Προποφόλη και μιδαζολάμη: Ο συνδυασμός αναισθητικών που σε λάθος χέρια σκοτώνει

Πώς βρέθηκαν στο ιατρείο της Καρνεάδου και για ποιο λόγο έγινε χρήση στον Γιώργο Μαζωνάκη - Τι ήθελε να κρύψει η γιατρός που προφυλακίστηκε - Από πού προμηθεύτηκε το επικίνδυνο «γάλα της αμνησίας» που χορηγείται μόνο σε νοσοκομεία

 Μαριάννα Κορνάρου

Μορφή χιονοστιβάδας παίρνουν οι αποκαλύψεις για τον θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη στο μοιραίο ιατρείο της οδού Καρνεάδου στο Κολωνάκι, όπου υποβλήθηκε σε πλασμαφαίρεση από την γιατρό άνευ ειδικότητας, Ιωάννα Γάκα, που έχει προφυλακισθεί για την υπόθεση. Όπως κατήγγειλε ο πρόεδρος της ΠΟΕΔΗΝ, Μιχάλης Γιαννάκος, στον άτυχο καλλιτέχνη χορηγήθηκαν ισχυρά αναισθητικά φάρμακα (όπως προποφόλη και μιδαζολάμη) για την επίτευξη μέθης,

τα οποία χορηγούνται συνδυαστικά, λόγω της επικινδυνότητάς τους, κατά τη διάρκεια επεμβατικών πράξεων μόνο σε νοσοκομειακό περιβάλλον και αποκλειστικά από αναισθησιολόγο.

Συνδυασμός αναισθητικών, που σε λάθος χέρια σκοτώνει

Προποφόλη και μιδαζολάμη, είναι δύο σκευάσματα που χρησιμοποιούνται για την πρόκληση καταστολής, αναισθησίας και αντιμετώπισης επιληπτικών κρίσεων, αλλά ενέχουν σοβαρούς κινδύνους. Τα δύο αυτά φάρμακα δρουν συνεργικά, δηλαδή η ταυτόχρονη χορήγησή τους ενισχύει τη δράση του κάθε παράγοντα ξεχωριστά, επιτρέποντας την επίτευξη καταστολής. Ωστόσο, η συνέργεια αυξάνει δραματικά την πιθανότητα εμφάνισης σοβαρών και επικίνδυνων παρενεργειών.

Προποφόλη, γνωστή και ως «γάλα της αμνησίας» καθώς ο ασθενής δεν θυμάται τίποτα στη διάρκεια της δράσης της

Οι κίνδυνοι και οι παρενέργειες είναι:

• Σοβαρή καταστολή του Αναπνευστικού και άπνοια: Η πιο επικίνδυνη παρενέργεια του συνδυασμού είναι η καταστολή του αναπνευστικού κέντρου. Η ταυτόχρονη χορήγηση αυξάνει σημαντικά τη συχνότητα υποξαιμίας, υποαερισμού και άπνοιας (σταμάτημα της αυτόματης αναπνοής). Η δόση και η ταχύτητα έγχυσης παίζουν καθοριστικό ρόλο, καθώς μια ταχεία χορήγηση μπορεί να οδηγήσει άμεσα σε άπνοια.
• Καρδιαγγειακή αστάθεια και υπόταση: Και τα δύο φάρμακα προκαλούν αγγειοδιαστολή και μείωση της συστηματικής αγγειακής αντίστασης, οδηγώντας σε πτώση της αρτηριακής πίεσης (υπόταση), καθώς και σε διαταραχές του καρδιακού ρυθμού (βραδυκαρδία ή αρρυθμίες).
• Ανεξέλεγκτο βάθος καταστολής: Λόγω της ισχυρής συνέργειας, μια μικρή επιπλέον δόση μπορεί να μεταφέρει ανεπαίσθητα τον ασθενή από μέτρια σε βαθιά καταστολή ή γενική αναισθησία, με αποτέλεσμα την απώλεια των προστατευτικών ανακλαστικών των αεροφόρων οδών.
• Έλλειψη αντίδοτου για την Προποφόλη: Ενώ για τη μιδαζολάμη υπάρχει ο ειδικός φαρμακευτικός ανταγωνιστής φλουμαζενίλη για την αναστροφή των επιδράσεών της, για την προποφόλη δεν υπάρχει αντίδοτο. Σε περίπτωση υπερδοσολογίας ή υπερβολικής καταστολής, η αντιμετώπιση βασίζεται αποκλειστικά στη μηχανική υποστήριξη της αναπνοής και της κυκλοφορίας.

Θανατηφόρος κίνδυνος εκτός Νοσοκομείου

Οι θεραπευτικές συγκεντρώσεις και των δύο φαρμάκων θεωρούνται ασφαλείς μόνο όταν ο ασθενής βρίσκεται σε νοσοκομειακό περιβάλλον ή εξειδικευμένη μονάδα με συνεχή παρακολούθηση (monitoring) και υποστήριξη της αναπνοής από ειδικευμένο αναισθησιολόγο. Η χορήγηση του συνδυασμού από μη ειδικό γιατρό ή σε χώρο χωρίς τον απαραίτητο εξοπλισμό αναζωογόνησης μπορεί να οδηγήσει σε ταχεία ασφυξία και θάνατο.

Πώς μπορεί κάποιος να προμηθευτεί το «γάλα της αμνησίας»

Τα φάρμακα που φέρεται να βρέθηκαν στα χέρια της ανειδίκευτης γιατρού εγείρουν ερωτήματα για νέα έρευνα και πιθανή τέλεση νέων αδικημάτων από μέρους της, καθώς η προμήθεια και η δυνατότητα χορήγησης των δύο αυτών φαρμάκων διαφέρουν σημαντικά λόγω του νομικού τους καθεστώτος και των κινδύνων που εγκυμονούν:

1. Προποφόλη ή «γάλα της αμνησίας»

• Η προποφόλη ή «γάλα της αμνησίας» σύμφωνα με τη βιβλιογραφία, προκαλεί στον ασθενή αδυναμία ανάκλησης της μνήμης για τα γεγονότα που συμβαίνουν κατά τη διάρκεια της δράσης της. Δεν είναι ένα κοινό ηρεμιστικό, αλλά ένα από τα ισχυρότερα ενδοφλέβια γενικά αναισθητικά βραχείας δράσης, Δεν κυκλοφορεί ελεύθερα στο εμπόριο ούτε διατίθεται στα ιδιωτικά φαρμακεία. Η διακίνησή της γίνεται αποκλειστικά μέσω νόμιμων φαρμακαποθηκών προς δημόσια και ιδιωτικά νοσοκομεία, καθώς και προς εγκεκριμένες μονάδες ημερήσιας νοσηλείας.
• Απαγορεύεται ρητά η κατοχή και η χορήγησή της εκτός νοσοκομειακού περιβάλλοντος. Ακόμη και οι ίδιοι οι εξειδικευμένοι αναισθησιολόγοι δεν επιτρέπεται να τη μεταφέρουν στην τσάντα τους, στο ιδιωτικό τους ιατρείο ή στο σπίτι τους. Στα νοσοκομεία παραλαμβάνεται και φυλάσσεται από την προϊσταμένη, και διατίθεται στον αναισθησιολόγο μόνο κατόπιν αιτήματος για συγκεκριμένη χρήση εντός του ιδρύματος.
• Οι κίνδυνοι από την χορήγησή της έγιναν παγκοσμίως γνωστοί όταν τον Αύγουστο του 2009, ο ιατροδικαστής του Λος Άντζελες αποφάνθηκε ότι ο Μάικλ Τζάκσον πέθανε από οξεία δηλητηρίαση από προποφόλη, σε συνδυασμό με βενζοδιαζεπίνες, γεγονός που οδήγησε στην καταδίκη του γιατρού του για ανθρωποκτονία από αμέλεια.
• Απορίας άξιο είναι -εφόσον αποδειχθεί η χορήγηση προποφόλης- στον Γιώργο Μαζωνάκη γιατί επιλέχθηκε ως μέθοδος αναισθησίας και γιατί η γιατρός ρίσκαρε να του δώσει το «γάλα της αμνησίας». Ήταν μία ακραία επιλογή για να τον θέσει σε καταστολή ή στόχος της ήταν η φαρμακευτική χειραγώγηση του ασθενούς, που ήδη είχε εκδηλώσει αντιρρήσεις για την πλασμαφαίρεση;

2. Μιδαζολάμη

• Διατίθεται τόσο στα νοσοκομεία όσο και μέσω των ιδιωτικών φαρμακείων.
• Κατατάσσεται στις ελεγχόμενες ουσίες και συγκεκριμένα στον Πίνακα Δ’ του νόμου περί ναρκωτικών. Μπορεί να συνταγογραφηθεί από γιατρούς για εξωτερικούς ασθενείς, αλλά η προμήθειά της απαιτεί ειδική συνταγή ναρκωτικών (η οποία φυλάσσεται στο φαρμακείο για τρία χρόνια) και χορηγείται σε ποσότητα που καλύπτει αυστηρά τις εκάστοτε θεραπευτικές ανάγκες του ασθενούς.

Η υπερδοσολογία προποφόλης μπορεί να σκοτώσει

Η υπερδοσολογία προποφόλης αποτελεί μια άκρως επικίνδυνη και δυνητικά θανατηφόρα ιατρική κατάσταση, καθώς η προποφόλη παρουσιάζει απότομη καμπύλη δόσης-απόκρισης και πολύ ταχεία έναρξη δράσης. Οι κύριες συνέπειες της υπερβολικής δόσης περιλαμβάνουν:

• Σοβαρή αναπνευστική καταστολή και άπνοια: Η αύξηση της συγκέντρωσης του φαρμάκου καταστέλλει το αναπνευστικό κέντρο στον εγκέφαλο, προκαλώντας δραματική μείωση του αναπνευστικού ρυθμού και τελικά πλήρη άπνοια (σταμάτημα της αυτόματης αναπνοής). Χωρίς άμεση μηχανική υποστήριξη της αναπνοής (τεχνητό αερισμό, οξυγόνο ή διασωλήνωση), η άπνοια οδηγεί ταχύτατα σε υποξία, ασφυξία και θάνατο.
• Καρδιαγγειακή κατάρρευση και σοβαρή υπόταση: Η προποφόλη προκαλεί έντονη περιφερική αγγειοδιαστολή, καταστολή του συμπαθητικού νευρικού συστήματος και μείωση της ροής αίματος στο μυοκάρδιο. Στη φάση της υπερδοσολογίας, αυτό εκδηλώνεται με απότομη πτώση της αρτηριακής πίεσης (υπόταση άνω του 30%), βραδυκαρδία, καρδιακές αρρυθμίες και τελικά καρδιαγγειακή ανακοπή.
• Βαθιά απώλεια συνείδησης και κώμα: Ο ασθενής μεταβαίνει ταχύτατα σε βαθιά γενική αναισθησία ή κώμα, χάνοντας πλήρως τα προστατευτικά ανακλαστικά διατήρησης του αεραγωγού. Παράλληλα, παρατηρείται σημαντική μείωση της εγκεφαλικής ροής αίματος, της ενδοκρανιακής πίεσης και της κατανάλωσης οξυγόνου από τον εγκέφαλο.
• Έλλειψη αντίδοτου: Για την προποφόλη δεν υπάρχει φαρμακευτικός ανταγωνιστής (αντίδοτο). Η αντιμετώπιση της υπερδοσολογίας βασίζεται αποκλειστικά σε υποστηρικτικά μέτρα εξειδικευμένης αναζωογόνησης (advanced life support), όπως η διατήρηση ανοικτού αεραγωγού, ο τεχνητός αερισμός και η υποστήριξη της κυκλοφορίας μέχρι να μεταβολιστεί η ουσία.
• Σύνδρομο Έγχυσης Προποφόλης (PRIS): Σε περιπτώσεις παρατεταμένης χορήγησης υψηλών δόσεων (κυρίως σε ασθενείς στη ΜΕΘ), μπορεί να προκληθεί το σύνδρομο PRIS. Πρόκειται για μια βαριά και συχνά θανατηφόρα μεταβολική διαταραχή που εκδηλώνεται με μεταβολική οξέωση, ραβδομυόλυση, οξεία νεφρική ανεπάρκεια και καρδιακή ανεπάρκεια

Πώς η προφυλακισμένη γιατρός είχε στην κατοχή της τα δύο ισχυρά αναισθητικά;

Για ένα ιδιωτικό ιατρείο, το καθεστώς προμήθειας των δύο αυτών φαρμάκων διαφέρει πλήρως λόγω του νομικού πλαισίου και των προδιαγραφών ασφαλείας:

1. Για την Προποφόλη:

• Ένα ιδιωτικό ιατρείο ΔΕΝ μπορεί να προμηθευτεί προποφόλη. Το σκεύασμα δεν κυκλοφορεί ελεύθερα στο εμπόριο και δεν διατίθεται από τα ιδιωτικά φαρμακεία. Διακινείται αποκλειστικά μέσω νόμιμων φαρμακαποθηκών απευθείας προς δημόσια και ιδιωτικά νοσοκομεία, καθώς και προς εγκεκριμένες μονάδες ημερήσιας νοσηλείας. Απαγορεύεται η κατοχή ή μεταφορά της από ιατρούς (ακόμη και από ειδικευμένους αναισθησιολόγους) εκτός νοσηλευτικών ιδρυμάτων. Στα νοσοκομεία παραλαμβάνεται από την προϊσταμένη και χορηγείται στον αναισθησιολόγο μόνο κατόπιν αιτήματος για συγκεκριμένη ιατρική πράξη.
• Συμπερασματικά, αν αποδειχθεί η χρήση προποφόλης από την Γάκα στον άτυχο καλλιτέχνη δείχνει ότι με παράνομο τρόπο το αναισθητικό πέρασε στο ιατρείο της Καρνεάδου και στην κατοχή της. «Βγήκε» από νοσοκομείο ή μήπως η προμήθεια γινόταν μέσω παράνομης εισαγωγής σκευασμάτων; Σε κάθε περίπτωση οι Αρχές θα εξετάσουν αυτές τις παραμέτρους και θα ερευνήσουν αν στοιχειοθετούνται νέα αδικήματα για την προμήθεια των δύο φαρμάκων.

2. Για την Μιδαζολάμη:

• Η προμήθεια γίνεται μέσω ιδιωτικού φαρμακείου με ειδική διαδικασία, καθώς το σκεύασμα κατατάσσεται στις ελεγχόμενες ουσίες του Πίνακα Δ’ του νόμου περί ναρκωτικών (Ν. 3459/2006). Η χορήγηση και προμήθειά της απαιτεί ειδική (απλή) συνταγή ναρκωτικών που εκδίδει ο ιατρός. Η συνταγή φυλάσσεται υποχρεωτικά στο φαρμακείο για τρία (3) χρόνια. Οι Αρχές θα εξετάσουν αν έχει εκδοθεί τέτοια συνταγή στο ΑΜΚΑ του Γιώργου Μαζωνάκη και αν εντοπιστεί τέτοιο εύρημα θα αναζητηθούν οι υπογραφές των γιατρών που την χορήγησαν, καθώς η άνευ ειδικότητας Ιωάννη Γάκα δεν έχει δικαίωμα από τον νόμο να συνταγογραφεί τέτοιο σκεύασμα.

 

• Η επεξεργασία των ιατρικών πηγών έγινε με Notebook LM
•  https://www.zougla.gr/greece/propofoli-kai-midazolami-o-syndyasmos-anaisthitikon-pou-se-lathos-cheria-skotonei/