Τετάρτη, Νοεμβρίου 18

iξημερώματα με τον γοφό μου να σφύζει, κατέληξα να κοιμάμαι όλη νύχτα στο πλάι — μετά από 4 γιατρούς και 2.000 € σε ενέσεις κορτιζόνης, χάπια και φυσικοθεραπείες που δεν έκαναν τίποτα


Από την Ελένη Π.

Έζησα χρόνια με πόνο στις αρθρώσεις · 

Daniela Conti---Έκανα ολική αρθροπλαστική στο δεξί ισχίο πριν από δεκαεννέα μήνες και, σύμφωνα με κάθε εξέταση που χρησιμοποιεί το σύστημα, η επέμβαση πέτυχε.
Πέρασα τριάντα ένα χρόνια βγάζοντας αυτές τις εικόνες. Γι’ αυτό ξέρω πως δεν μπορούν να δείξουν το σημείο μέσα μου που πονάει.
Το κυπέλλιο έχει κλίση σαράντα δύο μοιρών και περίπου δεκαοκτώ μοίρες πρόσθιας κλίσης — ακριβώς εκεί που πρέπει. Το οστό έχει ενσωματωθεί στα υλικά όπως γράφουν τα συγγράμματα. Έχω ανοίξει τις ακτινογραφίες μου στον ηλεκτρονικό φάκελο περισσότερες φορές απ’ όσες θα ήθελα να παραδεχτώ και κάθε φορά βλέπω μια τεχνικά άψογη αποκατάσταση της άρθρωσης.
Μόνο που ο πόνος δεν βρίσκεται στην άρθρωση.
Είναι στη βουβωνική χώρα. Δέκα εκατοστά μπροστά από την ουλή, βαθιά, στην πτυχή όπου ενώνεται ο μηρός με το σώμα. Δεν είναι ενόχληση ή πιάσιμο. Είναι ένα απότομο «μάγκωμα» που εμφανίζεται πάντα στις ίδιες κινήσεις και, μετά από δεκαεννέα μήνες, μπορώ να τις απαριθμήσω με τη σειρά.
Όταν μπαίνω στο αυτοκίνητο. Τη στιγμή που σηκώνω το δεξί πόδι από το έδαφος και το περνάω κάτω από το τιμόνι, κάτι στο μπροστινό μέρος του ισχίου τεντώνει απότομα. Σταματάω με το χέρι στο πλαίσιο της πόρτας και περιμένω να αφήσει.
Το πρώτο σκαλοπάτι. Όχι όλη η σκάλα. Το πρώτο.
Όταν σηκώνομαι από χαμηλή καρέκλα.
Και όταν πρέπει να βάλω μόνη μου την κάλτσα μου — κάτι που δεν έχω καταφέρει με το δεξί πόδι εδώ και πάνω από έναν χρόνο. Μου τη βάζει ο άντρας μου κάθε πρωί, χωρίς να σχολιάζει, ενώ εγώ κάθομαι στην άκρη του κρεβατιού. Δεν του έχω πει ποτέ τι μου κάνει να πρέπει να του απλώνω το πόδι μου.
Υπάρχει και ένας ήχος. Ένα απαλό «κλακ» μπροστά στο ισχίο όταν τεντώνω το πόδι από καθιστή θέση — όχι εκείνο το τραχύ τρίξιμο, κόκαλο με κόκαλο, που είχα πριν από την επέμβαση και ερχόταν βαθιά μέσα από την άρθρωση. Αυτό είναι πιο ψηλά. Πιο κοντά στην επιφάνεια. Σαν κάτι να γλιστράει πάνω σε κάτι άλλο.
Έχω περιγράψει αυτόν τον ήχο σε πέντε γιατρούς.
Ξεκίνησα από τον χειρουργό. Δύο φορές στις έξι εβδομάδες, μετά στους τρεις μήνες, στους έξι και στον χρόνο. Είναι καλός χειρουργός και δεν το λέω από ευγένεια. Εξέτασε το ισχίο. Σε κάθε επίσκεψη έβγαζε απλές ακτινογραφίες. Μου έλεγε ότι η αποκατάσταση ήταν άψογη και ότι οι μαλακοί ιστοί θέλουν χρόνο.
Στους οκτώ μήνες τον ρώτησα ευθέως για το κυπέλλιο. Αν το μπροστινό του χείλος προεξείχε από το οστό και μπορούσε κάτι να σκαλώνει εκεί. Με κοίταξε λίγο περισσότερο απ’ ό,τι σε κάθε προηγούμενο ραντεβού και είπε: «Αυτή είναι πολύ συγκεκριμένη ερώτηση».
Του είπα ότι για τριάντα ένα χρόνια τοποθετούσα στο ακτινολογικό τραπέζι γυναίκες της δικής του ηλικίας και της δικής μου, για αυτές ακριβώς τις εξετάσεις.
Μου έγραψε αξονική.
Η αξονική ήταν καθαρή. Το κυπέλλιο δεν προεξέχει. Δεν υπάρχει ακμή όπου θα μπορούσε να σκαλώνει κάτι. Ό,τι συμβαίνει μπροστά στο ισχίο μου δεν οφείλεται σε ένα μεταλλικό εξάρτημα που μπήκε σε λάθος θέση. Το ήξερα πριν από την εξέταση, αλλά έπρεπε να το δω. Είχα περάσει ολόκληρη την επαγγελματική μου ζωή σε ένα κτίριο όπου τίποτα δεν θεωρούνταν αληθινό μέχρι να εμφανιστεί σε μια εικόνα.
Μετά πήγα σε δεύτερο ορθοπαιδικό, κατόπιν σε αθλητίατρο και ύστερα σε δύο φυσικοθεραπευτές μέσα σε έντεκα εβδομάδες. Ο πρώτος μου είπε να το ξεκουράσω. Ο δεύτερος να το φορτίσω και να σταματήσω να το προστατεύω. Έκανα κατά γράμμα ό,τι μου είπε ο καθένας και χειροτέρεψα και με τους δύο τρόπους.
Πριν από τέσσερις ημέρες επέστρεψα στον χειρουργό, χωρίς να ξέρω ότι θα ήταν η τελευταία φορά.
Ξανακοίταξε στην οθόνη τις ακτινογραφίες του χρόνου και την αξονική. Γύρισε την οθόνη προς το μέρος μου, παρότι δεν χρειαζόταν — τις είχα ήδη διαβάσει. Καμία ένδειξη χαλάρωσης. Καμία ένδειξη λοίμωξης. Καμία ένδειξη κακής τοποθέτησης. Έπειτα μου είπε ότι, από χειρουργικής πλευράς, δεν είχε κάτι άλλο να μου προσφέρει, ότι ολοκληρωνόταν η παρακολούθησή μου από εκείνον και πως, αν συνεχιζόταν η ενόχληση, έπρεπε να απευθυνθώ στην οικογενειακή μου γιατρό.
Ενόχληση.
Φεύγοντας, ζήτησα από τη γραμματεία ένα αντίγραφο από το σημείωμα της επίσκεψης. Κάτι μέσα μου ήθελε να δει τι ακριβώς είχε γράψει.
Το διάβασα στο υπόγειο πάρκινγκ, καθισμένη στο αυτοκίνητο, με σβηστή τη μηχανή.
Ασθενής δεκαεννέα μήνες μετά από δεξιά ολική αρθροπλαστική ισχίου. Αναφέρει επίμονη ενόχληση στη βουβωνική χώρα. Απεικονιστικός έλεγχος χωρίς παθολογικά ευρήματα. Υλικά σε καλή θέση, χωρίς ενδείξεις χαλάρωσης. Δεν προκύπτει χειρουργική ένδειξη. Ολοκλήρωση ορθοπαιδικής παρακολούθησης.
Απεικονιστικός έλεγχος χωρίς παθολογικά ευρήματα.
Διάβασα αυτές τις λέξεις ίσως δεκαπέντε φορές. Και αυτό που κατάλαβα τελικά, στα εξήντα ένα μου, ήταν ότι οι εικόνες δεν είχαν ποτέ κανένα πρόβλημα.
Έβγαζα τέτοιες εικόνες για τριάντα ένα χρόνια. Ξέρω ακριβώς τι μπορούν να δείξουν.
Κι όμως, μόλις με είχε αποχαιρετήσει ένας ολόκληρος κλάδος της ιατρικής, επειδή αυτό που δεν πάει καλά μέσα μου δεν έχει αρκετή πυκνότητα για να φανεί σε μια εικόνα.
Αυτό έγινε πριν από τέσσερις ημέρες. Τότε ήταν που κάτι έσπασε μέσα μου.
Ας πάρω όμως τα πράγματα από την αρχή.
Είμαι εξήντα ενός ετών. Ζω στον Βόλο, σε ένα σπίτι στην πλαγιά πάνω από τον Παγασητικό. Τον Νοέμβριο η θάλασσα παίρνει ένα μουντό, μεταλλικό χρώμα και μένει έτσι μέχρι τον Απρίλιο.
Με τον άντρα μου είμαστε παντρεμένοι τριάντα επτά χρόνια. Ήταν μηχανικός ντίζελ στον σιδηρόδρομο. Δεν είναι άνθρωπος των πολλών λόγων. Είναι από εκείνους που έχουν ήδη διορθώσει κάτι πριν προλάβεις να τους εξηγήσεις τι χάλασε.
Εγώ ήμουν τεχνολόγος ακτινολόγος για τριάντα ένα χρόνια.
Ο κόσμος νομίζει ότι ο τεχνολόγος πατάει ένα κουμπί. Στην πραγματικότητα, μετακινεί ανθρώπινα σώματα σε στάσεις στις οποίες δεν θέλουν να βρεθούν, τα κρατάει εκεί και προλαβαίνει να πάρει μια σωστή εικόνα πριν λυγίσει το χέρι ή το πόδι του ασθενούς.
Τα τελευταία δεκατέσσερα χρόνια δούλευα στο εξωτερικό ορθοπαιδικό ακτινολογικό τμήμα.
Εκεί γίνονται όλες οι εξετάσεις των αρθρώσεων. Ισχία, γόνατα, ώμοι, κάθε μέρα, όλη μέρα. Και ύστερα από μερικά χρόνια σταματάς να βλέπεις μεμονωμένες ακτινογραφίες και αρχίζεις να αναγνωρίζεις ποιος περνάει την πόρτα. Οι δικές μου ασθενείς ήταν γυναίκες. Γυναίκες από πενήντα έως εβδομήντα πέντε ετών, παραπεμπόμενες από τα ορθοπαιδικά ιατρεία του ίδιου κτιρίου.
Τοποθέτησα χιλιάδες από αυτές. Πρώτα προσθιοπίσθια λεκάνης και μετά πλάγια λήψη σε θέση βατράχου, όπου ζητάς από την ασθενή να αφήσει το γόνατο να ανοίξει προς τα έξω ενώ κρατάς το πέλμα της — μια στάση που πονάει πολύ όταν το ισχίο είναι ο λόγος που βρίσκεται εκεί. Έμαθα να βγάζω αυτή την εικόνα πολύ γρήγορα.
Σχεδόν όλες με ρωτούσαν το ίδιο πράγμα.
Το ρωτούσαν καθώς ανακάθονταν, καθώς περνούσαν το χέρι τους στο μανίκι του παλτού ή από την πόρτα, με το ένα χέρι στο πλαίσιο. «Φαίνεται εντάξει;»
Υπάρχει μόνο μία απάντηση σε αυτή την ερώτηση και την έδινα επί τριάντα ένα χρόνια. «Ο γιατρός σας θα σας εξηγήσει τα αποτελέσματα».
Ο τεχνολόγος δεν γνωματεύει ακτινογραφίες. Είναι το όριο της επαγγελματικής μας αρμοδιότητας και δεν το ξεπέρασα ποτέ — ούτε για φίλη, ούτε για την ίδια μου την αδελφή. Εγώ έβγαζα την εικόνα και την έστελνα παρακάτω. Εκείνη έπαιρνε την απάντησή της από έναν άντρα σε άλλο δωμάτιο.
Δεν ήμουν γιατρός. Δεν ήμουν νοσηλεύτρια. Σε τριάντα ένα χρόνια δεν βρέθηκα ποτέ στο δωμάτιο όπου λαμβανόταν μια απόφαση για κάποιον ασθενή. Εγώ παρήγαγα τα στοιχεία πάνω στα οποία βασίζονταν αυτές οι αποφάσεις.
Συνταξιοδοτήθηκα στα πενήντα εννέα.
Το σχέδιό μας δεν ήταν περίπλοκο. Με τον άντρα μου περπατούσαμε χρόνια τα πρωινά στην παραλία του Βόλου — από το λιμάνι προς τον Άναυρο, σαράντα λεπτά να πάμε και σαράντα να γυρίσουμε, όλες τις εποχές του χρόνου. Ήθελα επιτέλους να φυτέψω σωστά τα υπερυψωμένα παρτέρια. Ήθελα να παίρνουμε τον δρόμο για το Πήλιο τον Οκτώβριο, χωρίς συγκεκριμένο προορισμό.
Πρόλαβα περίπου πέντε μήνες από αυτή τη ζωή.
Το δεξί ισχίο είχε αρχίσει να με ενοχλεί στα πενήντα επτά.
Το πρώτο που παρατήρησα ήταν η ποδιά. Η μολύβδινη ποδιά κρέμεται μπροστά σου και όλο το βάρος περνάει από τη σπονδυλική στήλη στα ισχία. Κάποια στιγμή, στα πενήντα επτά μου, άρχισα να τη νιώθω στη δεξιά πλευρά από τα μισά της βάρδιας. Όχι πόνο. Απλώς την αίσθηση ότι κουβαλούσα κάτι.
Μέχρι εκείνον τον χειμώνα, είχε γίνει πόνος.
Βρισκόταν βαθιά στο δεξί ισχίο και εμφανιζόταν στο δεύτερο μισό της ημέρας. Έλεγα στον εαυτό μου ότι έφταιγαν τα πατώματα. Κανείς στο τμήμα δεν θα έδινε ιδιαίτερη σημασία σε μια γυναίκα πενήντα επτά ετών με πόνο στο ισχίο. Ούτε κι εγώ έδωσα.
Αγόρασα καλύτερα παπούτσια. Πήρα τους καλούς ορθωτικούς πάτους. Άρχισα να παίρνω ιβουπροφαίνη το μεσημέρι και μετά άρχισα να την παίρνω πριν από τη βάρδια. Χωρίς να το καταλάβω, έπαιρνα δύο χάπια κάθε μέρα.
Στα πενήντα οκτώ είχα αρχίσει τους υπολογισμούς.
Αρχίζεις να κάνεις σιωπηλά αριθμητική για την ίδια σου την ημέρα. Πόσες φορητές ακτινογραφίες είχε το πρόγραμμα, επειδή κάθε φορητή σήμαινε ότι έπρεπε να σπρώξω στον διάδρομο ένα μηχάνημα εκατόν σαράντα κιλών. Σε ποια αίθουσα εξετάσεων θα ήμουν, επειδή η μία είχε το παλιό τραπέζι με τη μανιβέλα, πάνω στην οποία έπρεπε να πιέζω με το ισχίο. Δεν το βιώνεις σαν ταλαιπωρία. Το βιώνεις σαν επαγγελματισμό.
Δεν συνταξιοδοτήθηκα όταν είχα σχεδιάσει. Ήθελα να δουλέψω μέχρι τα εξήντα τρία. Έφυγα τέσσερα χρόνια νωρίτερα, επειδή δεν ήμουν πια βέβαιη ότι μπορούσα να βγάλω μια δωδεκάωρη βάρδια — και επειδή η σκέψη ότι κάποιος από την ομάδα μου θα έπρεπε να καλύψει τη θέση μου ήταν χειρότερη από τη σκέψη ότι έπρεπε να φύγω.
Και μετά πήρα εκείνους τους πέντε μήνες.
Περπατήσαμε στην παραλία τον Ιούνιο, τον Ιούλιο, τον Αύγουστο, τον Σεπτέμβριο και το μεγαλύτερο μέρος του Οκτωβρίου. Κάθε φορά, μέχρι τη μέση της διαδρομής, πονούσα. Αλλά συνέχιζα. Ήταν η τελευταία περίοδος της ζωής μου κατά την οποία μπορούσα να κάνω κάτι που ήθελα, την ημέρα που ήθελα να το κάνω.
Στα τέλη Οκτωβρίου έφτανα ως τη μέση και περίμενα σε ένα παγκάκι να επιστρέψει ο άντρας μου. Μέχρι τον Δεκέμβριο είχα σταματήσει να πηγαίνω.
Τον Ιανουάριο πήγα στην οικογενειακή μου γιατρό. Πίεσε με δύο δάχτυλα το εξωτερικό μέρος του ισχίου, είπε «θυλακίτιδα» και μου έγραψε ναπροξένη, δύο φορές την ημέρα μαζί με φαγητό. Μου είπε να περιορίσω τη δραστηριότητα που το ερέθιζε.
Είχα ήδη περιοριστεί. Αυτό ακριβώς ήταν το πρόβλημα. Είχα περιοριστεί τόσο σταδιακά και τόσο ολοκληρωτικά, που δεν είχε απομείνει τίποτε άλλο να κόψω.
Πήρα τη ναπροξένη για εννέα εβδομάδες. Την όγδοη, το στομάχι μου άρχισε να αντιδρά. Έχω δει τι προκαλεί στις γυναίκες η καθημερινή, μακροχρόνια χρήση αντιφλεγμονωδών — και σχεδόν ποτέ δεν καταλαβαίνουν τη ζημιά μέχρι να τους δώσει κάποιος ένα αποτέλεσμα εξετάσεων. Σταμάτησα τα χάπια.
Με έστειλε για φυσικοθεραπεία. Δέκα εβδομάδες. Ασκήσεις «κοχύλι», γέφυρες, πλάγια βήματα με λάστιχο στον διάδρομο. Η φυσικοθεραπεύτρια ήταν σχολαστική και ευγενική και πίστευε ότι το ισχίο ήταν αδύναμο. Στο τέλος μπορούσα να κρατάω τη γέφυρα περισσότερο, αλλά δεν μπορούσα να περπατήσω ούτε ένα μέτρο παραπάνω.
Μετά πήγα στον ορθοπαιδικό, τον Απρίλιο, στο ίδιο κτίριο όπου είχα εργαστεί δεκατέσσερα χρόνια.
Με έστειλε στον κάτω όροφο για ακτινογραφίες. Στο δικό μου τμήμα. Στη δική μου αίθουσα.
Η κοπέλα που μου έβγαλε τις ακτινογραφίες ήταν είκοσι έξι ετών και δούλευε εκεί περίπου δύο χρόνια. Την έλεγαν Κατερίνα. Εγώ την είχα εκπαιδεύσει.
Με τοποθέτησε για την προσθιοπίσθια λεκάνης και μετά ήρθε δίπλα μου για την πλάγια λήψη σε θέση βατράχου. Μου ζήτησε να αφήσω το δεξί γόνατο να ανοίξει προς τα έξω και πήρε το πέλμα μου στο χέρι της για να το καθοδηγήσει.
Έβγαλε την εικόνα. Ήταν πολύ γρήγορη. Ακριβώς όπως την είχα εκπαιδεύσει, επειδή ήξερα πόσο κοστίζει στη γυναίκα πάνω στο τραπέζι να κρατήσει αυτή τη στάση όταν πονάει το ισχίο της.
Μετά με βοήθησε να ανακαθίσω και τη ρώτησα: «Φαίνεται εντάξει;»
Μου είπε: «Ο γιατρός σας θα σας εξηγήσει τα αποτελέσματα».
Ξαναπήγα στον διάδρομο, κάθισα στο ιατρείο του ορθοπαιδικού και εκείνος άνοιξε τις ακτινογραφίες στην οθόνη και τη γύρισε προς το μέρος μου. Στη δεξιά πλευρά δεν είχε απομείνει σχεδόν καθόλου μεσάρθριο διάστημα.
Είπε ότι η φθορά ήταν προχωρημένη. Ότι ήταν κόκαλο με κόκαλο. Μίλησε για φυσιολογική φθορά και το είπε με καλοσύνη. Μου εξήγησε ότι, στην ηλικία μου και με το επαγγελματικό μου ιστορικό, δεν υπήρχε τίποτα περίεργο.
Μου πρότεινε μια ένεση κορτιζόνης για να κερδίσουμε χρόνο. Την έκανα. Μου χάρισε περίπου επτά εβδομάδες, πάνω κάτω όσες περίμενα.
Ύστερα είπε «αρθροπλαστική» και εγώ είπα ναι.
Θέλω να είμαι ειλικρινής για το πόσο λίγο αντιστάθηκα. Καθόλου. Δεν γύρισα σπίτι να το σκεφτώ. Δεν ζήτησα δεύτερη γνώμη. Η εικόνα ήταν ξεκάθαρη και εγώ εμπιστευόμουν τις εικόνες σε όλη μου την ενήλικη ζωή.
Έτσι είχα εκπαιδευτεί. Όχι από εκείνον. Από τριάντα ένα χρόνια μπροστά σε μια κονσόλα. Η εικόνα είναι η αλήθεια. Είχα βγάλει δέκα χιλιάδες εικόνες για να αποφασίζουν άλλοι και, όταν ήρθε η σειρά μου, συναίνεσα βασισμένη σε μία.
Η επέμβαση έγινε το φθινόπωρο, στα εξήντα μου.
Πήγε καλά. «Π» για έντεκα ημέρες, μπαστούνι για πέντε εβδομάδες και μετά τίποτα. Έκανα τη φυσικοθεραπεία ακριβώς όπως μου την είχαν δώσει. Ξέρω πώς είναι οι συνεπείς ασθενείς και ήμουν μία από αυτούς.
Και ο παλιός πόνος είχε φύγει.
Εκείνο το βαθύ τρίξιμο που με συνόδευε από τα πενήντα επτά εξαφανίστηκε περίπου στις έξι εβδομάδες και δεν επέστρεψε ποτέ.
Για περίπου ενάμιση μήνα ήμουν μια ιστορία επιτυχίας. Είπα στην κόρη μου ότι ένιωθα είκοσι χρόνια νεότερη και το εννοούσα.
Το πρόβλημα στη βουβωνική χώρα ξεκίνησε την όγδοη εβδομάδα.
Στην αρχή ήταν τόσο μικρό, που δεν το ανέφερα στον επανέλεγχο. Ένα μάγκωμα μπροστά στο ισχίο όταν έβγαινα από το αυτοκίνητο. Μόλις μου είχαν ανοίξει το ισχίο και το είχαν συναρμολογήσει ξανά. Δεν περίμενα το μπροστινό μέρος της άρθρωσης να νιώθει φυσιολογικό την όγδοη εβδομάδα. Το κατέταξα στην ανάρρωση.
Στους τρεις μήνες δεν είχε βελτιωθεί. Στους τέσσερις το ένιωθα κάθε πρωί στο πρώτο σκαλοπάτι. Στους έξι με ξυπνούσε όταν γύριζα πάνω σε εκείνη την πλευρά και, μέχρι τότε, είχε πάψει να είναι ένα στιγμιαίο μάγκωμα. Είχε γίνει κάτι γύρω από το οποίο προσάρμοζα τη ζωή μου.
Προσαρμόζω τη ζωή μου γύρω του εδώ και έναν χρόνο.
Δεν χάνεις μια ζωή ολόκληρη με τη μία. Τη χάνεις λίγο λίγο και κάθε κομμάτι, τη στιγμή που φεύγει, μοιάζει να έχει έναν λογικό λόγο.
Πρώτα χάθηκε ξανά ο περίπατος στην παραλία. Είχα τέσσερις καλές εβδομάδες την άνοιξη μετά την επέμβαση και ήταν οι καλύτερες τέσσερις εβδομάδες από τότε που ήμουν πενήντα επτά. Ύστερα το μπροστινό μέρος του ισχίου άρχισε να μαγκώνει στα δεκαπέντε λεπτά και μετά στα δέκα. Τώρα ο άντρας μου περπατάει μόνος.
Το επόμενο καλοκαίρι χάθηκαν τα υπερυψωμένα παρτέρια. Μπορώ να κατέβω στο έδαφος, αλλά δεν μπορώ να ξανασηκωθώ — και στη μέση ενός παρτεριού δεν υπάρχει τίποτα για να πιαστείς. Τον περασμένο Μάιο δεν φύτεψα τίποτα. Είπα στον άντρα μου ότι ο καιρός δεν βοήθησε και είχε πια περάσει η εποχή, κάτι που λέμε συχνά εδώ.
Και η κάλτσα, για την οποία σας έχω ήδη μιλήσει και θα σας μιλήσω ξανά, επειδή είναι εκείνο που δεν μπορώ να ξεπεράσω.
Ο άντρας μου μου φοράει τη δεξιά κάλτσα κάθε πρωί. Κάθεται στην άκρη του κρεβατιού. Ούτε μία φορά, μέσα σε έναν χρόνο, δεν έκανε μορφασμό ή σχόλιο.
Δεν του έχω πει ποτέ πώς είναι να του απλώνω το πόδι μου.
Ξέρει για τον πόνο. Δεν ξέρει όμως για τις νύχτες. Δεν ξέρει ότι σηκώνομαι στις δύο και στέκομαι μπροστά στον νεροχύτη με σβηστό το φως. Δεν ξέρει ότι από τον Φεβρουάριο σταμάτησα να πηγαίνω στη λέσχη βιβλίου — του είπα ότι η γυναίκα που μας φιλοξενεί άλλαξε τη μέρα, αλλά δεν την άλλαξε.
Δεν σας έχω εξηγήσει σωστά τι έγινε με τους δύο φυσικοθεραπευτές.
Η πρώτη, την άνοιξη, είπε ότι οι ιστοί στο μπροστινό μέρος του ισχίου ήταν ερεθισμένοι και ότι τους επιβάρυνα. Πάγος, ξεκούραση, καθόλου μεγάλοι περίπατοι. Έξι εβδομάδες αργότερα, τα πρωινά είχαν χειροτερέψει με έναν πολύ συγκεκριμένο τρόπο: όσο λιγότερο κινούμουν την προηγούμενη ημέρα, τόσο δυσκολότερη ήταν η πρώτη κίνηση το επόμενο πρωί.
Έτσι πήγα σε κάποιον άλλον. Ο δεύτερος είπε ότι το μπροστινό μέρος του ισχίου ήταν αδύναμο και αποδυναμωμένο, ότι το προστάτευα έναν χρόνο και ότι η λύση ήταν η φόρτιση. Δούλεψέ το. Σταμάτα να το φυλάς.
Τα πρωινά βελτιώθηκαν για περίπου δέκα ημέρες. Μετά άρχισαν τα απογεύματα: ένας βαθύς, καυτός πόνος γύρω στις τέσσερις, που δεν έφευγε μέχρι να μείνω μία ώρα στο κρεβάτι. Προσάρμοζε το πρόγραμμα. Κέρδιζα μία εβδομάδα και μετά ο πόνος επέστρεφε εντονότερος.
Δύο αδειοδοτημένοι επαγγελματίες. Το ίδιο πόδι, το ίδιο καλοκαίρι, αντίθετες οδηγίες. Έκανα κατά γράμμα ό,τι μου είπε ο καθένας και το ισχίο μου δεν ήταν καθόλου καλύτερα.
Κι έτσι επιστρέφουμε στο υπόγειο πάρκινγκ.
Γύρισα σπίτι από εκείνο το ραντεβού πριν από τέσσερις ημέρες. Μπήκα στην κουζίνα, κάθισα στο τραπέζι χωρίς να βγάλω το παλτό μου και έμεινα εκεί μέχρι που σκοτείνιασε.
Δεν είχε απομείνει άλλη συνταγή. Δεν είχε απομείνει άλλο παραπεμπτικό. Δεν υπήρχε κανείς άλλος να πάρω τηλέφωνο. Είχα κάνει κάθε εξέταση που υπάρχει για αυτή την άρθρωση και όλες ήταν καθαρές. Ο άνθρωπος που με χειρούργησε μου έσφιξε το χέρι και με έστειλε σπίτι, με μια σημείωση στον φάκελό μου που έλεγε «απεικονιστικός έλεγχος χωρίς παθολογικά ευρήματα».
Δεκαεννέα μήνες. Πέντε γιατροί. Κανείς δεν είχε δώσει όνομα σε αυτό που συνέβαινε στο ισχίο μου. Ούτε καν λάθος όνομα. Κανένα όνομα.
Δεν έκλαψα σε εκείνο το τραπέζι. Είχα κλάψει κάπου μέσα στο δεύτερο καλοκαίρι, στο αυτοκίνητο, σε κάποιο πάρκινγκ, για κάτι μικρό.
Αντί γι’ αυτό, ένιωθα εκείνη την επίπεδη ησυχία που έρχεται όταν σταματάς επιτέλους να περιμένεις.
Επί δεκαεννέα μήνες καθόμουν σε αίθουσες, περιμένοντας κάποιον από εκείνους τους άντρες να μου δώσει την εικόνα του ίδιου μου του σώματος. Αυτή ήταν η συμφωνία από τότε που ήμουν είκοσι οκτώ ετών — εγώ βγάζω την εικόνα, την παραδίδω παρακάτω και ένας άντρας σε άλλο δωμάτιο λέει τι σημαίνει.
Δεν είχε απομείνει άλλο δωμάτιο. Δεν είχε απομείνει άλλος άντρας. Δεν ερχόταν κανείς.
Σηκώθηκα λοιπόν από το τραπέζι, άνοιξα το λάπτοπ και, για πρώτη φορά ύστερα από τριάντα ένα χρόνια μπροστά σε μια κονσόλα ακτινογραφιών, άρχισα να ψάχνω όσα δεν δείχνει η εικόνα.
Ξεκίνησα με τις αναζητήσεις που είχα κάνει ήδη.
Πόνος στο ισχίο μετά από αρθροπλαστική. Πόνος μετά από αντικατάσταση ισχίου. Είναι φυσιολογικός ο πόνος μετά από αρθροπλαστική ισχίου.
Κάθε φορά έβγαιναν τα ίδια τρία πράγματα. Σελίδες που έλεγαν να περιμένω έναν χρόνο. Αναρτήσεις σε φόρουμ από άντρες που ανάρρωσαν σε οκτώ εβδομάδες. Και αναθεώρηση αρθροπλαστικής — η μοναδική απάντηση που διαθέτει το σύστημα όταν η πρώτη απάντηση πάψει να λειτουργεί.
Έτσι σταμάτησα να ψάχνω αυτό.
Αντί γι’ αυτό, πληκτρολόγησα την ερώτηση που τριβέλιζε εδώ και καιρό το μυαλό μου.
Γιατί αρχίζουν να χαλάνε οι αρθρώσεις των γυναικών μετά τα 50.
Αυτή η αναζήτηση με οδήγησε κάπου όπου δεν είχα ξαναβρεθεί.
Διάβαζα επί δύο ώρες. Άρθρα από γυναίκες στα πενήντα και στα εξήντα τους, που καταλάβαιναν το σώμα τους καλύτερα από οποιονδήποτε είχε εξετάσει το δικό μου. Και ένα μεγάλο κείμενο στο Substack, γραμμένο από μια γιατρό, για τους μαλακούς ιστούς στις γυναίκες μέσης ηλικίας.
Στα σχόλια από κάτω, μια γυναίκα είχε αφήσει σύνδεσμο για μια μαγνητοσκοπημένη ομιλία. Ενενήντα λεπτά, μόνο ήχος. Μια ερευνήτρια της υγείας των γυναικείων αρθρώσεων μιλούσε σε ένα μικρό συνέδριο, έναν χρόνο νωρίτερα.
Έβγαλα το σπιράλ τετράδιο από το συρτάρι της κουζίνας και την άκουσα ολόκληρη, χωρίς διακοπή. Μετά την άκουσα ξανά, αυτή τη φορά με το μολύβι στο χέρι.
Θα σας εξηγήσω τι είπε, επειδή ήταν η πρώτη φορά που άκουγα οτιδήποτε από αυτά. Όχι μέσα σε δεκαεννέα μήνες με γιατρούς. Ούτε μέσα σε τριάντα ένα χρόνια βγάζοντας τις εικόνες.
Ο πόνος σε ένα ισχίο που καταρρέει δεν αρχίζει στον χόνδρο. Ο χόνδρος είναι αυτό που φαίνεται στην ακτινογραφία. Αυτό δείχνει κάθε ορθοπαιδικός με το δάχτυλο και γύρω από αυτό περιστρέφεται κάθε συζήτηση για το ισχίο. Όμως ο ίδιος ο χόνδρος δεν έχει νευρικές απολήξεις. Δεν μπορεί να πονέσει.
Αυτό το ήξερα. Κάθε τεχνολόγος το ξέρει. Το μαθαίνουμε στο πρώτο έτος των σπουδών.
Δεν το είχα συνδέσει ποτέ με τη δική μου δουλειά.
Επειδή αυτό είναι στην πραγματικότητα μια ακτινογραφία: στέλνεις μια δέσμη ακτίνων μέσα από το σώμα. Οι πυκνές δομές την απορροφούν και φαίνονται λευκές. Όλα τα υπόλοιπα την αφήνουν να περάσει. Το οστό είναι πυκνό. Το μέταλλο είναι εξαιρετικά πυκνό. Γι’ αυτό τα υλικά στο ισχίο μου είναι το φωτεινότερο αντικείμενο στη δική μου ακτινογραφία — και αυτά κοιτούσαν όλοι επί δεκαεννέα μήνες.
Συνειδητοποίησα ότι είχα περάσει τρεις δεκαετίες φτιάχνοντας εικόνες από το μοναδικό μέρος του ισχίου που δεν μπορεί να νιώσει πόνο.
Ο πόνος ζει σε όλα όσα περιβάλλουν τον χόνδρο. Στον αρθρικό υμένα. Στο αρθρικό υγρό που επιτρέπει στις επιφάνειες να γλιστρούν. Στους μαλακούς ιστούς γύρω από την άρθρωση. Και στους μικρούς σταθεροποιητικούς μυς που κρατούν την άρθρωση στη θέση της όταν φορτίζεται και κανονικά χαλαρώνουν ανάμεσα στις κινήσεις.
Όλο αυτό το σύστημα γύρω από την άρθρωση, είπε, είναι το «μαξιλάρι» της.
Το μαξιλάρι είναι αυτό που αρχίζει πρώτο να καταρρέει. Και το μαξιλάρι είναι αυτό που πονάει.
Έδωσε έναν αριθμό που σημείωσα δύο φορές, για να βεβαιωθώ ότι άκουσα σωστά. Περίπου το εβδομήντα τοις εκατό των γυναικών μετά την εμμηνόπαυση ζουν με πόνο στις αρθρώσεις, ενώ οι απεικονιστικές τους εξετάσεις βγαίνουν χωρίς παθολογικά ευρήματα. Ο πόνος είναι πραγματικός. Η πηγή του είναι το μαξιλάρι. Και το μαξιλάρι δεν φαίνεται σε καμία από τις εξετάσεις που χρησιμοποιούνται συνήθως.
Εβδομήντα τοις εκατό.
Ύστερα εξήγησε γιατί καταρρέει αυτό το μαξιλάρι.
Τα οιστρογόνα είναι μία από τις βασικές ορμόνες που το συντηρούν. Κρατούν ήρεμο τον αρθρικό υμένα. Διατηρούν το αρθρικό υγρό στη σωστή σύσταση. Βοηθούν τους μαλακούς ιστούς να παραμένουν ελαστικοί. Και επιτρέπουν στους μικρούς σταθεροποιητικούς μυς να χαλαρώνουν ανάμεσα στις κινήσεις, αντί να μένουν μόνιμα σφιγμένοι.
Όταν τα οιστρογόνα πέφτουν στην εμμηνόπαυση, το μαξιλάρι χάνει το καθημερινό σήμα συντήρησής του. Ο αρθρικός υμένας ερεθίζεται και παραμένει ερεθισμένος. Το υγρό γίνεται πιο λεπτόρρευστο. Οι μαλακοί ιστοί χάνουν την ελαστικότητά τους. Και οι μικροί μύες γύρω από την άρθρωση, νιώθοντας ότι η άρθρωση δεν είναι πια σταθερή, σφίγγουν για να την προστατεύσουν και δεν χαλαρώνουν ποτέ εντελώς.
Εγώ μπήκα στην εμμηνόπαυση στα πενήντα τρία.
Το ισχίο μου άρχισε στα πενήντα επτά.
Μέσα σε τέσσερα χρόνια και πέντε γιατρούς, κανείς δεν με ρώτησε ποτέ πότε μπήκα στην εμμηνόπαυση. Δεν υπάρχει σε κανένα έντυπο που έχω πιάσει στα χέρια μου. Δεν υπάρχει σχετικό κουτάκι.
Μετά περιέγραψε τον φαύλο κύκλο.
Όταν ο αρθρικός υμένας ερεθιστεί και οι μύες αρχίσουν να προστατεύουν την περιοχή, το νευρικό σύστημα δίνει μεγαλύτερη προσοχή στη συγκεκριμένη άρθρωση. Ανεβάζει την ένταση. Κάθε σήμα από το ισχίο ενισχύεται. Το ενισχυμένο σήμα κάνει τους μυς να σφίγγουν ακόμη περισσότερο. Το επιπλέον σφίξιμο ερεθίζει περισσότερο τους ιστούς. Και ο πρόσθετος ερεθισμός κάνει το νευρικό σύστημα να ανεβάζει ξανά την ένταση.
Ο κύκλος τροφοδοτεί μόνος του τον εαυτό του και σφίγγει λίγο περισσότερο κάθε μήνα, ενώ όλοι κοιτούν μια εικόνα του χόνδρου και το αποκαλούν φυσιολογική φθορά.
Και τότε είπε κάτι που δεν έχω σταματήσει να σκέφτομαι από εκείνη τη νύχτα.
Αφιέρωσε περίπου δεκαπέντε λεπτά σε έναν μόνο μυ.
Τον λαγονοψοΐτη. Τον βαθύτερο καμπτήρα του ισχίου. Ξεκινά από την οσφυϊκή μοίρα, περνάει ακριβώς μπροστά από την άρθρωση του ισχίου και καταφύεται στην εσωτερική πλευρά του μηριαίου οστού. Τραβάει κάθε φορά που σηκώνεις το γόνατο. Όταν μπαίνεις στο αυτοκίνητο, όταν ανεβαίνεις ένα σκαλοπάτι, όταν σηκώνεις το πέλμα για να βάλεις την κάλτσα σου.
Ο τένοντάς του περνάει πάνω από το μπροστινό χείλος της κοτύλης. Ανάμεσά τους υπάρχει ένας μικρός θύλακος, ένα σακουλάκι με υγρό, που επιτρέπει στον τένοντα να γλιστράει.
Είπε ότι είναι ο σταθεροποιητικός μυς που δουλεύει περισσότερο στο γυναικείο ισχίο — και εκείνος που μένει πιο σταθερά έξω από τη συζήτηση, επειδή δεν φαίνεται ούτε σε απλή ακτινογραφία ούτε στην αξονική και ολόκληρο το σύστημα είναι σχεδιασμένο να κοιτάζει την άρθρωση.
Να μπω στο αυτοκίνητο. Το πρώτο σκαλοπάτι. Να σηκωθώ από χαμηλή καρέκλα. Να φέρω το πόδι μου κοντά για να βάλω κάλτσα. Και οι τέσσερις κινήσεις είναι ο λαγονοψοΐτης. Τις απαριθμούσα σε πέντε γιατρούς, με αυτή ακριβώς τη σειρά, επί δεκαεννέα μήνες — και κανείς τους δεν άκουσε έναν μυ μέσα σε αυτή την περιγραφή.
Και ο ήχος. Εκείνο το απαλό «κλακ» μπροστά στην άρθρωση όταν τεντώνω το πόδι από καθιστή θέση.
Το περιέγραψε πριν προλάβω να ολοκληρώσω τη σκέψη. Ένας τένοντας μονίμως σφιγμένος και παχύτερος, που αντί να γλιστράει πάνω από το μπροστινό χείλος της άρθρωσης σέρνεται πάνω του και σκαλώνει καθώς περνάει.
Κάτι να γλιστράει πάνω σε κάτι άλλο.
Είχα πει αυτές τις λέξεις εκατό φορές μέσα στο μυαλό μου και δυνατά σε πέντε γιατρούς. Από την όγδοη εβδομάδα περιέγραφα με ακρίβεια το πρόβλημα, χωρίς να γνωρίζω τι ήταν.
Μετά εξήγησε γιατί η επέμβαση το επιδεινώνει.
Η επέμβαση προκαλεί φλεγμονή σε όλα όσα περιβάλλουν την άρθρωση. Κόβει ιστούς, τους τραβάει και τους κρατάει στην άκρη επί δύο ώρες. Μετά ο ασθενής περνάει μήνες προστατευμένης κίνησης — «Π», μπαστούνι, ένα πόδι που το φυλάς αντί να το χρησιμοποιείς.
Είναι μήνες ολόκληροι κατά τους οποίους ο λαγονοψοΐτης δεν καταφέρνει ούτε μία φορά να χαλαρώσει πλήρως.
Ένας μυς που ήταν ήδη σφιγμένος πριν από την επέμβαση περνάει ένα μεγάλο τραύμα και κατόπιν ολόκληρη την ανάρρωση σε κατάσταση άμυνας, χωρίς να του δοθεί ποτέ άδεια να βγει από αυτή. Στο τέλος, ο τένοντας έχει παχύνει, ο θύλακος από κάτω έχει ερεθιστεί και η άρθρωση έχει τώρα ένα καινούργιο, σκληρό χείλος πάνω στο οποίο σέρνεται ο τένοντας.
Τα υλικά είναι άψογα. Τα υλικά δεν είναι το πρόβλημα. Είναι όμως αυτό πάνω στο οποίο σκαλώνει τώρα ο τένοντας.
Εξήγησε γιατί δεν το βρίσκει κανείς. Δεν φαίνεται στην απλή ακτινογραφία, επειδή ο τένοντας δεν απορροφά την ακτινοβολία. Δεν φαίνεται στην αξονική, που είναι σχεδιασμένη να δείχνει οστά και μέταλλο — γι’ αυτό ακριβώς η δική μου αξονική ήταν καθαρή. Μπορεί να φανεί σε υπέρηχο, όμως σχεδόν ποτέ δεν τον αναζητούν, επειδή η αιτία της εξέτασης γράφεται σε ένα κουτάκι από έναν γιατρό που σκέφτεται την άρθρωση.
Μίλησε για το γιατί αποτυγχάνουν τόσο η ξεκούραση όσο και η άσκηση και γιατί οι ασθενείς σε αυτή την κατάσταση παίρνουν αντικρουόμενες οδηγίες από καλούς επαγγελματίες.
Αν ξεκουράσεις έναν μυ που βρίσκεται σε διαρκή σύσπαση, είπε, δεν χαλαρώνει. Παγιώνεται. Οι ιστοί κονταίνουν και σκληραίνουν στην προστατευτική θέση, και η πρώτη κίνηση έπειτα από πολλές ώρες ακινησίας γίνεται η δυσκολότερη ολόκληρης της ημέρας.
Τα πρωινά. Όσο λιγότερο κινούμουν την προηγούμενη μέρα, τόσο χειρότερη ήταν η πρώτη κίνηση. Έξι εβδομάδες περιορισμού είχαν κάνει τα πρωινά μου ανυπόφορα και εγώ νόμιζα ότι έφταιγα επειδή δεν ξεκουραζόμουν σωστά.
Αν, από την άλλη, φορτίσεις έναν μυ που βρίσκεται σε διαρκή σύσπαση, νιώθεις προσωρινή ανακούφιση, επειδή η φόρτιση πράγματι επιμηκύνει για λίγο έναν βραχυμένο τένοντα. Αν όμως δεν έχει αλλάξει ο λόγος που τον έκανε να σφίξει, συσπάται ξανά — ακόμη περισσότερο, πάνω σε ιστούς που μόλις σύρθηκαν πάνω σε ένα χείλος όπου ήταν ήδη ερεθισμένοι.
Και οι δύο φυσικοθεραπευτές μου είχαν δίκιο. Κανείς τους δεν είχε άδικο. Ο καθένας αντιμετώπιζε το ένα μισό ενός φαύλου κύκλου — και αυτός ο κύκλος ήταν ο λόγος που οι οδηγίες τους αναιρούσαν η μία την άλλη. Κανείς δεν τους είχε πει ότι ο μυς βρισκόταν σε άμυνα επειδή τα οιστρογόνα είχαν σταματήσει να συντηρούν αυτούς τους ιστούς επτά χρόνια νωρίτερα.
Δεν μπορείς να ξεκουραστείς μέχρι να περάσει. Δεν μπορείς να γυμναστείς μέχρι να περάσει. Καμία από τις δύο προσεγγίσεις δεν αντιμετωπίζει τον λόγο για τον οποίο ο μυς αρνείται να χαλαρώσει.
Κάπου στη μέση της ομιλίας αφιέρωσε περίπου δέκα λεπτά σε κάτι άλλο.
Είπε ότι στις ιατρικές σχολές, τη δεκαετία του ογδόντα, κυκλοφορούσε ένα μνημονικό που ονομαζόταν «τα τέσσερα F»: female, forty, fat, fertile — γυναίκα, γύρω στα σαράντα, υπέρβαρη και γόνιμη. Αρχικά ήταν βοήθημα για τη νόσο της χοληδόχου κύστης. Με τον καιρό έγινε στερεότυπη περιγραφή για την ασθενή της οποίας τα παράπονα δεν άξιζαν περαιτέρω διερεύνηση. Ήταν η ασθενής που απλώς καθησύχαζες. Η ασθενής της οποίας ο πόνος, στη γλώσσα της εποχής, ήταν «υστερικός».
Είπε ότι τα τέσσερα F έχουν αφαιρεθεί από τα προγράμματα σπουδών. Το μοτίβο απαξίωσης που δίδαξαν, όμως, παραμένει.
Ήξερα ακριβώς τι περιέγραφε. Το είχα ακούσει σε αίθουσες γνωμάτευσης και διαδρόμους και στα δύο λεπτά πριν από μια εξέταση, καθώς κάποιος κοιτούσε ένα παραπεμπτικό και αποφάσιζε εκ των προτέρων τι θα έβρισκε. Έχει έρθει ήδη τρεις φορές φέτος. Αυτή μιλάει πολύ. Μάλλον δεν είναι τίποτα, αλλά ας ρίξουμε μια ματιά.
Μετά είπε ότι περίπου το ενενήντα δύο τοις εκατό των ορθοπαιδικών σε αυτή τη χώρα είναι άντρες και σχεδόν κανείς από όσους γράφουν τις κατευθυντήριες οδηγίες για τον πόνο στις αρθρώσεις γυναικών άνω των πενήντα δεν έχει νιώσει ποτέ τα δικά του οιστρογόνα να πέφτουν. Εκπαιδεύτηκαν να κοιτούν την άρθρωση. Το πρόβλημα δεν ήταν ποτέ η άρθρωση.
Σταμάτησα την αναπαραγωγή.
Καθόμουν στο τραπέζι της κουζίνας λίγο πριν από τη μία τη νύχτα και αυτό που μου ήρθε στο μυαλό δεν ήταν ό,τι περίμενα.
Δεν ήταν το ισχίο.
Ήταν μια γυναίκα γύρω στα εξήντα, με τη νοσοκομειακή ρόμπα ακόμη πάνω της, να περνάει το χέρι στο μανίκι του παλτού, κρατώντας με το άλλο χέρι το πλαίσιο της πόρτας, και να με ρωτάει αν φαινόταν εντάξει.
Ήταν χιλιάδες. Δεκατέσσερα χρόνια γεμάτα από αυτές. Και σε καθεμία έλεγα τις ίδιες λέξεις, με την ίδια ευγενική φωνή, πριν στείλω παρακάτω μια εικόνα — μια εικόνα που δεν μπορούσε να δείξει τον αρθρικό υμένα, τον τένοντα, τον θύλακο ή έστω μία δομή ικανή να προκαλέσει τον πόνο που την είχε φέρει στην αίθουσά μου.
Ο γιατρός της πράγματι της εξηγούσε τα αποτελέσματα. Μόνο που τα αποτελέσματα αφορούσαν την άρθρωση. Αν η άρθρωση φαινόταν φυσιολογική, επέστρεφε σπίτι χωρίς απάντηση. Αν φαινόταν φθαρμένη, επέστρεφε με ημερομηνία χειρουργείου. Και στις δύο περιπτώσεις, ο πόνος που την είχε φέρει εκεί δεν βρισκόταν ποτέ μέσα στο κάδρο.
Έκλαψα για περίπου δέκα λεπτά.
Μετά ξαναπήρα το μολύβι, επειδή για πρώτη φορά από την όγδοη εβδομάδα υπήρχε κάτι που άξιζε να γράψω.
Δεν ήμουν πια θυμωμένη. Είχα προσανατολισμό.
Ήξερα τι δεν πήγαινε καλά μέσα μου. Είχε όνομα. Είχε συγκεκριμένη θέση. Είχε αιτία: την εμμηνόπαυση. Και κάθε παρέμβαση που μου είχαν προτείνει μέσα σε τέσσερα χρόνια στόχευε την άρθρωση, όχι τον μυ που περνούσε μπροστά της.
Τα τελευταία είκοσι λεπτά της ομιλίας τα αφιέρωσε σε όσα χρειάζεται πραγματικά μια άρθρωση σε αυτή την κατάσταση.
Γύρισα σε καθαρή σελίδα και τα έγραψα.
Χρειάζεται να υποχωρήσει ο ερεθισμός στον αρθρικό υμένα και στους γύρω ιστούς. Όχι να καλυφθεί, όπως ένα χάπι καταστέλλει τα πάντα στο σώμα ταυτόχρονα, αλλά να ηρεμήσει τοπικά, μέσα στους ιστούς που έχουν πραγματικά φλεγμονή — ώστε το νευρικό σύστημα να πάψει να έχει λόγο να ενισχύει το σήμα.
Χρειάζεται να χαλαρώσουν οι μικροί σταθεροποιητικοί μύες. Η προστατευτική σύσπαση δεν είναι απλώς σύμπτωμα. Είναι αυτό που κρατάει τον κύκλο σε λειτουργία. Όσο ο ψοΐτης σφίγγει, ο τένοντας σέρνεται. Όσο σέρνεται, οι ιστοί παραμένουν ερεθισμένοι. Και οι ερεθισμένοι ιστοί είναι εκείνοι που λένε στον μυ να σφίξει.
Και τα δύο πρέπει να γίνονται καθημερινά, απευθείας πάνω στην άρθρωση. Αυτό που χάθηκε στα πενήντα τρία ήταν ένα καθημερινό σήμα συντήρησης — και ένα καθημερινό σήμα αντικαθίσταται μόνο με ένα άλλο καθημερινό σήμα.
Τρεις γραμμές.
Ηρέμησε τον αρθρικό υμένα. Χαλάρωσε τη σύσπαση. Καθημερινά, τοπικά, πάνω στην άρθρωση.
Πρόσθεσα από κάτω και μια τέταρτη, δική μου.
Τίποτα από το στομάχι. Τίποτα από τα νεφρά.
Έχω βγάλει τις ακτινογραφίες. Ξέρω πώς φαίνονται δεκαπέντε χρόνια καθημερινών αντιφλεγμονωδών σε μια γυναίκα εβδομήντα πέντε ετών. Δεν σκόπευα να εξαγοράσω το ισχίο μου πληρώνοντας με κάποιο άλλο όργανο.
Κοιτάζοντας αυτές τις τέσσερις γραμμές, κατάλαβα γιατί τίποτα από όσα είχα αγοράσει σε δεκαεννέα μήνες δεν είχε ποτέ πραγματική πιθανότητα να λειτουργήσει.
Τέσσερις κρέμες, ένα σπρέι μαγνησίου, δύο νάρθηκες, μια συσκευή TENS, έντεκα συνεδρίες μασάζ. Οι κρέμες είχαν σχεδιαστεί για να τις νιώθεις, όχι για να ηρεμούν κάτι. Ούτε ένα από όσα αγόρασα δεν είχε φτιαχτεί για ερεθισμένους ιστούς μπροστά από μια άρθρωση ή για ένα σώμα επτά χρόνια μετά την εμμηνόπαυση.
Αγόραζα μια αίσθηση. Αυτό που χρειαζόμουν ήταν ένα σήμα.
Είχα δίπλα μου τις τέσσερις γραμμές και οτιδήποτε δεν κάλυπτε έστω και μία έβγαινε από τη λίστα.
Πρώτα ήρθαν τα ίδια με τη ναπροξένη, απλώς σε διαφορετική συσκευασία. Από του στόματος αντιφλεγμονώδη που πωλούνταν ως υποστήριξη αρθρώσεων, σε μπουκάλια σχεδιασμένα να μοιάζουν με συμπληρώματα. Ίδια οικογένεια. Ίδια διαδρομή. Ίδια όργανα. Εκτός.
Μετά οι κρέμες με ένα μόνο συστατικό. Άρνικα μόνη της. Μενθόλη μόνη της. Μία δραστική ουσία για μία δουλειά, ενώ το μαξιλάρι αποτελείται από τον αρθρικό υμένα, το υγρό, τους μαλακούς ιστούς και τους μικρούς μυς που καταρρέουν όλοι μαζί. Εκτός.
Μετά οι «δυνατές». Εκείνες που παγώνουν, καίνε, μυρίζουν μενθόλη και καμφορά και ανακοινώνουν την παρουσία τους από την άλλη άκρη του υπνοδωματίου. Είχα ήδη τρεις τέτοιες. Το πρόβλημά μου ήταν ένα νευρικό σύστημα που ανέβαζε την ένταση επί επτά χρόνια. Μια ακόμη δυνατή αίσθηση από πάνω δεν είναι ηρεμία. Είναι περισσότερος θόρυβος. Εκτός.
Μετά οι ετικέτες με τα πάντα επάνω. Δέκα συστατικά, δώδεκα, δεκαέξι — λίγο από κάθε βότανο που έχει ακούσει ποτέ κανείς, τοποθετημένα έτσι ώστε το πίσω μέρος του κουτιού να δείχνει εντυπωσιακό. Ένας σωρός από συστατικά δεν είναι σύνθεση. Εκτός.
Μετά ο διαδικτυακός διάδρομος της «ευεξίας». Κολλαγόνο. Κουρκουμάς. Ιχθυέλαιο. Όλα από το στομάχι, για να καταλήξουν παντού στο σώμα μου εκτός από τα λίγα τετραγωνικά εκατοστά όπου ένας τένοντας σερνόταν πάνω σε ένα χείλος. Εκτός.
Τρία βράδια.
Μέχρι το τρίτο πίστευα ότι αυτό που είχα γράψει στη σελίδα απλώς δεν υπήρχε. Ότι είχα περιγράψει κάτι απολύτως λογικό και συνεκτικό, το οποίο όμως δεν ήταν διαθέσιμο.
Κάπου μέσα σε εκείνα τα βράδια βρέθηκα σε μια ομάδα στο Facebook για γυναίκες με χρόνιο πόνο στο ισχίο. Δεκαέξι χιλιάδες γυναίκες που αργά τη νύχτα αντάλλασσαν εμπειρίες για όλα όσα δεν χωρούν σε ένα δεκαπεντάλεπτο ραντεβού.
Το τρίτο βράδυ διάβαζα μια συζήτηση που είχε ξεκινήσει μια γυναίκα δεκατέσσερις μήνες μετά από αρθροπλαστική. Ακόμη δεν μπορούσε να μπει στο αυτοκίνητο χωρίς βοήθεια και ο χειρουργός της επέμενε ότι το εμφύτευμα ήταν μια χαρά.
Περίπου τριάντα απαντήσεις πιο κάτω, μια γυναίκα είχε γράψει ένα μεγάλο σχόλιο, απαντώντας σε κάποια που ρωτούσε τι μπορεί να φταίει όταν ο χειρουργός λέει συνέχεια ότι τα υλικά είναι άψογα.
Διάβασα όσα έγραψε τέσσερις φορές πριν επιτρέψω στον εαυτό μου να τα πιστέψει.
«Ρώτησε για τον λαγονοψοΐτη. Είναι ο βαθύς καμπτήρας του ισχίου που περνάει μπροστά από την άρθρωση και κανείς δεν τον κοιτάζει, επειδή δεν φαίνεται στην απλή ακτινογραφία. Εμένα μου το διέγνωσαν στα δύο χρόνια, στον έβδομο γιατρό που επισκέφθηκα. Αυτοκίνητο, πρώτο σκαλοπάτι, χαμηλή καρέκλα, να βάλεις κάλτσα — αν πονάς σε αυτές τις κινήσεις, φταίει ο μυς σου, όχι το εμφύτευμα. Οι περισσότεροι ορθοπαιδικοί είναι άντρες και σχεδόν κανείς τους δεν συνδέει όσα συμβαίνουν στις αρθρώσεις μιας γυναίκας με όσα συμβαίνουν στις ορμόνες της μετά την εμμηνόπαυση. Κοιτούν την άρθρωση και χάνουν όλα όσα βρίσκονται γύρω της. Αυτό που τελικά ηρέμησε το δικό μου ισχίο ήταν μια κρέμα που μου πρότεινε μια γυναίκα σε αυτή την ομάδα, σχεδιασμένη ειδικά για όσα προκαλεί στους ιστούς η πτώση των οιστρογόνων. Δύο χρόνια μου έλεγε ο χειρουργός ότι το εμφύτευμα ήταν τέλειο. Ήταν. Αλλά ποτέ δεν ήταν αυτό το πρόβλημα».
Αυτοκίνητο. Πρώτο σκαλοπάτι. Χαμηλή καρέκλα. Κάλτσα.
Είχε και τις τέσσερις κινήσεις μου. Με τη δική μου σειρά.
Περιέγραφα αυτές τις τέσσερις στιγμές, με αυτή ακριβώς τη σειρά, επί δεκαεννέα μήνες. Κανείς δεν μου τις είχε επαναλάβει. Κανείς δεν είχε αφήσει να εννοηθεί ότι, όταν εμφανίζονται μαζί, σημαίνουν κάτι.
Μια άγνωστη στο διαδίκτυο τις είχε γράψει πριν καν φτάσω στη δική της ιστορία.
Και είχε το όνομα. Λαγονοψοΐτης. Το ίδιο όνομα στο οποίο η ερευνήτρια είχε αφιερώσει δεκαπέντε λεπτά.
Το σχόλιο δεν ανέφερε ποια ήταν η κρέμα.
Κατέβηκα πιο κάτω. Η αμέσως επόμενη απάντηση ήταν από άλλη γυναίκα της ομάδας, η οποία ρωτούσε ακριβώς αυτό που ετοιμαζόμουν να ρωτήσω κι εγώ. «Ποια είναι η κρέμα;»
Εκείνη είχε απαντήσει με έναν σύνδεσμο.
Πρώτα πάτησα στο όνομά της. Ήθελα να δω αν ήταν πραγματικό πρόσωπο.
Ήταν. Εξήντα τεσσάρων, λίγο έξω από τη Λάρισα. Είχε συνταξιοδοτηθεί έπειτα από τριάντα χρόνια σε συνεταιριστική τράπεζα. Στις περισσότερες φωτογραφίες της είχε μαζί έναν σταρένιο τεριέ που τον έλεγαν Μπρούνο. Υπήρχε κι ένα μονοπάτι δίπλα στον Πηνειό, με ξύλινη διάβαση πάνω από έναν υγρότοπο, όπου φωτογραφιζόταν με τον σκύλο και τις τέσσερις εποχές του χρόνου.
Πριν από τριάντα έναν μήνες: «Έξι μήνες μετά την επέμβαση. Το τρίξιμο έφυγε και είμαι ευγνώμων γι’ αυτό. Υπάρχει όμως κάτι μπροστά στο ισχίο που δεν είναι σωστό. Κανείς στο ιατρείο δεν φαίνεται να ανησυχεί. Μου λένε ότι στους έξι μήνες είναι φυσιολογικό».
Πριν από δεκαέξι μήνες: «Ο χειρουργός ολοκλήρωσε σήμερα την παρακολούθησή μου. Είπε ότι δεν έχει κάτι άλλο να μου προσφέρει χειρουργικά. Ήταν πολύ ευγενικός. Έμεινα για λίγο στο πάρκινγκ μετά».
Πριν από δεκατέσσερις μήνες: «Έβδομος γιατρός. Ο πρώτος που έβαλε το χέρι του μπροστά στο ισχίο και πίεσε. Του έδωσε όνομα. Θα το γράψω για να υπάρχει — λαγονοψοΐτης. Δύο χρόνια και κανείς δεν είχε πει αυτή τη λέξη».
Πριν από εννέα μήνες: «Ξεκίνησα κάτι καινούργιο πριν από περίπου έναν μήνα. Δεν θα πω ακόμη τι, επειδή δεν εμπιστεύομαι τον εαυτό μου ότι είμαι αντικειμενική. Σήμερα όμως μπήκα στο αυτοκίνητο χωρίς να κρατηθώ από την πόρτα».
Πριν από δύο μήνες: «Φόρεσα τα παπούτσια μου όρθια στην πόρτα σήμερα το πρωί. Ο άντρας μου δεν το πρόσεξε και δεν του το επεσήμανα».
Καθόμουν με το λάπτοπ στα γόνατα και διάβαζα την τελευταία πρόταση ξανά και ξανά.
Φόρεσα τα παπούτσια μου όρθια στην πόρτα.
Δεν ξέρω πώς να εξηγήσω τι μου έκανε αυτή η πρόταση, πέρα από το ότι εδώ και έναν χρόνο απλώνω κάθε πρωί το πόδι μου στον άντρα μου.
Μετά επέστρεψα στην απάντησή της και πάτησα τον σύνδεσμο.
Η σελίδα άνοιξε.
Ένα μικρό κεχριμπαρένιο γυάλινο βαζάκι, με απλή λευκή ετικέτα. Κανένα περιστρεφόμενο σήμα. Κανένα χρονόμετρο αντίστροφης μέτρησης. Καμία γυναίκα με αθλητικά ρούχα σε κάποια παραλία. Μόνο ένα βαζάκι, φωτογραφημένο από μπροστά, σε ουδέτερο φόντο.
Η πρώτη γραμμή της σελίδας έλεγε: Η κρέμα με έξι δραστικά συστατικά, σχεδιασμένη για γυναίκες άνω των 50 των οποίων ο πόνος στις αρθρώσεις δεν αντιμετωπίζεται με τίποτε άλλο.
Τη διάβασα δύο φορές.
Κάθε κρέμα στο μπάνιο μου προοριζόταν για ενήλικες με πόνο στις αρθρώσεις ή για δραστήριους ανθρώπους ή αθλητές. Καμία δεν προοριζόταν για μια γυναίκα επτά χρόνια μετά την εμμηνόπαυση, με έναν τένοντα να σέρνεται πάνω από το μπροστινό χείλος μιας άρθρωσης. Ούτε μία φορά δεν μου είχε μιλήσει κανείς σαν να ήμουν αυτή η γυναίκα.
Η σελίδα χρησιμοποιούσε τη λέξη της ερευνήτριας. Μαξιλάρι. Σε δύο προτάσεις έλεγε όσα εκείνη χρειάστηκε ενενήντα λεπτά για να εξηγήσει: τα οιστρογόνα συντηρούν τους ιστούς γύρω από τις αρθρώσεις και, όταν μειώνονται στην εμμηνόπαυση, αυτό το μαξιλάρι παύει να συντηρείται.
Όλα όσα είχα ακούσει στην ομιλία. Όλα όσα έγραφε το σχόλιο. Όλα βρίσκονταν εκεί, σε απλά ελληνικά, κάτω από τη φωτογραφία ενός μικρού βάζου.
Το προϊόν είναι δημιούργημα μιας γυναίκας που ονομάζεται Δρ Έλενα Μαρίνου, μιας επαγγελματία υγείας με ειδίκευση στην εμμηνόπαυση, η οποία μελέτησε επί τρία χρόνια τη διαδερμική εφαρμογή και σχεδίασε την κρέμα γύρω από το σύστημα που είχε περιγράψει η ερευνήτρια.
Στη σελίδα υπήρχε ένα απόσπασμα από τα λόγια της. Το διάβασα δύο φορές.
«Επί 18 χρόνια άκουγα ασθενείς να περιγράφουν τον ίδιο πόνο στο ισχίο που αργότερα θα ένιωθα κι εγώ. Οι γιατροί τους τις απαξίωναν. Οι δικοί μου απαξίωσαν εμένα. Μόνο όταν μελέτησα τι προκαλεί η εμμηνόπαυση στη συντήρηση των μαλακών ιστών κατάλαβα γιατί κάθε συμβατική θεραπεία αποτύγχανε — όλες στόχευαν την άρθρωση και όχι το μαξιλάρι που κατέρρεε γύρω της».
Όλες στόχευαν την άρθρωση.
Μια γυναίκα που το έβλεπε να συμβαίνει στις ασθενείς της επί δεκαοκτώ χρόνια, μέχρι που συνέβη και στην ίδια — και ο δικός της γιατρός την απαξίωσε όπως ο δικός μου ολοκλήρωσε την παρακολούθησή μου. Μια γυναίκα που πήγε και έφτιαξε αυτό που χρειαζόταν, αντί να περιμένει.
Κατέβηκα πιο κάτω στη σελίδα και κάπου εκεί σταμάτησα να διαβάζω μια διαφήμιση. Άρχισα να ελέγχω μια μελέτη όπως θα έλεγχα ένα παραπεμπτικό.
Έξι δραστικά συστατικά.
Λιβάνι — για να ηρεμεί τον αρθρικό υμένα μέσω διαφορετικού αντιφλεγμονώδους μηχανισμού από τα ΜΣΑΦ, χωρίς να επιβαρύνει τα νεφρά ή το ήπαρ.
Είχα ένα μπουκάλι κάψουλες Boswellia στο ντουλάπι της κουζίνας. Τις είχα αγοράσει οκτώ μήνες νωρίτερα, τις πήρα για έξι εβδομάδες και τις σταμάτησα. Το λιβάνι είναι Boswellia. Είχα αγοράσει το σωστό μόριο και το είχα στείλει μέσα από το στομάχι σε ολόκληρο το σώμα μου, ενώ αυτό που το χρειαζόταν ήταν λίγα τετραγωνικά εκατοστά ιστού μπροστά από την άρθρωση. Είχα πετύχει το συστατικό και είχα αστοχήσει στη διαδρομή.
MSM — θείο. Η δομική πρώτη ύλη που χρησιμοποιεί το σώμα για την αναδόμηση του συνδετικού ιστού. Το μαξιλάρι είναι συνδετικός ιστός.
Χλωριούχο μαγνήσιο — για να χαλαρώνει τους μικρούς σταθεροποιητικούς μυς που μένουν σφιγμένοι γύρω από την άρθρωση.
Στάθηκα σε αυτό.
Αυτή ήταν η δεύτερη γραμμή των προδιαγραφών μου. Αυτός ήταν ο ψοΐτης. Ένας μυς σφιγμένος από τα πενήντα τρία, μέσα από μια άρθρωση που κατέρρεε, μια επέμβαση και δεκαεννέα μήνες προστατευτικής σύσπασης — και εδώ υπήρχε ένα συστατικό με αποστολή να τον βοηθήσει να χαλαρώσει. Μέσα από το δέρμα, μπροστά στο ισχίο, ακριβώς εκεί όπου βρίσκεται ο μυς.
Άρνικα — για τους μαλακούς ιστούς γύρω από την άρθρωση, όπου εντοπίζεται το μεγαλύτερο μέρος του καθημερινού πόνου.
Δενδρολίβανο — για την κυκλοφορία που μειώνεται στις αρθρώσεις μετά την εμμηνόπαυση.
Μενθόλη — μια ήπια αίσθηση δροσιάς για το πρώτο λεπτό. Αρκετή ώστε να καταλάβεις ότι κάτι συμβαίνει, όσο η υπόλοιπη σύνθεση αρχίζει να δρα από κάτω.
Χωρίς δικλοφενάκη. Χωρίς σαλικυλικό μεθύλιο. Χωρίς καψαϊκίνη. Χωρίς κανενός είδους ΜΣΑΦ. Χωρίς περιορισμό ημερών χρήσης.
Σχεδιασμένη για επιδερμίδα άνω των πενήντα.
Ποσότητα στο μέγεθος μπιζελιού, με μασάζ για τριάντα δευτερόλεπτα. Μία ή δύο φορές την ημέρα. Απορροφάται σε περίπου ένα λεπτό. Δεν αφήνει λιπαρότητα. Έχει ένα διακριτικό βοτανικό άρωμα που δεν μένει στον χώρο.
Μετά είδα την εγγύηση. Ενενήντα ημέρες. Αν δεν λειτουργήσει, επιστρέφεται κάθε ευρώ. Χωρίς φόρμα προς συμπλήρωση.
Και κρατάς το βαζάκι.
Έβαλα το τετράδιο δίπλα στο λάπτοπ και σύγκρινα μία προς μία τις τέσσερις γραμμές μου με τη σελίδα.
Ηρέμησε τον αρθρικό υμένα. Λιβάνι. Άρνικα.
Χαλάρωσε τη σύσπαση. Χλωριούχο μαγνήσιο.
Καθημερινά, τοπικά, πάνω στην άρθρωση. Ποσότητα στο μέγεθος μπιζελιού, δύο φορές την ημέρα, στο ίδιο το ισχίο. Χωρίς ανώτατο όριο χρήσης.
Τίποτα από το στομάχι. Τίποτα από τα νεφρά. Κανένα συστατικό του βάζου δεν περνάει από κανένα από τα δύο.
Είχα γράψει εκείνη τη σελίδα σαν προδιαγραφή για κάτι που ήμουν σχεδόν βέβαιη ότι δεν υπήρχε. Τρία βράδια αργότερα κοιτούσα ένα προϊόν που κάλυπτε και τις τέσσερις γραμμές.
Το παρήγγειλα πριν πάω για ύπνο.
Έφτασε τέσσερις ημέρες αργότερα. Ένα κεχριμπαρένιο γυάλινο βαζάκι με απλή λευκή ετικέτα, όπου έγραφε με σκούρα στοιχεία Deep Joint Calming Therapy Cream και από κάτω, με μικρότερα γράμματα, Σχεδιασμένη για επιδερμίδα άνω των 50.
Μέσα σε δεκαεννέα μήνες είχαν φτάσει στην πόρτα μου δεκάδες συσκευασίες και όλες φώναζαν. Το περιτύλιγμα, ο ισχυρισμός στην πρόσοψη, η υπόσχεση με τεράστια γράμματα. Αυτό απλώς καθόταν στην παλάμη μου.
Ξεκίνησα εκείνο το βράδυ.
Κάθισα στην άκρη του κρεβατιού και άπλωσα ποσότητα στο μέγεθος μπιζελιού μπροστά στο δεξί ισχίο. Πάνω στην πτυχή. Ακριβώς στο σημείο που έδειχνα σε πέντε γιατρούς.
Τριάντα δευτερόλεπτα, με αργές κυκλικές κινήσεις. Δεν έμεινε στρώμα πάνω στο δέρμα ούτε υπολείμματα στα χέρια μου. Το πρώτο λεπτό ένιωσα μια ήπια δροσιά, διακριτική, που είχε φύγει πριν κουμπώσω την πιτζάμα μου. Το άρωμα ήταν απαλό και βοτανικό και είχε εξαφανιστεί μέχρι να ανέβει ο άντρας μου.
Δεν ένιωσα τίποτε άλλο.
Αυτή ήταν η πρώτη ημέρα.
Κρατούσα αρχείο. Δεν ήταν πειθαρχία αλλά συνήθεια — τριάντα ένα χρόνια κατέγραφα την τεχνική και τη δόση σε κάθε εξέταση που εκτελούσα. Ημερομηνία. Πρωινή και βραδινή εφαρμογή. Πόσα λεπτά περνούσαν από το πρώτο βήμα όταν σηκωνόμουν μέχρι το πρώτο βήμα χωρίς μάγκωμα. Αν το ισχίο πονούσε στις τέσσερις και πόσο, σε κλίμακα από το ένα ως το δέκα.
Το έκανα επειδή, αν λειτουργούσε, ήθελα να ξέρω πώς θα φαινόταν στο χαρτί. Κι αν δεν λειτουργούσε, ήθελα να βλέπω τους ίδιους μου τους αριθμούς να αρνούνται να αλλάξουν.
Την πρώτη εβδομάδα δεν άλλαξε τίποτα.
Την ένατη ημέρα, το δύσκολο διάστημα του πρωινού ήταν μικρότερο. Δώδεκα λεπτά μέχρι το πρώτο καθαρό βήμα, αντί για τα είκοσι και πλέον που χρειαζόμουν συνήθως. Το σημείωσα χωρίς να το σκεφτώ ιδιαίτερα, επειδή πού και πού συμβαίνει ένα καλό πρωινό χωρίς λόγο.
Την ενδέκατη ημέρα ήταν δώδεκα λεπτά. Τη δωδέκατη, δέκα.
Την τρίτη εβδομάδα μπήκα στο αυτοκίνητο στην αυλή και οδήγησα ως το σούπερ μάρκετ. Δεν συνειδητοποίησα ότι δεν είχα νιώσει τίποτα κατά την είσοδο, μέχρι που έστριψα στο πάρκινγκ. Έμεινα για λίγο στη θέση, με τα χέρια στο τιμόνι. Ενάμιση χρόνο προετοιμαζόμουν για αυτή την κίνηση σε κάθε πόρτα αυτοκινήτου. Χέρι στο πλαίσιο, πόδι ψηλά και μέσα, περιμένεις το μάγκωμα και το αφήνεις να περάσει. Μόνο που αυτή τη φορά δεν ήρθε.
Την τέταρτη εβδομάδα, ο απογευματινός πόνος σταμάτησε να εμφανίζεται στις τέσσερις. Ερχόταν στις έξι και μετά ήταν τρία στα δέκα αντί για επτά. Ύστερα υπήρχαν ημέρες που δεν θυμόμουν αν είχε εμφανιστεί καθόλου.
Την πέμπτη εβδομάδα, το πρώτο σκαλοπάτι.
Αυτό ήταν που είχα πάψει να πιστεύω ότι θα αλλάξει, επειδή το πρώτο σκαλοπάτι ήταν το πιο σταθερό πράγμα στη ζωή μου επί δεκαεννέα μήνες. Συνέβη ένα Σάββατο πρωί. Κατέβηκα το πρώτο σκαλί προς το πλατύσκαλο και το μάγκωμα δεν ήρθε. Έμεινα εκεί προσπαθώντας να καταλάβω τι έλειπε.
Τώρα δεν υπάρχει ούτε ήχος. Εκείνο το απαλό «κλακ» που περιέγραψα σε πέντε γιατρούς, που δεν κατάφερα να πείσω κανέναν να καταγράψει, έχει φύγει. Ένας παχύτερος τένοντας σερνόταν πάνω από ένα χείλος όπου έπρεπε να γλιστράει. Όταν επιτέλους χαλάρωσε, ο ήχος εξαφανίστηκε μαζί του.
Την έκτη εβδομάδα έβαλα μόνη μου την κάλτσα μου.
Καθόμουν στην άκρη του κρεβατιού. Ο άντρας μου ήταν στο μπάνιο. Έφερα το δεξί πόδι προς το μέρος μου χωρίς να το σκεφτώ, το γόνατο ανέβηκε, το χέρι μου έφτασε στο πέλμα και φόρεσα την κάλτσα.
Βγήκε από το μπάνιο. Με κοίταξε καθισμένη εκεί, με την κάλτσα φορεμένη.
Είπε: «Μάλιστα».
Μόνο αυτό είπε. Πήγε να πάρει τον καφέ του. Στην πόρτα της κρεβατοκάμαρας γύρισε και με κοίταξε ένα δευτερόλεπτο περισσότερο απ’ όσο χρειαζόταν. Ύστερα τον άκουσα να βάζει καφέ.
Την ενδέκατη εβδομάδα περπατήσαμε ξανά στην παραλία.
Έξι και μισή το πρωί, η δική του ώρα. Του είπα να κρατήσει τον ρυθμό του και πως εγώ θα γύριζα όταν χρειαζόταν. Στα δεκαπέντε λεπτά ήμουν καλά. Στα είκοσι πέντε, ακόμη καλά. Στον Άναυρο στάθηκα στο κιγκλίδωμα και κοίταξα τον Παγασητικό, μεταλλικό κάτω από το φως του Νοεμβρίου. Κανείς μας δεν είπε τίποτα για το ισχίο μου. Και μετά γυρίσαμε με τα πόδια.
Σαράντα λεπτά να πάμε. Σαράντα να γυρίσουμε.
Αυτό έγινε πριν από τρεις μήνες.
Βρίσκομαι στο τέταρτο βαζάκι. Δύο φορές την ημέρα, πρωί και βράδυ, μπροστά στο δεξί ισχίο. Χρειάζονται τριάντα δευτερόλεπτα.
Τα δύσκολα πρωινά κρατούν έξι ή επτά λεπτά. Μπαίνω και βγαίνω από το αυτοκίνητο χωρίς να το σκέφτομαι. Τον Ιανουάριο κάθισα δύο ώρες σε μια σκληρή εκκλησιαστική καρέκλα, σε μια κηδεία, και στο τέλος σηκώθηκα μαζί με όλους τους άλλους.
Τον Μάιο θα φυτέψω τα υπερυψωμένα παρτέρια. Έχω ήδη παραγγείλει τους σπόρους.
Τον Οκτώβριο θα πάρουμε τον δρόμο για το Πήλιο. Ήταν ιδέα του άντρα μου. Με ρώτησε δύο φορές, σαν να την κρατούσε μέσα του εδώ και καιρό.
Και φοράω μόνη μου τις κάλτσες μου.
Δεν θα σας πω ότι έχω το ισχίο μιας εικοσιπεντάχρονης, επειδή δεν το έχω. Υπάρχει μέσα του ένα κομμάτι τιτανίου και πέρασα τρεις δεκαετίες όρθια πάνω σε τσιμέντο, φορώντας μολύβδινη ποδιά. Έπειτα από μια κουραστική ημέρα ξέρω ότι βρίσκεται εκεί.
Ο πόνος όμως που διέλυσε τη ζωή μου δεν ήταν ποτέ το τιτάνιο ούτε ο χόνδρος. Ήταν ένας μυς που κρατιόταν σφιγμένος επί επτά χρόνια, επειδή κανείς δεν του έδωσε λόγο να χαλαρώσει.
Το τετράδιο βρίσκεται ακόμη στο συρτάρι της κουζίνας, με τις τέσσερις γραμμές γραμμένες από το χέρι μου — από τη νύχτα που έγραψα για τον εαυτό μου ένα παραπεμπτικό που κανείς άλλος δεν επρόκειτο ποτέ να γράψει.
Δεν ξέρω πού βρίσκεστε εσείς μέσα σε αυτή την ιστορία.
Δεν ξέρω αν είστε οκτώ εβδομάδες μετά από μια επέμβαση και βλέπετε κάτι να ξεκινάει στην άρθρωση, κάτι για το οποίο κανείς δεν σας προειδοποίησε, λέγοντας στον εαυτό σας ότι είναι μέρος της επούλωσης. Δεν ξέρω αν έχει περάσει ένας χρόνος και σας λένε ότι ακόμη προσαρμόζεστε. Δεν ξέρω αν κάποιος γιατρός ολοκλήρωσε την παρακολούθησή σας με μια χειραψία και μια σημείωση στον φάκελο ότι οι απεικονιστικές εξετάσεις δεν δείχνουν τίποτα. Δεν ξέρω αν μέσα στον ίδιο μήνα ξεκουράζατε το ισχίο με τις οδηγίες ενός επαγγελματία και το φορτίζατε με τις οδηγίες ενός άλλου, χειροτερεύοντας και με τους δύο τρόπους.
Σε όποιο από αυτά τα δωμάτια κι αν κάθεστε, θέλω να ξέρετε ότι δεν είστε μόνη. Υπάρχουν αμέτρητες γυναίκες σαν κι εμάς.
Αν φτάσατε μέχρι εδώ — αν διαβάσατε ολόκληρη αυτή την ιστορία για το ισχίο μιας άγνωστης — δεν είστε άνθρωπος που χάνει εύκολα την υπομονή του. Είστε κάποια που ψάχνει απάντηση εδώ και πολύ καιρό, μέσα σε ένα σύστημα που δεν της τη δίνει.
Το ενενήντα δύο τοις εκατό των ορθοπαιδικών σε αυτή τη χώρα είναι άντρες. Σχεδόν κανείς τους δεν έχει νιώσει ποτέ τα δικά του οιστρογόνα να πέφτουν ούτε έχει παρακολουθήσει τις δικές του αρθρώσεις να αλλάζουν τον επόμενο χρόνο. Εκπαιδεύτηκαν να κοιτούν την άρθρωση. Το πρόβλημα δεν ήταν ποτέ η άρθρωση.
Το ισχίο σας δεν «φθείρεται» απλώς. Δεν είναι μόνο κόκαλο με κόκαλο, όπως το παρουσιάζει η ακτινογραφία. Ο χόνδρος είναι αυτό που φαίνεται στην εικόνα. Το μαξιλάρι γύρω του είναι αυτό που πονάει. Ο χόνδρος δεν μπορεί καν να νιώσει πόνο. Το μαξιλάρι μπορεί. Το μαξιλάρι καταρρέει — και η ακτινογραφία δεν μπόρεσε ποτέ να το δει. Γι’ αυτό το σύστημα δεν το αντιμετωπίζει.
Πέρασα τριάντα ένα χρόνια βγάζοντας αυτές τις εικόνες. Είναι καλές εικόνες. Δείχνουν οστό και δείχνουν μέταλλο, αλλά δεν μπορούν να δείξουν ούτε μία δομή του ισχίου ικανή να σας προκαλέσει πόνο — κι όμως κάθε απόφαση για το ισχίο σας βασίστηκε σε αυτές.
Τα οιστρογόνα συντηρούσαν κάποτε το μαξιλάρι. Όταν έπεσαν μετά την εμμηνόπαυση, η συντήρηση σταμάτησε. Ο αρθρικός υμένας ερεθίστηκε. Οι μύες γύρω από την άρθρωση άρχισαν να σφίγγουν προστατευτικά. Το νευρικό σύστημα ανέβασε την ένταση. Και κάθε μήνα που κανείς δεν διέκοπτε τον κύκλο, ο κύκλος δυνάμωνε.
Η ναπροξένη τον καλύπτει περνώντας από το στομάχι. Η κορτιζόνη τον καταστέλλει για λίγες εβδομάδες. Η επέμβαση κόβει γύρω του και τον αφήνει να συνεχίζει από κάτω. Τίποτα από αυτά δεν είναι αυτό που χρειάζεται πραγματικά το μαξιλάρι.
Και αν έχετε ήδη χειρουργηθεί, ο μυς που περνάει μπροστά από αυτή την άρθρωση έμεινε σφιγμένος κατά την επέμβαση και σε κάθε εβδομάδα ανάρρωσης που ακολούθησε — χωρίς κανείς να του δώσει ποτέ λόγο να χαλαρώσει.
Τίποτα από όσα δοκιμάσατε δεν απέτυχε επειδή το σώμα σας παραιτήθηκε. Το σώμα σας δεν παραιτήθηκε ποτέ. Προσπαθούσε για χρόνια να κρατήσει την άρθρωση ενωμένη με λάθος εργαλεία και χωρίς οδηγίες, ενώ οι ειδικοί κοιτούσαν το μοναδικό μέρος που δεν μπορούσε καν να νιώσει πόνο.
Η κρέμα που χρησιμοποιώ είναι η Sepili Organics Deep Joint Calming Therapy Cream. Έξι βοτανικά δραστικά συστατικά, το καθένα με συγκεκριμένη δουλειά μέσα στον φαύλο κύκλο. Την απλώνετε πάνω στο ίδιο το ισχίο, μία ή δύο φορές την ημέρα, για όσο διάστημα θέλετε. Τίποτα από τη σύνθεσή της δεν περνάει από το στομάχι ή τα νεφρά. Είναι το καθημερινό, τοπικό, καταπραϋντικό σήμα που έχασε το μαξιλάρι όταν έπεσαν τα οιστρογόνα.
Μπορείτε να τη βρείτε εδώ:
Συνοδεύεται από εγγύηση ενενήντα ημερών. Χρησιμοποιήστε ολόκληρο το βαζάκι. Αν τα δύσκολα πρωινά δεν έχουν μικρύνει, αν το ισχίο δεν έχει ηρεμήσει, παίρνετε πίσω κάθε ευρώ. Και κρατάτε το βαζάκι.
Δεν θα σας πω να ακυρώσετε κάποια ιατρική επίσκεψη, να αρνηθείτε μια επέμβαση ή να σταματήσετε κάτι που σας έδωσε ο γιατρός σας. Δεν γνωρίζω το ισχίο σας και δεν γνωρίζω τον χειρουργό σας.
Θα σας πω μόνο αυτό που θα ήθελα να είχε πει κάποιος σε εμένα πριν από δύο χρόνια — προτού κοιτάξω την ακτινογραφία της ίδιας μου της άρθρωσης σε μια οθόνη και πω ναι σε μια επέμβαση που στόχευε τη μοναδική δομή της άρθρωσης που δεν μπορεί καν να νιώσει πόνο.
Το ισχίο σας δεν έχει τελειώσει.
Έχασε ένα σήμα που χρειάζεται.
Και ένα σήμα που χάθηκε μπορεί να δοθεί ξανά.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Οιοσδήποτε θίγεται από άρθρο ή σχόλιο που έχει αναρτηθεί στο oxafies.com , μπορεί να μας ενημερώσει, στο oxafies@gmail.com ώστε να το αφαιρέσουμε άμεσα. Ομοίως και για φωτογραφίες που υπόκεινται σε πνευματικά δικαιώματα.

Στo oxafies.com ακούγονται όλες οι απόψεις . Αυτό δε σημαίνει ότι τις υιοθετούμε η ότι συμπίπτουν με τις δικές μας .