Το εύθραυστο και επικίνδυνο ταξίδι μίας φιάλης εμβολίου πριν καταλήξει στο μπράτσο σου

Μια Παγκόσμια Βιομηχανία Τρις Ευρώ

Κάθε κουτί εμβολίων έχει τοποθετημένο ένα GPS που καταγράφει κινήσεις και θερμοκρασίες

Τους τελευταίους μήνες, ο Joachim Kuhn ξεκίνησε να σχεδιάζει ξανά τα εργοστάσιά του προκειμένου να αυξήσει με γρήγορους ρυθμούς την παραγωγή δοχείων ελεγχόμενης θερμοκρασίας, ένα κρίσιμο αλλά συχνά μη υπολογίσιμο παράγοντα της παγκόσμιας αλυσίδας εφοδιασμού που όμως αποκτά πλέον σημαντικό ρόλο στην παροχή εμβολίων κατά της Covid-19 σε όλο τον κόσμο.

Οι προμήθειες των κατάλληλων κοντέινερ είναι από τις αμέτρητες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι εταιρείες που αποτελούν μέρος ενός τεράστιου, παρασκηνιακού παγκόσμιου δικτύου που σχεδιάζει να μεταφέρει γρήγορα τεράστιο αριθμό εμβολίων κατά της Covid-19. Και κάθε σύνδεσμος αυτής της σημαντικής αλυσίδας, από τη διατήρηση των δόσεων στην κατάλληλη θερμοκρασία έως την προστασία από ληστείες, είναι εξίσου σημαντικός προκειμένου να διασφαλιστεί ότι αρκετά εμβόλια θα φτάνουν στους απομακρυσμένους προορισμούς τους το συντομότερο δυνατό.

«Πρόκειται για τη σημαντικότερη διαδικασία σε ότι έχει να κάνει με τους εμβολιασμούς», δηλώνει ο Kuhn, διευθύνων σύμβουλος της Va-Q-Tec, ο οποίος ενοικιάζει δοχεία και πωλεί κουτιά αποθήκευσης για τη μεταφορά φαρμακευτικών προϊόντων και εμβολίων.

Τα ειδικά σχεδιασμένα δοχεία ποικίλλουν σε μέγεθος και συνήθως μπορούν να διατηρούν χιλιάδες δόσεις εμβολίων που πρέπει να αποθηκευτούν σε συγκεκριμένες θερμοκρασίες για να παραμείνουν αποτελεσματικά με την πάροδο του χρόνου.

Αλλά με τις προβλέψεις ότι θα χρειαστούν δισεκατομμύρια δόσεις τα επόμενα δύο χρόνια, η Va-Q-Tec και άλλοι κατασκευαστές εμπορευματοκιβωτίων αγωνίζονται για να καλύψουν την άνευ προηγουμένου ζήτηση. Η εταιρεία με έδρα τη Γερμανία αυξάνει πλέον την παραγωγή εμπορευματοκιβωτίων κατά 50% και οι πωλήσεις της ξεπερνούν πλέον σε αύξηση το 90% εξαιτίας της πανδημίας.

«Όλα εξαρτώνται από το πόσα εμβόλια θα κυκλοφορήσουν στην αγορά, αν χρειάζονται μία ή δύο δόσεις, σε ποια περιοχή παράγονται και πόση απόσταση για τη διανομή τους είναι αυτή που απαιτείται. Και θα συνεχίσει να υπάρχει υψηλή ζήτηση για ασφαλείς μεταφορές», εξήγησε. «Υπάρχουν λοιπόν πολλές ερωτήσεις. Όλοι πρέπει να σκεφτούν πώς να χειριστούν αυτό το ευαίσθητο και πολύτιμο φορτίο».

Η πανδημία ώθησε την αμερικανική κυβέρνηση και άλλους σε όλο τον κόσμο να εξασφαλίσουν τεράστιο αριθμό δόσεων από τους κατασκευαστές εμβολίων Covid-19, οι οποίοι προωθούν τα χρονοδιαγράμματα κλινικών δοκιμών όπως ποτέ πριν, προκειμένου να ετοιμάσουν τα εμβόλια τους το συντομότερο δυνατό. Η προσπάθεια διανομής αυτών των εμβολίων επιταχύνθηκε εξίσου γρήγορα.

Ακριβώς όπως οι κατασκευαστές εμπορευματοκιβωτίων πιέζουν όλο και περισσότερο τη γραμμή παραγωγής τους, έτσι και οι κατασκευαστές εμβολίων είναι απασχολημένοι με τη μοντελοποίηση διαδρομών μεταφοράς και συνθηκών αποθήκευσης σε πολλές χώρες.

Οι χονδρέμποροι προετοιμάζουν χώρους αποθήκης και την ενοικίαση ή αγορά φορτηγών. Και οι μεταφορείς εμπορευμάτων και οι διαχειριστές αεροδρομίων επεκτείνουν την ασφάλεια για αυτό που είναι πλέον το πιο καυτό προϊόν του κόσμου.

«Είμαι πάνω από 30 χρόνια στην επιχείρηση και σκέφτηκα ότι είχα δει τα πάντα. Ωστόσο, αυτή είναι μια πρωτοφανής κατάσταση για όλους μας», δήλωσε ο Larry St. Onge, παγκόσμιος πρόεδρος του κλάδου των βιοεπιστημών και της υγειονομικής περίθαλψης της μεταφορικής εταιρείας DHL, η οποία παρέχει και μεγάλη γκάμα υπηρεσιών μεταφοράς φαρμακευτικών προϊόντων. «Η κλίμακα της πρόκλησης είναι πολύ μεγάλη και υπάρχει επιτακτική ανάγκη για εξάλειψη σημείων συμφόρησης των μεταφορών».

Για τη μεταφορά εμβολίων Covid-19 παγκοσμίως, η DHL εκτιμά ότι χρειάστηκαν ήδη περίπου 200.000 αποστολές παλετών και 15 εκατομμύρια παραδόσεις σε κουτιά ψύξης. Και για να γίνει αυτό, απαιτήθηκαν περίπου 15.000 πτήσεις.

Στην πραγματικότητα, η μεταφορά φαρμακευτικών προϊόντων και εμβολίων που απαιτούν περιβάλλοντα ελεγχόμενης θερμοκρασίας, όπως δοχεία, ειδικοί καταψύκτες και εγκαταστάσεις αποθήκευσης, αποτελεί εδώ και καιρό μια μεγάλη επιχείρηση. Πριν από την πανδημία, οι παγκόσμιες δαπάνες για τη λεγόμενη εφοδιαστική ψυχρή αλυσίδα αναμενόταν να φθάσουν τα 17,2 δισεκατομμύρια δολάρια πέρσι, σύμφωνα με το Biopharma Cold Chain Sourcebook.

Οι περισσότερες από αυτές τις δαπάνες αφιερώθηκαν στις αεροπορικές μεταφορές, σε αντίθεση με τις χερσαίες και θαλάσσιες μεταφορές. Εν τω μεταξύ, περίπου 5 δισεκατομμύρια δολάρια δαπανήθηκαν σε μονωμένα δοχεία και όργανα, στους αισθητήρες και στους καταγραφείς δεδομένων που χρησιμοποιούνται για την παρακολούθηση αποστολών και θερμοκρασιών, αντίστοιχα, σύμφωνα με τον Nick Basta, ιδρυτικό συντάκτη του Pharmaceutical Commerce.

Τέτοιες δαπάνες ήταν ήδη αυξημένες πριν από την πανδημία λόγω του μεγάλου αριθμού βιολογικών φαρμάκων, τα οποία έχουν επίσης ειδικές απαιτήσεις αποστολής και αποθήκευσης. Η συνολική αξία των ελεγχόμενων -από πλευράς θερμοκρασίας- φαρμακευτικών προϊόντων εκτιμάται σε 341 δισεκατομμύρια δολάρια, από μια συνολική αγορά ύψους 1,3 τρισεκατομμυρίων δολαρίων για το 2020. Ο Basta πρόσθεσε ότι η συνολική αξία των φαρμακευτικών προϊόντων ψυχρής αλυσίδας αναμένεται να αυξηθεί περίπου στο διπλάσιο του ρυθμού των συμβατικών φαρμάκων μεταξύ 2018 και 2024.

Αυτή η τεράστια δαπάνη, η οποία τώρα έχει διογκωθεί ακόμη περισσότερο κατά τη διάρκεια της κρίσης Covid-19, αντικατοπτρίζει την πολυπλοκότητα της αλυσίδας εφοδιασμού.

Πως λειτουργεί; Τα εμβόλια τοποθετούνται σε κουτιά αποθήκευσης, τα οποία στη συνέχεια τοποθετούνται σε δοχεία ελεγχόμενης θερμοκρασίας. Ο κατασκευαστής εμβολίων έχει συνήθως μια συμφωνία με έναν αποστολέα εμπορευμάτων, ο οποίος είναι υπεύθυνος για τη μεταφορά ή τη διευθέτηση των μεταφορών, όπως η μεταφορά ψυγείων σε κέντρα διανομής. Από εκεί, τα εμπορευματοκιβώτια παραδίδονται σε ένα αεροδρόμιο, όπου αποθηκεύονται σε εγκαταστάσεις με ελεγχόμενες θερμοκρασίες πριν φορτωθούν σε αεροπλάνα.

Αλλά όταν πρόκειται για εμβόλια Covid-19, οι ειδικοί της αλυσίδας εφοδιασμού σχεδιάζουν χωρίς να γνωρίζουν τα πάντα. Για παράδειγμα, οι εταιρείες περιμένουν να μάθουν για πόσο καιρό κάθε εμβόλιο θα πρέπει να παραμείνει σε σταθερή θερμοκρασία και, ως εκ τούτου, να είναι αποτελεσματικό. Πρέπει επίσης να εξετάζουν το βαθμό στον οποίο τα εμβόλια πρέπει να διατηρούνται κρύα, ανάλογα με την τεχνολογία που χρησιμοποιείται για την ανάπτυξη κάθε διαφορετικού σκευάσματος.

Συνήθως, τα εμβόλια αποθηκεύονται στους 2 έως 8 βαθμούς Κελσίου, αλλά ορισμένα εμβόλια κατά της Covid-19 μπορεί να απαιτούν πολύ χαμηλότερες θερμοκρασίες, από -20 έως -80 Κελσίου. Η Pfizer, εν τω μεταξύ, ανέπτυξε τα δικά της κουτιά αποστολής που μπορούν να κρατήσουν έως και 5.000 δόσεις για έως και 10 ημέρες, εάν αποθηκευτούν στο σημείο του εμβολιασμού στη σωστή θερμοκρασία.

Ωστόσο, τα κιβώτια, τα οποία θα αποστέλλονται σε εμπορευματοκιβώτια, δεν πρέπει να ανοίγουν περισσότερο από δύο φορές την ημέρα και να μην ανοίγουν για περισσότερο από ένα λεπτό κάθε φορά, ένα άλλο παράδειγμα προκλήσεων της αλυσίδας εφοδιασμού.

Γενικά, τα περισσότερα δοχεία ελεγχόμενης θερμοκρασίας μπορούν να κρατήσουν εμβόλια για μερικές ημέρες, αν και χρησιμοποιείται ξηρός πάγος για να αποτραπεί η απόψυξη των εμβολίων για άλλες λίγες ημέρες. Τέτοιες απαιτήσεις, ωστόσο, προσθέτουν ακόμη περισσότερη πίεση σε κάθε σύνδεσμο στην αλυσίδα εφοδιασμού για τη σωστή αποθήκευση δόσεων και επίσης για τη μετακίνηση των αποστολών γρήγορα από τον ένα προορισμό στον άλλο.

«Το πρόβλημα είναι ότι δεν υπάρχει καν αρκετή χωρητικότητα στο σύστημα για να εξυπηρετήσει όλη αυτή την κίνηση και πρόκειται για ένα εξαιρετικά κρίσιμο ζήτημα», δήλωσε ο Mark Sawicki, διευθύνων σύμβουλος της Cryoport, η οποία ειδικεύεται στις υπηρεσίες logistics ψυχρής αλυσίδας.

«Δεν υπάρχουν εκατομμύρια τετραγωνικά πόδια αποθηκευτικού χώρου -80 Κελσίου στον κόσμο. Δεν μπορείτε να χρησιμοποιήσετε ένα τεράστιο κρύο κουτί σε αεροδρόμιο όπως θα κάνατε για μπανάνες. Δεν υπάρχει αυτή η δυνατότητα», πρόσθεσε. «Αν όμως έχετε αμέτρητες δόσεις εμβολίων με περιορισμένη χωρητικότητα αποθήκευσης, πώς το αντιμετωπίζετε; Και οποιαδήποτε συσσώρευση σε τοποθεσίες αεροδρομίου με περιορισμένη αποθήκευση για αυτό το εύρος θερμοκρασίας δημιουργεί επίσης κίνδυνο».

«Υπάρχει πολύ λίγη ανοχή για λάθη», δήλωσε ο Neel Jones Shah, εκτελεστικός αντιπρόεδρος και παγκόσμιος επικεφαλής αερομεταφορέων στο Flexport. «Τι γίνεται αν ένα εμβόλιο δεν φορτωθεί αμέσως σε αεροπλάνο και κάθεται για κάποιο χρονικό διάστημα; Ίσως χρειαστεί να καταστραφεί εάν η θερμοκρασία είναι εκτός του εύρους που απαιτείται. Τι γίνεται αν δεν έχετε αρκετά ψυκτικά φορτηγά για να χειριστείτε μια αποστολή ή ψυκτικές εγκαταστάσεις αποθήκευσης όταν μια αποστολή προσγειώνεται;» συμπληρώνει.

Ο προγραμματισμός γίνεται ακόμη πιο περίπλοκος σε σχέση και με τις αεροπορικές πτήσεις. Λιγότερα αεροπλάνα πετούν λόγω της επιβράδυνσης της εναέριας κυκλοφορίας που προκαλείται από την πανδημία. Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες, οι κατασκευαστές φαρμάκων έστειλαν περίπου τα μισά από τα προϊόντα τους μέσω των επιβατικών αεροπλάνων, αλλά έως και το 80% αυτής της χωρητικότητας είχε εξαφανιστεί μέχρι πρότινος.

Ο Emir Pineda, διευθυντής του εμπορίου αερομεταφορών και της εφοδιαστικής αλυσίδας στο Διεθνές Αεροδρόμιο του Μαϊάμι, έχει και μία άλλη ανησυχία: την πρόληψη ληστειών. Η κλοπή δεν αποτελεί νέα ανησυχία για τους κατασκευαστές φαρμάκων και τους εταίρους τους, αλλά το άγχος αυξάνεται επειδή οποιοδήποτε εμβόλιο Covid-19 είναι εξαιρετικά πολύτιμο. Ο Pineda έχει δημιουργήσει μία ομάδα εργασίας με μέλη των τμημάτων ασφάλειας και αστυνομίας, η οποία συνεργάζονται με αεροπορικές εταιρείες, φορτηγά και εταιρείες αποθήκευσης.

Η Pfizer, για παράδειγμα, προσθέτει επιπλέον ελέγχους ασφαλείας και ιστορικού σε όλους όσοι συμμετέχουν σε κάθε βήμα της διαδικασίας μεταφοράς εμβολίων. Επιπλέον, κάθε κουτί εμβολίων έχει τοποθετημένο ένα GPS, ένα βήμα που δεν έχει κάνει η εταιρεία στο παρελθόν καθώς τοποθετούσε απλώς ένα GPS σε κάθε φορτηγό για να διασφαλίσει ότι τα εμβόλια ακολουθούσαν τις προγραμματισμένες διαδρομές κατά τον εκτιμώμενο χρόνο ταξιδιού.

«Είμαστε σε θέση να παρακολουθούμε την αποστολή από τη στιγμή που θα φύγει από το εργοστάσιο στο σημείο που πρέπει να φτάσει», δήλωσε η Tanya Alcorn, η οποία είναι επικεφαλής της ομάδας της εφοδιαστικής αλυσίδας της Pfizer. «Έχουμε έναν πύργο ελέγχου, ένα ψηφιακό σύστημα που εξετάζει τις θερμοκρασίες και τις θέσεις όλων των κουτιών που σχεδιάζονται για μία διαδρομή. Το σύστημα προωθεί ειδοποιήσεις στα τηλέφωνα και τους υπολογιστές μας εάν υπάρχει απόκλιση στη θερμοκρασία ή εάν ο οδηγός δεν ακολουθεί την κατάλληλη πορεία ή καθυστερεί».

Τέτοιες ανησυχίες διευρύνονται κατά τη διανομή και σε άλλα μέρη του κόσμου, ανέφεραν ειδικοί της αλυσίδας εφοδιασμού. Πέρα από τα συνηθισμένα ζητήματα ασφαλείας, ορισμένες φτωχότερες χώρες ενδέχεται να στερούνται ορισμένων μορφών υποδομής, είτε πρόκειται για ψυκτικές εγκαταστάσεις αποθήκευσης σε αεροδρόμια, επαρκή αριθμό ψυκτικών φορτηγών, κατάλληλη ψυκτική αποθήκευση σε νοσοκομεία ή δυσάρεστες οδικές συνθήκες σε ορισμένες περιοχές.

«Κάθε χώρα μπορεί να λειτουργεί διαφορετικά», εξήγησε ο Roddy Martin του TraceLink, ο οποίος αναπτύσσει τεχνολογία για τον μετριασμό της εκτροπής και της παραποίησης. «Θα υπάρξει αυτό το τρελό πρόβλημα, ειδικά σε αγορές χαμηλού εισοδήματος όπου η επαλήθευση είναι πιο δύσκολη. Για παράδειγμα, πώς να γνωρίζουμε ότι ένα εμβόλιο δεν είναι πλαστό. Η αγωνία γύρω από όλα αυτά, στην αλυσίδα εφοδιασμού, είναι πρωτόγνωρα και συνεχίζουμε να τα αντιμετωπίζουμε».