Η πρωτοβουλία Σαμαρά έβαλε το ζήτημα στο τραπέζι, και τώρα η κυβέρνηση καλείται να απαντήσει, όχι με επικοινωνιακές διαβεβαιώσεις, αλλά επί της ουσίας.

Kitsos Yiannis  ·

Ενεργειακό φιάσκο χωρίς σχέδιο και η εθνική διέξοδος που δείχνει ο Αντώνης Σαμαράς

Το πρόσφατο άρθρο του Θανάση Κ., με αφορμή τη δημόσια παρέμβαση του Αντώνη Σαμαρά για την ενέργεια, αναδεικνύει μια πρωτοβουλία με ιδιαίτερη πολιτική σημασία. Ο πρώην πρωθυπουργός, μέσα από βίντεο που δημοσίευσε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, δεν περιορίστηκε απλώς να καταγγείλει την ενεργειακή ακρίβεια ή να ασκήσει κριτική στην κυβέρνηση Μητσοτάκη. Προχώρησε ένα βήμα παραπέρα, παρουσιάζοντας έξι συγκεκριμένες προτάσεις και διαμορφώνοντας έτσι ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο για ένα εθνικό σχέδιο ενεργειακής αυτονομίας.

Αυτό ακριβώς είναι και το ουσιαστικό στοιχείο της παρέμβασης του. Ο Σαμαράς δεν θέτει απλώς το πρόβλημα, αλλά επιχειρεί να επαναφέρει την πολιτική συζήτηση στο επίπεδο της εθνικής στρατηγικής, εκεί όπου η ενέργεια δεν αντιμετωπίζεται ως ένας ακόμη τομέας οικονομικής δραστηριότητας, αλλά ως ζήτημα εθνικής ασφάλειας, παραγωγικής ισχύος και κοινωνικής συνοχής.

Οι έξι προτάσεις του είναι απολύτως σαφείς και περιλαμβάνουν την επαναλειτουργία της Πτολεμαΐδας V, την ολοκλήρωση των υδροηλεκτρικών έργων της Μεσοχώρας και της Συκιάς, καθώς και την ενεργειακή αξιοποίηση των απορριμμάτων με επιστροφή των εσόδων στην Αυτοδιοίκηση. Παράλληλα, εισηγείται άμεσες επενδύσεις σε μπαταρίες και αποθήκευση, αλλαγή των όρων λειτουργίας της αγοράς με περισσότερες μακροχρόνιες συμβάσεις, αλλά και επιδότηση της θέρμανσης και με φυσικό αέριο.

Πρόκειται για έξι παρεμβάσεις που συγκροτούν μια εντελώς διαφορετική φιλοσοφία, η οποία βασίζεται στην αξιοποίηση των εγχώριων πόρων, στον περιορισμό της εξάρτησης από εισαγόμενα καύσιμα και στην ουσιαστική μείωση του ενεργειακού κόστους για τα νοικοκυριά και την παραγωγή.

Και εδώ ακριβώς αρχίζουν τα δύσκολα για την κυβέρνηση Μητσοτάκη. Γιατί επί χρόνια παρουσιάζει την ενεργειακή της πολιτική ως υπόδειγμα εκσυγχρονισμού, ενώ η πραγματικότητα αναδεικνύει σοβαρά ερωτήματα. Η βιαστική απολιγνιτοποίηση, ο περιορισμός της εγχώριας παραγωγής και η καθυστέρηση στην ανάπτυξη υποδομών αποθήκευσης αύξησαν την έκθεση της χώρας στις διεθνείς διακυμάνσεις του φυσικού αερίου. Με άλλα λόγια, η κυβέρνηση έσπευσε να αποσύρει ενεργειακές εφεδρείες πριν εξασφαλίσει αξιόπιστες εναλλακτικές, και τώρα καλείται να διαχειριστεί τις συνέπειες.

Ας μην κρυβόμαστε πίσω από τις ευρωπαϊκές δεσμεύσεις, καθώς κανείς δεν αμφισβητεί την ανάγκη της πράσινης μετάβασης. Το πραγματικό ερώτημα είναι γιατί αυτή έπρεπε να γίνει με τέτοια ταχύτητα, χωρίς την αναγκαία προετοιμασία και χωρίς επαρκή προστασία της εγχώριας παραγωγής. Περισσότερες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας δεν σημαίνουν αυτομάτως και φθηνότερη ενέργεια, όταν λείπουν τα δίκτυα και η αποθήκευση. Και ασφαλώς δεν μπορείς να πανηγυρίζεις ότι έκανες την Ελλάδα ενεργειακό κόμβο, όταν η ελληνική επιχείρηση, ο αγρότης και το νοικοκυριό εξακολουθούν να πληρώνουν πανάκριβα το ρεύμα.

Η κυβέρνηση έχει επενδύσει πολύ στην εικόνα της ενεργειακής αναβάθμισης της χώρας. Όμως η πολιτική δεν κρίνεται στις παρουσιάσεις, στα εγκαίνια και στις ανακοινώσεις επενδύσεων, αλλά κρίνεται στο αποτέλεσμα. Και το αποτέλεσμα για την ελληνική οικονομία είναι ότι το ενεργειακό κόστος εξακολουθεί να αποτελεί σοβαρό εμπόδιο στην ανταγωνιστικότητα και στην παραγωγική ανάπτυξη.

Αυτό δεν είναι ένα μεμονωμένο πρόβλημα. Είναι μέρος μιας ευρύτερης κυβερνητικής αντίληψης που συγχέει την απορρόφηση ευρωπαϊκών κονδυλίων με την ανάπτυξη, τις μεγάλες επενδυτικές ανακοινώσεις με την παραγωγική ανασυγκρότηση και την επικοινωνιακή προβολή με την πραγματική μεταρρύθμιση. Η χώρα δεν χρειάζεται απλώς να διαχειρίζεται προγράμματα και να παρουσιάζει δείκτες, αλλά χρειάζεται σχέδιο για το τι θα παράγει, πώς θα αναπτύσσεται και με ποιους όρους θα εξασφαλίζει την ενεργειακή και οικονομική της ασφάλεια.

Η παρέμβαση Σαμαρά έχει και μια επιπλέον διάσταση, αφού δεν πρόκειται για μια πρόταση αποκομμένη από τη δική του κυβερνητική διαδρομή. Την περίοδο 2012-2014 προχώρησε η κατασκευή της Πτολεμαΐδας V, ενώ επιτεύχθηκε και η μείωση κατά 15% της τιμής του ρωσικού φυσικού αερίου μέσα από διαπραγμάτευση. Ο πρώην πρωθυπουργός επαναφέρει, επομένως, μια αντίληψη ενεργειακής πολιτικής που δίνει βάρος στην εγχώρια παραγωγή, στη διαπραγματευτική ικανότητα και στην αξιοποίηση των εθνικών δυνατοτήτων.

Το πολιτικό μήνυμα, λοιπόν, είναι σαφές. Η Ελλάδα δεν μπορεί να αρκείται στον ρόλο του καλού εκτελεστή αποφάσεων που λαμβάνονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο, αλλά οφείλει να έχει δική της στρατηγική, να αξιοποιεί τις δυνατότητες της και να διαπραγματεύεται με γνώμονα το εθνικό συμφέρον. Οι ευρωπαϊκές πολιτικές είναι ένα πλαίσιο μέσα στο οποίο οφείλεις να κινείσαι, και όχι άλλοθι για να μην αναλαμβάνεις την ευθύνη των επιλογών σου.

Η κυβέρνηση Μητσοτάκη ασφαλώς μπορεί να αντιτάξει το Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα, τις ΑΠΕ και τις υποδομές υγροποιημένου φυσικού αερίου. Όμως οφείλει να απαντήσει στην ουσία των έξι προτάσεων, εξηγώντας γιατί δεν αξιοποιούνται εγκαίρως οι διαθέσιμοι εγχώριοι πόροι, γιατί καθυστερούν κρίσιμα έργα και γιατί η ενεργειακή πολιτική δεν έχει οδηγήσει σε ουσιαστική αποκλιμάκωση του κόστους για την ελληνική παραγωγή.

Ο Αντώνης Σαμαράς, με αυτή την παρέμβαση, επαναφέρει στο προσκήνιο μια συζήτηση που αφορά το μέλλον της χώρας και όχι απλώς την καθημερινή πολιτική αντιπαράθεση. Καταθέτει μια συγκεκριμένη πρόταση και καλεί ουσιαστικά την κυβέρνηση να τοποθετηθεί πάνω σε αυτήν, και αυτό ακριβώς είναι το πολιτικό βάρος της πρωτοβουλίας του.

Γιατί τελικά η διαφορά δεν βρίσκεται μόνο στις έξι προτάσεις, αλλά στη διαφορετική αντίληψη για το τι σημαίνει εθνική διακυβέρνηση. Από τη μία πλευρά, έχουμε μια κυβέρνηση που επιμένει να παρουσιάζει ως στρατηγική την προσαρμογή στις εξελίξεις, και από την άλλη, έχουμε την πρόταση για μια χώρα που σχεδιάζει, αξιοποιεί τις δικές της δυνατότητες και υπερασπίζεται τα συμφέροντα της.

Και το ερώτημα που μένει είναι απλό, καθώς καλείται να απαντηθεί αν θα συνεχίσει η Ελλάδα να πληρώνει ακριβά την απουσία ενεργειακής στρατηγικής ή αν θα ανοίξει επιτέλους μια σοβαρή συζήτηση για την εθνική της αυτονομία. Η πρωτοβουλία Σαμαρά έβαλε το ζήτημα στο τραπέζι, και τώρα η κυβέρνηση καλείται να απαντήσει, όχι με επικοινωνιακές διαβεβαιώσεις, αλλά επί της ουσίας.