, αλλά τελικά αύξησαν τους θανάτους. Κάτι αντίστοιχο μπορεί να συμβεί και εδώ».

Πέρα από την αμφίβολη αποτελεσματικότητα, στάθηκε στον κίνδυνο μαζικής παραβίασης της ιδιωτικότητας:

«Η τεχνολογία δεν μπορεί να διαχωρίσει τον απλό έλεγχο ηλικίας από την πλήρη καταγραφή. Το μέτρο αυτό μπορεί να καταλήξει σε ένα καθολικό φακέλωμα, όπου ιδιωτικές εταιρείες και κυβερνήσεις θα γνωρίζουν επακριβώς τι σκέφτεσαι, τι προτιμάς και πού κινείσαι, από την παιδική σου ηλικία. Σε μία χώρα που τα τελευταία πέντε χρόνια καταγράφει μία από τις πέντε μεγαλύτερες πτώσεις παγκοσμίως στον δείκτη δημοκρατίας και βρίσκεται στην 86η-88η θέση στην ελευθερία του Τύπου, ο έλεγχος των κοινωνικών δικτύων συνιστά διολίσθηση προς μία απολυταρχία με επίφαση κανονικότητας».

Η εξουθένωση των υγειονομικών στο ΕΣΥ και η εμπορευματοποίηση της περίθαλψης

Περιγράφοντας την κατάσταση στον χώρο της υγείας, ο καθηγητής έκανε λόγο για «εξουθενωτικές και σουρεαλιστικές» συνθήκες τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα:

• Δημόσια Νοσοκομεία: Υπογράμμισε τη δραματική υποστελέχωση και το σύνδρομο επαγγελματικής εξουθένωσης (burnout) των γιατρών και νοσηλευτών, οι οποίοι «είναι σαν να μάχονται απέναντι σε έναν εχθρό εκατό φορές ισχυρότερο χωρίς καμία υποστήριξη», γεγονός που οδηγεί σε μαζικό κύμα φυγής επιστημόνων στο εξωτερικό (brain drain).

• Ιδιωτικός Τομέας: Έκανε λόγο για συνθήκες «ζούγκλας» όπου το κέρδος τίθεται ως απόλυτη προτεραιότητα και ο ασθενής υποβαθμίζεται: «Ο σκοπός είναι πώς θα γίνουν περισσότερα τεστ, περισσότερες εξετάσεις, περισσότερες μαγνητικές, περισσότερες περιττές καισαρικές τομές και χειρουργεία για την αύξηση των εσόδων».

Κλείνοντας την παρέμβασή του, απέρριψε τις κατηγορίες περί «λαϊκισμού» που εκτοξεύονται απέναντι στην τεκμηριωμένη κριτική, υπενθυμίζοντας ότι στην πρόσφατη έκθεση του World Happiness Index η Ελλάδα κατατάσσεται στις οκτώ χειρότερες χώρες παγκοσμίως (ανάμεσα σε περίπου 180) ως προς την ελευθερία των πολιτών να κάνουν επιλογές στη ζωή τους.

Απευθυνόμενος, τέλος, στους πολίτες ενόψει μελλοντικών εκλογικών αναμετρήσεων, τόνισε ότι, μακριά από κομματικές σκοπιμότητες, «η ψήφος από κεκτημένη ταχύτητα ή υπό το κράτος της μαζικής παραπληροφόρησης μπορεί να αποτελέσει άλλη μία βαθιά μαχαιριά στο σώμα της Ελλάδας και στο μέλλον των παιδιών της».

 

https://agonaskritis.gr/%ce%b4%cf%81%ce%b9%ce%bc%ce%b5%ce%af%ce%b1-%ce%ba%cf%81%ce%b9%cf%84%ce%b9%ce%ba%ce%ae-%ce%b3%ce%b9%ce%ac%ce%bd%ce%bd%ce%b7-%ce%b9%cf%89%ce%b1%ce%bd%ce%bd%ce%af%ce%b4%ce%b7-%ce%b3%ce%b9%ce%b1-%cf%84/?fbclid=IwY2xjawVP1rlleHRuA2FlbQIxMABwZG9mBWJyaWQRMFdMZkVxSUxCRnVxT1dLTmVzcnRjBmFwcF9pZBAyMjIwMzkxNzg4MjAwODkyAAEfdi-h6iWjWW54MhgkxhvYybLxYGYT-xPWbKCw90CuOff4Rnd_k1NAxolxWJc_aem_wMSMywOzw3qPwOo_VeRfJw